BHV Klaar

Brandklassen A, B, C, D en F: welk blusmiddel hoort waarbij?

Klasse A is vaste stof, B vloeistof, C gas, D metaal en F vet en olie. Overzicht van brandklassen en blussers, met de fouten die BHV'ers vaak maken.

Brandklassen vertellen wat er brandt, en daarmee welk blusmiddel werkt. Klasse A is vaste stof (hout, papier, textiel), B vloeistof (benzine, verf, spiritus), C gas (aardgas, propaan), D metaal (magnesium, aluminium) en F vet en olie in de keuken. Op elke brandblusser staan de letters van de klassen waarvoor hij geschikt is. Kijk daar eerst naar, dan pas naar de kleur of de vorm.

In het BHV-examen is dit een vast onderdeel: de kennistoets brandbestrijding vraagt naar klassen en middelen, en in de praktijktoets blus je volgens het NIBHV-specificatieblad zowel een vaste-stoffenbrand als een vloeistof- of vet/oliebrand.

Het overzicht in één tabel

Klasse Wat brandt Voorbeelden Geschikte middelen Niet doen
A Vaste stoffen Hout, papier, textiel, meubels Water(nevel), schuim, poeder, brandslanghaspel –
B Vloeistoffen en smeltende stoffen Benzine, verf, spiritus, kunststof Schuim, poeder, CO2 Een gewone waterstraal
C Gassen Aardgas, propaan, lpg Poeder; eerst de gastoevoer dicht als dat veilig kan Een gasvlam doven zonder dat het gas dicht is
D Metalen Magnesium, aluminium(poeder) Speciaal D-poeder Water, schuim, CO2
F Spijsvet en olie Frituurvet, olie in de pan F-blusser, deksel of blusdeken Water

Brandklasse E voor elektriciteit bestaat in Nederland niet meer: elektriciteit brandt zelf niet. Bij een brandend apparaat schakel je de spanning uit als dat kan en kies je een blusser waarvan het etiket gebruik bij elektrische installaties toestaat.

De blussers in je gebouw

Schuimblusser. Werkt bij A en B. Weinig nevenschade, langere spuitduur dan poeder. In kantoren veel te zien.

Poederblusser. Werkt bij A, B en C en is goedkoop. Nadeel: het poeder verspreidt zich overal, beschadigt elektronica en is lastig op te ruimen. In een kleine ruimte zie je even niets meer.

CO2-blusser. Herkenbaar aan de zwarte hoorn. Geschikt voor vloeistofbranden en vaak gebruikt bij elektrische apparatuur, omdat er geen resten achterblijven. Twee aandachtspunten: de hoorn wordt extreem koud, dus houd hem bij de greep vast, en CO2 verdringt zuurstof. In een kleine, afgesloten ruimte ontstaat verstikkingsgevaar.

Water(nevel)blusser. Koelt goed bij klasse A. Een gewone waterblusser niet gebruiken bij vet, olie of onder spanning, tenzij het etiket dat uitdrukkelijk toestaat.

F-blusser (vetblusser). Speciaal voor keukens en frituren. Vormt een laag op het vet die het afsluit en afkoelt.

Blusdeken. Voor kleine branden zoals een prullenbak of brandende kleding. Bij vlam in de pan is een passend deksel vaak de eenvoudigste oplossing.

Brandslanghaspel. Water in grote hoeveelheid; alleen voor klasse A en niet bij elektrische installaties.

De brandweer adviseert een blusser van minimaal 2 kilo, omdat kleinere te snel leeg zijn. Op het werk bepaalt de RI&E en het gebouw welke middelen er hangen.

Zo blus je een beginnende brand

  1. Alarmeer eerst of laat een collega alarmeren. Een brand blussen zonder dat iemand het weet, is de klassieke fout.
  2. Bepaal of het veilig is. Blus alleen als de brand klein is en je vluchtweg achter je vrij blijft.
  3. Pak het juiste middel en controleer kort het etiket.
  4. Trek de borgpen eruit en test kort.
  5. Benader met de wind of luchtstroom mee, laag bij de grond, uit de rook.
  6. Richt op de basis van het vuur, niet op de vlammen. Spuit in korte stoten.
  7. Blijf opletten: een brand kan opnieuw oplaaien. Laat een gebruikte blusser altijd vullen, ook als hij half leeg is.
  8. Lukt het niet binnen korte tijd, ga weg en sluit de deur achter je.

Bij een vermoeden van brand achter een deur voel je eerst met de rug van je hand aan de deur en de klink. Is het warm, dan open je niet. Dit is een aparte competentie in de praktijktoets.

Accu's: de nieuwe uitdaging

Brandende lithium-ionaccu's van e-bikes, laptops en powerbanks gedragen zich anders. Een accu kan zichzelf blijven verhitten en na het doven opnieuw ontbranden, en de rook is giftig. Volgens Kiwa is een gewone blusser daarvoor niet voldoende; alleen blussers die volgens de Nederlandse testmethode NTA 8133+A1 zijn goedgekeurd, zijn er geschikt voor bevonden. Goedgekeurde blussers hebben een label met testnummer.

Voor een BHV'er geldt: afstand houden, 112 bellen, ruimte ontruimen en alleen blussen als het echt veilig kan. Probeer een accu niet op te pakken of naar buiten te dragen.

Onderhoud en controle

Volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving moeten voorgeschreven draagbare blustoestellen minimaal eens per twee jaar worden onderhouden en gecontroleerd (artikel 6.35). Als BHV'er let je op:

  • de verzegeling: is de blusser niet gebruikt?
  • de plek: hangt hij zichtbaar en is hij bereikbaar, niet achter dozen?
  • het label: is de laatste controle niet te lang geleden?

Examenvragen die vaak misgaan

  • "Welk middel bij een brandende frituurpan?" Het antwoord is nooit water.
  • "Welke blusser bij een brand in een serverruimte?" Vaak CO2, met de waarschuwing over kleine ruimtes.
  • "Wat doe je eerst bij een gasbrand?" De toevoer dichtdraaien als dat veilig kan.
  • "Waar richt je op?" Op de basis van het vuur.

Het brandklassenscherm in BHV Klaar zet alle klassen en blussers naast elkaar, en de vragen over brandbestrijding gaan precies over deze verschillen. Wil je weten hoe dit onderdeel wordt getoetst, lees dan hoe het BHV-examen werkt. Voor brandrisico's rond de feestdagen is er vuurwerkverbod en brandveiligheid op het werk.

BHV Klaar

Brand, ontruiming, eerste hulp en reanimatie – met uitleg bij elk antwoord.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Bestaat brandklasse E nog?

Nee. Brandklasse E voor elektriciteit wordt in Nederland niet meer gebruikt. Bij een brand in een elektrisch apparaat kijk je naar wat er brandt en of het etiket van de blusser gebruik bij spanning toestaat.

Waarom mag je een vetbrand niet met water blussen?

Water verdampt explosief in brandend vet en slingert het vet met vlammen omhoog. Dek een pan af met een deksel of gebruik een F-blusser.

Kun je een brandende accu blussen met een gewone brandblusser?

Een gewone blusser is daar meestal niet voldoende voor; de accu kan opnieuw ontbranden. Alleen blussers die volgens NTA 8133+A1 zijn getest, zijn hiervoor geschikt bevonden. Bel bij twijfel 112 en houd afstand.

Bronnen

  1. Specificatieblad bedrijfshulpverlener brandbestrijding en ontruiming (versie 1, 2019) — NIBHV (2019)
  2. Hoe kies je de juiste brandblusser? — Radar (AVROTROS)
  3. Kan een brandblusser Li-ion-accu's blussen? NTA 8133+A1 — Kiwa (2025-06-11)
  4. Brandveiligheidsinstallaties bij gebruik van een bouwwerk (Bbl art. 6.35) — Informatiepunt Leefomgeving

Meer artikelen