Billens

IBAN controleren: zo vang je een tikfout op voordat je betaalt

Een IBAN heeft twee controlecijfers die bijna elke tikfout verraden. Zo werkt de mod-97-controle, welke lengte per land klopt en wat de controle níét zegt.

Je controleert een IBAN in twee stappen: eerst de lengte (een Nederlands IBAN heeft altijd 18 tekens, een Belgisch 16), daarna de twee controlecijfers direct na de landcode. Die cijfers zijn zo berekend dat bijna elke tikfout of omwisseling de controle laat mislukken. Je bank-app doet die berekening al voor je; een IBAN dat de controle niet haalt, wordt meestal meteen geweigerd. Wat de controle níét vertelt, is van wie de rekening is.

Hoe een IBAN in elkaar zit

Een IBAN bestaat uit drie delen:

Deel Voorbeeld (NL91 ABNA 0417 1643 00) Betekenis
Landcode NL Land waar de rekening is uitgegeven
Controlecijfers 91 Berekend over het hele nummer
Nationaal rekeningnummer (BBAN) ABNA 0417 1643 00 Bankcode plus rekeningnummer

Het voorbeeld hierboven is het bekende voorbeeld-IBAN dat in veel documentatie wordt gebruikt; maak er geen echte betaling naar.

In Nederland mogen alleen betaaldienstverleners met een vergunning of vrijstelling van De Nederlandsche Bank een IBAN met NL uitgeven, schrijft de Betaalvereniging. Dat kunnen ook buitenlandse banken of betaalinstellingen zijn, dus een onbekende bankcode is op zich geen alarmsignaal.

Lengte per land: de eerste snelle check

Elk land heeft een vaste IBAN-lengte, vastgelegd in het internationale IBAN-register. Een IBAN met een teken te veel of te weinig is dus altijd fout. De lengtes voor de landen waar je in Nederland het vaakst rekeningen uit krijgt, volgens het overzicht van IBAN-formaten:

Land Begint met Aantal tekens
Nederland NL 18
België BE 16
Luxemburg LU 20
Duitsland DE 22
Ierland IE 22
Spanje ES 24
Portugal PT 25
Frankrijk FR 27
Italië IT 27
Polen PL 28

Tel de tekens zonder spaties. Op rekeningen staat het IBAN meestal in blokjes van vier, zodat je makkelijker telt: een Nederlands IBAN is vier blokjes van vier plus één blokje van twee.

De mod-97-controle stap voor stap

De controlecijfers werken met een rekenregel die bekendstaat als mod 97 (ISO 7064). Je hoeft hem niet zelf uit te voeren, maar het helpt om te snappen waarom hij zo betrouwbaar is.

  1. Zet de eerste vier tekens achteraan. NL91ABNA0417164300 wordt ABNA0417164300NL91.
  2. Vervang letters door getallen. A = 10, B = 11, … Z = 35. ABNA wordt 10 11 23 10, NL wordt 23 21.
  3. Lees het geheel als één groot getal: 101123100417164300232191.
  4. Deel door 97 en kijk naar de rest. Is de rest precies 1, dan is het IBAN geldig opgebouwd.

Voor het voorbeeld klopt het: de rest is 1. Verander één cijfer, bijvoorbeeld 0417 in 0471 (twee cijfers omgewisseld), en de rest wordt 82. Dat is waarom je bank zo'n IBAN direct afwijst.

Volgens de beschrijving van de standaard vangt de controle alle fouten waarbij één teken verkeerd is, en alle of vrijwel alle verwisselingen van twee tekens die dicht bij elkaar staan. Ook een weggevallen of dubbel getypt teken valt op. Radar en Wikifin beschrijven hetzelfde vanuit de praktijk: bij een ongeldig IBAN kun je de overboeking simpelweg niet versturen.

Wat de controle níét zegt

Hier gaat het in de praktijk mis. Een IBAN kan perfect geldig zijn en toch van de verkeerde persoon:

  • Een oplichter gebruikt zijn eigen, geldige IBAN op een nagemaakte rekening. De controle slaagt gewoon.
  • Je kiest het verkeerde contact uit je adresboek. Ook dat IBAN is geldig.
  • Een rekening is opgeheven. Volgens Radar krijg je het geld dan meestal binnen een paar werkdagen terug, maar de rekening is niet betaald.

Daarvoor is sinds oktober 2025 de naamcontrole er: je bank vraagt bij de bank van de ontvanger of de naam bij het IBAN hoort. Hoe je die meldingen leest, staat in IBAN-Naam-Check uitgelegd. Is het geld toch bij de verkeerde terechtgekomen, lees dan geld naar verkeerd IBAN overgemaakt.

Praktische checklist voor een IBAN van een rekening

  • [ ] Begint het met de landcode die je verwacht? Een Nederlandse energieleverancier met een buitenlands IBAN is niet per se fout, maar wel een reden om te checken.
  • [ ] Klopt het aantal tekens voor dat land?
  • [ ] Is het gelijk aan het IBAN van je vorige betaling aan dezelfde partij?
  • [ ] Staat dit IBAN ook op de website of in je online account bij de ontvanger?
  • [ ] Geeft je bank na het invullen van de naam een groen vinkje?

Overtikken zonder fouten

De meeste fouten ontstaan bij het overnemen van een rekening: een 0 die een O lijkt, een 1 die een l lijkt, een blokje dat je overslaat. Een paar tips:

  • Lees in blokjes van vier en vink ze af op de rekening.
  • Kopieer liever dan dat je typt als je de rekening als pdf hebt. Let op dat je geen spatie of punt meekopieert die de bank-app niet accepteert.
  • Scan de rekening in plaats van overtikken. Billens leest het IBAN van papier of pdf, controleert lengte en controlecijfers en markeert het veld als de check mislukt; je kopieert daarna veld voor veld naar je eigen bank-app.

Kort samengevat

Een mislukte IBAN-controle betekent altijd: niet betalen, opnieuw overnemen. Een geslaagde controle betekent alleen: dit nummer is goed overgetikt. Of het nummer bij de juiste ontvanger hoort, controleer je met de naamcontrole van je bank en, bij twijfel, met een telefoontje naar een nummer dat je zelf opzoekt.

Billens

Scan papier of pdf, controleer elk veld en plak het in je eigen bank-app.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Betekent een geldig IBAN dat het van de juiste persoon is?

Nee. De controlecijfers zeggen alleen dat de tekens onderling kloppen. Of de rekening bestaat en van wie ze is, controleert je bank via de IBAN-Naam-Check bij het overmaken.

Hoeveel tekens heeft een Nederlands IBAN?

18: de landcode NL, twee controlecijfers, een bankcode van vier letters en een rekeningnummer van tien cijfers.

Bronnen

  1. International Bank Account Number – IBAN formats by country — Wikipedia
  2. IBAN and BIC — Betaalvereniging Nederland
  3. Geld overgemaakt naar een verkeerd rekeningnummer: wat nu? — Radar (AVROTROS) (2026-09-15)
  4. Wat te doen bij een verkeerde overschrijving? — Wikifin (FSMA) (2026-07-14)

Meer artikelen