Dactyla

NGT erkend sinds 2021: wat is er veranderd en wat staat er in 2026 nog open?

Sinds 1 juli 2021 is NGT een officiële taal. Wat de wet regelt (crisis, rechtbank, eed), wat het Adviescollege NGT adviseert en de nieuwe kerndoelen NGT van 2025.

Sinds 1 juli 2021 is de Nederlandse Gebarentaal (NGT) een officieel erkende taal. De Wet erkenning NGT verplicht de overheid het gebruik van NGT te bevorderen, regelt NGT bij crisiscommunicatie, in de rechtszaal en bij het afleggen van de eed, en heeft een Adviescollege NGT opgericht. Vijf jaar later zijn er zichtbare stappen gezet – onder meer nieuwe kerndoelen NGT voor het onderwijs aan dove en slechthorende leerlingen (2025) – maar het Adviescollege wijst nog op grote achterstanden, van geletterdheid tot toegang tot cultuur.

Wat de wet precies regelt

De Rijksoverheid zet de artikelen op een rij:

Artikel Inhoud
1–2 NGT is een visueel-manuele taal en wordt als taal erkend; „gebarentaligen” zijn mensen die NGT vloeiend gebruiken
3 Openbare toespraken van bewindspersonen zijn in NGT beschikbaar; de minister rapporteert jaarlijks aan de Tweede Kamer en overlegt met provincies, gemeenten, waterschappen en de Raad voor de rechtspraak
4 en 11 Gesproken informatie bij crises en rampen wordt zo snel mogelijk in NGT vertaald; de Wet veiligheidsregio's is daarop aangepast
5 Eed, belofte of bevestiging mag in NGT
6–7 Gebarentaligen mogen NGT gebruiken in de rechtszaal; in strafzaken bepaalt de rechter of een tolk nodig is en betaalt de Staat, in andere zaken de partij die de tolk vraagt
8–10 Oprichting van het Adviescollege NGT (vijf leden, voorgedragen door het Nederlands Gebarencentrum)
12 De wet zelf wordt in NGT vertaald en gepubliceerd

De overheid erkent zelf dat niet alles in één keer kan worden ingevoerd.

Het Adviescollege NGT: waar het op wijst

Het Adviescollege, ingesteld op grond van de wet, adviseert de minister over het bredere gebruik van NGT. In januari 2025 stuurde het de minister van OCW een advies over kunst en cultuur in NGT (advies via de Eerste Kamer). De inleiding schetst de achtergrond die voor iedereen die NGT leert belangrijk is:

  • Tussen 1880 en 1980 was NGT in het onderwijs aan dove kinderen verboden; dove kinderen moesten liplezen en spreken leren.
  • Veel dove kinderen hebben daardoor een taalachterstand die later nauwelijks in te halen is. Het advies noemt onderzoek waaruit blijkt dat 68% van de dove volwassenen laaggeletterd is in het Nederlands.
  • Van 1990 tot 2015 maakte het Handtheater voorstellingen in NGT met rijkssubsidie, die niet werd voortgezet. Stichting Woord en Gebaar organiseert sinds 1997 de Nationale Leesvertelwedstrijd voor dove kinderen; in 2024 trad het dove dichterscollectief Kitchen's Light op tijdens Poetry International.

Het advies bevat aanbevelingen voor beleid en regelgeving om de deelname van NGT-gebruikers aan kunst en cultuur te bevorderen.

Onderwijs: kerndoelen NGT (2025)

Een concrete stap kwam in september 2025: SLO leverde in opdracht van OCW de definitieve conceptkerndoelen Nederlandse Gebarentaal op (document). Ze gelden als wettelijke opdracht voor scholen in het (voortgezet) speciaal onderwijs cluster 2 met dove of slechthorende leerlingen, en kunnen ook gebruikt worden voor dove leerlingen op reguliere scholen.

Het traject is nog niet af: het ministerie moet de kerndoelen in wet- en regelgeving vastleggen en bepalen hoeveel tijd scholen krijgen om ze in te voeren. Het SLO-document noemt de combinatie van de wettelijke erkenning (sinds juli 2021) en het VN-verdrag Handicap als achtergrond.

Nieuwe initiatieven buiten de overheid

Ook buiten de wet beweegt er iets. In juni 2026 meldde Bright dat studenten van Breda University of Applied Sciences prototypes bouwden die met de camera feedback geven op het handalfabet en op gebaren, in opdracht van een docent van Gebaren.nl. Het doel: dat meer mensen NGT leren. Volgens het artikel gebruiken ongeveer 30.000 mensen in Nederland NGT als eerste taal.

Wat nog openstaat

Uit de wet en de adviezen blijkt waar het in 2026 nog schuurt:

  1. Toegang tot informatie – de wet noemt vooral crisiscommunicatie, toespraken van bewindspersonen en de rechtszaal; daarbuiten is NGT niet vanzelfsprekend.
  2. Onderwijs – de kerndoelen moeten nog wettelijk worden vastgelegd en ingevoerd.
  3. Geletterdheid – de achterstand van dove volwassenen in het Nederlands vraagt om onderwijs in een taal die zij volledig kunnen volgen.
  4. Cultuur – het Adviescollege ziet nog veel ruimte om deelname aan kunst en cultuur in NGT te bevorderen; de rijkssubsidie voor het Handtheater stopte in 2015.

Wat dit betekent als je NGT gaat leren

De erkenning maakt duidelijk dat NGT een volwaardige taal is, met een eigen grammatica en een gemeenschap met een eigen geschiedenis – inclusief honderd jaar waarin de taal uit de klas werd geweerd. Leer NGT daarom bij voorkeur van dove docenten, en zie het handalfabet als een klein onderdeel: handig voor namen en woorden zonder gebaar, maar geen vervanging voor gebaren.

Voor dat kleine onderdeel staat een oefenplan in Vingerspellen in NGT leren. Dactyla kan daarbij helpen door met de iPhone-camera je handvorm te controleren; de taal zelf leer je in een cursus en in contact met dove mensen.

Kort samengevat

  • NGT is sinds 1 juli 2021 een officiële taal; de wet regelt onder meer crisiscommunicatie, rechtszaal en eed.
  • Het Adviescollege NGT adviseerde in 2025 over kunst en cultuur en wees op 68% laaggeletterdheid onder dove volwassenen.
  • In september 2025 kwamen de definitieve conceptkerndoelen NGT voor cluster 2-onderwijs.
  • Wettelijke vastlegging en invoering daarvan staan nog open.
Dactyla

Handalfabet met tekeningen voor links- en rechtshandigen, afleesoefening en een tempospel met namen en plaatsen.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Sinds wanneer is Nederlandse Gebarentaal een officiële taal?

Sinds 1 juli 2021, toen de Wet erkenning Nederlandse Gebarentaal in werking trad. De wet verplicht de overheid onder meer om het gebruik van NGT te bevorderen.

Mag je in NGT de eed afleggen?

Ja. Artikel 5 van de wet bepaalt dat gebarentaligen een eed, belofte of bevestiging in NGT mogen afleggen; de minister legt de gebaren vast in een regeling.

Hoeveel mensen gebruiken NGT?

Er is geen officiële telling. Een artikel van Bright uit juni 2026 noemt ongeveer 30.000 mensen in Nederland die NGT als eerste taal gebruiken, plus een onbekend aantal tweedetaalgebruikers.

Bronnen

  1. De Nederlandse Gebarentaal (NGT) — Rijksoverheid
  2. Kunst en Cultuur in Nederlandse Gebarentaal – advies Adviescollege NGT — Adviescollege Nederlandse Gebarentaal (via Eerste Kamer) (2025-01-09)
  3. Kerndoelen Nederlandse Gebarentaal (definitief concept) — SLO, in opdracht van OCW (2025-09-01)
  4. Studenten uit Breda gaan mensen gebarentaal leren met AI — Bright (2026-06-28)

Meer artikelen