Czy można nagrywać policjanta podczas kontroli drogowej? Co mówią przepisy, TSUE i RPO
Przepisy nie zakazują nagrywania jawnej kontroli. RPO ostrzegał, że straszenie odpowiedzialnością za nagrania wprowadza w błąd. Granice: polecenia i RODO.
Polskie przepisy o kontroli ruchu drogowego nie zakazują kierowcy nagrywania jawnej kontroli. Rzecznik Praw Obywatelskich w 2020 r. zwracał uwagę policji, że twierdzenie o odpowiedzialności za samo nagrywanie interwencji może wprowadzać obywateli w błąd. Granice są dwie: nagrywanie nie może utrudniać czynności ani łamać poleceń funkcjonariusza (np. „ręce na kierownicy”), a publikacja nagrania w internecie podlega przepisom o ochronie danych osobowych.
Poniżej rozbieramy to na trzy pytania: czy wolno nagrywać, jak to robić, żeby nie złamać obowiązków kierowcy, i co z publikacją.
Czy wolno nagrywać
Ani Prawo o ruchu drogowym, ani rozporządzenie o kontroli ruchu drogowego nie zawierają przepisu, który zabraniałby kontrolowanemu rejestrowania przebiegu kontroli. Same przepisy przewidują zresztą nagrywanie przez drugą stronę: policjant ma prawo używać urządzeń rejestrujących (art. 129 ust. 2 pkt 9a PoRD), a kierowcę można wpuścić do radiowozu m.in. po to, by okazać mu przebieg zarejestrowanego wykroczenia (§ 4 ust. 7 pkt 4 rozporządzenia).
Ważny głos w tej sprawie zabrało Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. W wystąpieniu z 15 kwietnia 2020 r. do Komendanta Miejskiego Policji w Olsztynie Biuro RPO odniosło się do policyjnego komunikatu, według którego publikowanie filmów z interwencji może rodzić odpowiedzialność za naruszenie przepisów o ochronie danych. Rzecznik wskazał, że komunikat pomijał istotną część wyroku TSUE, na który się powoływał, i poprosił o jego uzupełnienie.
Wyrok TSUE w sprawie Buivids
Chodzi o wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 14 lutego 2019 r. w sprawie C-345/17 (Sergejs Buivids). Z wystąpienia RPO wynikają dwa wnioski z tego orzeczenia:
- nagranie funkcjonariuszy podczas czynności i opublikowanie go w internecie to przetwarzanie danych osobowych – podlega więc przepisom o ochronie danych,
- taka publikacja może jednak mieścić się w tzw. wyjątku dziennikarskim, jeśli jej jedynym celem jest przekazanie informacji, opinii lub idei do publicznej wiadomości – co ocenia się w każdej sprawie z osobna.
Innymi słowy: z wyroku nie wynika zakaz nagrywania policji, tylko obowiązek przestrzegania zasad ochrony danych przy dalszym wykorzystaniu nagrania.
Jak nagrywać, żeby nie złamać obowiązków kierowcy
Twoje obowiązki podczas kontroli wynikają z § 24 rozporządzenia w brzmieniu nadanym w 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 163): po zatrzymaniu trzymasz ręce na kierownicy, a na polecenie wyłączasz silnik, włączasz awaryjne i umożliwiasz identyfikację pojazdu. Policjant może też wydawać kontrolowanemu wiążące polecenia co do sposobu zachowania (art. 129 ust. 2 pkt 7 lit. b PoRD).
W praktyce oznacza to:
| Sposób nagrywania | Ryzyko konfliktu z obowiązkami |
|---|---|
| Kamera samochodowa (wideorejestrator) skierowana na drogę lub do wnętrza, włączona przed zatrzymaniem | najmniejsze – nie musisz niczego trzymać |
| Telefon w uchwycie, włączony przed podejściem policjanta | małe |
| Telefon trzymany w ręku podczas rozmowy | większe – zderza się z poleceniem trzymania rąk na kierownicy |
| Wysiadanie z auta, żeby nagrać z innego kąta | duże – wysiadasz tylko za zezwoleniem (§ 24 ust. 2) |
Najprostsza zasada: jeśli chcesz nagrywać, przygotuj to, zanim policjant podejdzie, i powiedz spokojnie, że kontrola jest nagrywana. Jawność zmniejsza napięcie.
Czego unikać
- Nie podsuwaj telefonu pod twarz funkcjonariusza i nie utrudniaj mu czynności. Utrudnianie to zupełnie inny problem niż samo nagrywanie.
- Nie odmawiaj wykonania polecenia z powodu nagrywania.
- Nie publikuj pochopnie. Zastanów się, czy publikacja służy informowaniu opinii publicznej, czy tylko ośmieszeniu konkretnej osoby. Rozważ zamazanie twarzy i tablic.
- Pamiętaj o innych osobach – pasażerach, przechodniach, innych kierowcach.
Nagranie jako dowód
Jeśli odmówisz przyjęcia mandatu albo złożysz zażalenie, własne nagranie może być dowodem w sprawie. Zachowaj oryginalny plik z metadanymi (data, godzina), nie montuj go i zrób kopię zapasową. O tym, co dalej po odmowie mandatu, piszemy w artykule Odmówiłem przyjęcia mandatu – co dalej?.
Nagranie policyjne też może być dowodem
Pamiętaj, że rejestrować może także druga strona. Policjant ma prawo używać urządzeń rejestrujących (art. 129 ust. 2 pkt 9a PoRD), a przebieg zarejestrowanego wykroczenia może Ci okazać w radiowozie (§ 4 ust. 7 pkt 4 rozporządzenia). Jeśli sprawa trafi do czynności wyjaśniających albo do sądu, masz prawo zgłaszać wnioski dowodowe (art. 54 § 6 KPW) – w tym wniosek o zabezpieczenie i odtworzenie nagrania z wideorejestratora radiowozu. Im szybciej to zrobisz, tym większa szansa, że zapis nie zostanie nadpisany.
Alternatywa: notatka zamiast nagrania
Nie każdy chce nagrywać – i nie zawsze jest to możliwe. Równie wartościowa bywa rzetelna notatka spisana tuż po kontroli: godzina, miejsce, nazwisko i numer legitymacji funkcjonariusza, przyczyna zatrzymania, wynik badań, co mówiłeś i co usłyszałeś. Aplikacja Kontrolka celowo niczego nie nagrywa i nie używa mikrofonu ani kamery – ma za to notatkę z kontroli z polem na numer służbowy, która zostaje na Twoim telefonie.
Podsumowanie
- Nagrywanie jawnej kontroli nie jest zakazane, a według RPO komunikaty sugerujące odpowiedzialność za samo nagrywanie mogą wprowadzać ludzi w błąd co do ich praw.
- Nagrywanie nie zwalnia z wykonywania poleceń i nie może utrudniać czynności.
- Publikacja to osobna kwestia – podlega ochronie danych osobowych, z możliwym wyjątkiem dziennikarskim.
Jak policjant musi się przedstawić i kiedy pokazać legitymację, wyjaśniamy w osobnym tekście: Czy policjant musi się przedstawić?.
Ten tekst nie jest poradą prawną. Jeśli planujesz publikację nagrania z wizerunkiem funkcjonariuszy, rozważ konsultację z prawnikiem.
Dokumenty, alkomat, pojazd i mandat – spokojnie, krok po kroku, z przepisem przy każdej odpowiedzi.
Pobierz z App StoreNajczęstsze pytania
Czy policjant może zabronić mi nagrywania?
Przepisy o kontroli ruchu drogowego nie przewidują zakazu nagrywania przez kierowcę. Policjant może natomiast wydawać wiążące polecenia co do Twojego zachowania – np. trzymania rąk na kierownicy – i nagrywanie nie może w nich przeszkadzać.
Czy mogę wrzucić nagranie z kontroli do internetu?
Publikacja nagrania z wizerunkiem i głosem funkcjonariusza to przetwarzanie danych osobowych. TSUE w sprawie C-345/17 uznał, że może ono mieścić się w wyjątku dziennikarskim, jeśli służy wyłącznie przekazaniu informacji do publicznej wiadomości. Każdy przypadek ocenia się osobno.
Źródła
- Wystąpienie RPO do Komendanta Miejskiego Policji w Olsztynie w sprawie nagrywania interwencji, 15.04.2020 — Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich (2020-04-15)
- Rozporządzenie MSWiA w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. 2019 poz. 2141; § 24 w brzmieniu Dz.U. 2022 poz. 163) — Kancelaria Sejmu (ELI)
- Ustawa – Prawo o ruchu drogowym, Dz.U. 2024 poz. 1251 (art. 129 ust. 2 pkt 7 i 9a) — Kancelaria Sejmu (ELI)
- Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, Dz.U. 2026 poz. 1336 (art. 54) — Kancelaria Sejmu (ELI)
- Rozporządzenie MSWiA w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. 2019 poz. 2141), § 4 ust. 7 — Kancelaria Sejmu (ELI)