Taalontwikkeling en het consultatiebureau: wat er rond 2 jaar wordt bekeken (stand 2026)
Rond 24 maanden kijkt het consultatiebureau gericht naar taal: zinnetjes van twee woorden en zes lichaamsdelen aanwijzen. Zo werkt het, en zo bereid je je voor.
Rond de leeftijd van 2 jaar (23 tot 27 maanden) kijkt het consultatiebureau gericht naar de taalontwikkeling van je kind. Volgens het signaleringsoverzicht van de JGZ-richtlijn Taalontwikkeling gaat het om twee Van Wiechen-kenmerken: zegt je kind zinnetjes van 2 of meer woorden en wijst het 6 lichaamsdelen aan bij een pop. Daarna volgt een vraag over hoe jullie samen spelen. Op basis van de totaalscore is het klaar, krijg je begeleiding met een herbeoordeling op 2,5 jaar, of volgt een verwijzing naar een audiologisch centrum.
Hieronder lees je hoe dat in de praktijk gaat, wat de richtlijn verder adviseert en hoe je je kunt voorbereiden.
Eerst: de richtlijn wordt herzien
De JGZ-richtlijn Taalontwikkeling dateert uit 2018, met aanpassingen in 2023. Op jgzrichtlijnen.nl staat dat de richtlijn momenteel in herziening is. Tot de nieuwe versie klaar is, blijft de huidige richtlijn leidend; de site waarschuwt wel dat sommige informatie verouderd kan zijn. Wat hieronder staat, is dus de stand van november 2026. Vraag bij twijfel je eigen consultatiebureau hoe zij werken.
Wat er op 2 jaar gebeurt
| Onderdeel | Wat de professional doet | Score |
|---|---|---|
| Kenmerk 41: zinnetjes van 2+ woorden | Observeert of lokt uit; lukt dat niet, dan drie vragen over de woordjes van je kind (wat zegt het als het iets wil eten of drinken, of met speelgoed wil spelen?) | 2: tweewoordzin in minstens één situatie · 1: één woord in beide situaties · 0: minder |
| Kenmerk 42: 6 lichaamsdelen aanwijzen bij een pop | «Waar zijn de oogjes, de mond, de voet, het haar, de hand?» | 2: alles goed · 1: niet alles, maar thuis wel · 0: anders |
| Speelvraag | Hoe vaak spelen jullie samen, wat doen jullie graag, speelt je kind ook alleen? | 1 of 0 |
Uit de scores volgt het vervolg:
- Totaal 4: klaar, geen verdere actie.
- Totaal 2 of 3: begeleiding, vragenlijsten mee naar huis en een herbeoordeling op 2 jaar en 6 maanden.
- Totaal 0 of 1: verwijzing naar een audiologisch centrum (waar ook het gehoor wordt onderzocht).
Bij de herbeoordeling op 2,5 jaar wordt opnieuw gekeken naar tweewoordzinnen, of je kind zichzelf «mij» of «ik» noemt en of het plaatjes in een boek aanwijst.
Wat de richtlijn op 2 jaar verwacht
Volgens de achtergrondinformatie bij de richtlijn begrijpt een kind van 24 maanden meestal opdrachten van twee woorden, wijst het minstens één lichaamsdeel aan en zegt het ongeveer 10 woorden. Rond 2,5 jaar begrijpt het zinnetjes van drie woorden en combineert het twee woorden. Op 3 jaar volgen zinnen van drie woorden.
Het valt op hoe ruim deze grenzen zijn. Veel kinderen zeggen op 2 jaar veel meer dan 10 woorden; de richtlijn is erop gericht de kinderen te vinden die echt achterblijven.
Waar letten ze nog meer op?
Bij twijfel stelt de professional aanvullende vragen. Het signaleringsoverzicht noemt onder meer:
- Taal: reageert je kind op geluidjes en gesproken taal, begrijpt het taal, wat waren de eerste woordjes, verstaan jullie en anderen je kind?
- Gehoor: uitslag van de gehoorscreening na de geboorte, oorontstekingen, buisjes.
- Taalomgeving: welke talen spreken jullie thuis, gaat je kind naar een Nederlandstalige opvang, praten en lezen jullie veel samen, doen jullie spelletjes als kiekeboe?
- Gedrag: frustratie doordat je kind zich niet goed kan uiten.
- Sociale ontwikkeling: de indruk van ouders en opvang, en «compensatiegedrag» zoals gebaren of meetrekken.
Dat laatste is interessant: gebaren en wijzen worden gezien als manieren waarop een kind communiceert als de woorden er nog niet zijn. Dat sluit aan bij onderzoek waarin veranderingen in gebaren voorafgingen aan veranderingen in de taal (Iverson & Goldin-Meadow, 2005).
Wat de richtlijn ouders aanraadt
De richtlijn geeft ouders van jonge kinderen een aantal eenvoudige adviezen:
- Vertel wat je doet en benoem waar je kind naar kijkt.
- Reageer op gebaren, lichaamstaal, wijzen en geluidjes.
- Luister geduldig, geef je kind tijd om te reageren en probeer te begrijpen wat het bedoelt.
- Gebruik korte, goede zinnetjes en herhaal de woorden van je kind correct.
- Lees regelmatig samen prentenboeken, liefst op een vast moment.
- Gebruik in een meertalig gezin de taal waarin je het makkelijkst communiceert.
Babygebaren zijn geen onderdeel van de richtlijn, maar ze passen bij punt 1 en 2: je benoemt wat er gebeurt en reageert op wat je kind met de handen laat zien. Lees hoe je begint in het stappenplan voor babygebaren.
Zo bereid je je voor op het consult
- Schrijf de woordjes op die je kind zegt, ook halve woorden en eigen varianten (zoals «toet» voor auto).
- Schrijf op wat je kind begrijpt: haalt het zijn schoenen als je erom vraagt?
- Noteer gebaren en wijzen. In de app Babyhender kun je in een dagboek bijhouden welke gebaren je kind voor het eerst maakte, maar een schriftje werkt net zo goed.
- Neem de pop-test niet te zwaar. Kinderen zijn op het consultatiebureau vaak verlegen. De score «1» bestaat juist voor «doet het thuis wel».
- Vertel welke talen jullie spreken. In een meertalig gezin tellen woorden in alle talen mee voor het beeld.
Moet je wachten tot 2 jaar?
Nee. De richtlijn benadrukt dat professionals vanaf het eerste contact voorlichting over taal geven, en je kunt bij elk consult vragen stellen. Maak je je zorgen – bijvoorbeeld omdat je kind niet reageert op geluid, geen woordjes begrijpt of woordjes kwijtraakt – neem dan eerder contact op.
Samengevat
- Rond 24 maanden: tweewoordzinnen (kenmerk 41) en 6 lichaamsdelen aanwijzen (kenmerk 42), plus een speelvraag.
- Lage score = eerst begeleiding en herbeoordeling op 2,5 jaar; bij score 0–1 verwijzing naar een audiologisch centrum.
- De richtlijn wordt herzien, maar blijft tot die tijd leidend.
- Gebaren en wijzen worden gezien als communicatie – vertel het als je kind gebaren gebruikt.
Over het verschil tussen gebarentaal en babygebaren lees je meer in NGT, NmG en babygebaren.
Eenvoudige gebaren naast de woordjes – bij eten, slapen, badje en spelen.
Download in de App StoreVeelgestelde vragen
Moet mijn kind op 2 jaar al zinnetjes maken?
Het consultatiebureau kijkt rond 2 jaar of je kind zinnetjes van twee of meer woorden zegt. Lukt dat nog niet, dan volgen vragen over de woordjes die je kind gebruikt en wordt de totale score bekeken. Een lagere score betekent eerst begeleiding en een herbeoordeling, niet meteen een diagnose.
Tellen gebaren mee?
In de scoring rond 2 jaar gaat het om gesproken woorden en het aanwijzen van lichaamsdelen. Gebaren, wijzen en meetrekken worden wel genoemd in de specifieke anamnese. Vertel dus gerust dat je kind gebaren gebruikt.
Bronnen
- Signaleringsoverzicht richtlijn Taalontwikkeling — Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (2024-08-01)
- Richtlijn Taalontwikkeling – Definities en achtergrondinformatie — Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (2024-08-01)
- Gesture paves the way for language development — Psychological Science (Iverson & Goldin-Meadow) (2005-05-01)
- Babygebaren: leer met je baby communiceren — Ouders van Nu (2026-03-17)