Koszt 1 km i cena przewozu: jak rozwiązać zadanie kalkulacyjne na egzaminie przewoźnika
Koszty stałe, zmienne, amortyzacja i marża w jednym przykładzie. Schemat liczenia kosztu na kilometr, kurs i tonę, który przyda się w części zadaniowej egzaminu.
Koszt 1 km liczysz w dwóch częściach: koszty stałe roczne podzielone przez roczny przebieg plus koszty zmienne na kilometr (paliwo, opony, opłaty drogowe, naprawy). Cenę przewozu dostajesz, mnożąc koszt kursu przez (1 + marża). Właśnie tego wymaga moduł E: kandydat ma znać składniki kosztów – stałe, zmienne, amortyzację – i umieć wyliczyć koszt „na pojazd, na kilometr, na przejazd lub na tonę” (zakres wiedzy ITS, pkt E.7, na podstawie załącznika I do rozporządzenia 1071/2009).
Koszty stałe i zmienne – podział, który decyduje o wyniku
Koszt stały nie zależy od tego, ile kilometrów przejedzie pojazd w danym okresie. Koszt zmienny rośnie razem z przebiegiem.
| Koszty stałe (rocznie) | Koszty zmienne (na km) |
|---|---|
| amortyzacja pojazdu (liniowa) albo rata leasingu | paliwo |
| ubezpieczenia OC, AC, OCP | AdBlue |
| wynagrodzenie kierowcy (stała pensja) i składki | opony (zużycie na km) |
| podatek od środków transportu | serwis i naprawy zależne od przebiegu |
| koszty ogólne firmy przypisane do pojazdu | opłaty drogowe (myto) za przejechane km |
| parking, łączność, licencje | diety i ryczałty, jeśli zadanie liczy je od km |
Uwaga na koszty „mieszane”. Wynagrodzenie kierowcy zwykle traktuje się jako stałe, ale jeśli zadanie mówi o stawce za kilometr – staje się zmienne. Egzaminator ocenia, czy zastosowałeś założenia z treści, a nie „ogólną prawdę”.
Amortyzacja w zadaniu
Najczęściej zadania używają amortyzacji liniowej: (cena zakupu − wartość końcowa) ÷ liczba lat użytkowania. Przykład: ciągnik za 480 000 zł, po 5 latach wart 120 000 zł:
(480 000 − 120 000) ÷ 5 = 72 000 zł rocznie.
Jeżeli zadanie podaje stawkę procentową, liczysz od wartości początkowej (np. 20% × 480 000 zł = 96 000 zł rocznie) – i wtedy wartość końcowa nie ma znaczenia. Czytaj, którą metodę każe zastosować treść.
Rozwiązany przykład (zadanie własne)
Dane: zestaw ciągnik + naczepa, planowany przebieg 120 000 km rocznie.
Koszty stałe roczne: - amortyzacja ciągnika: 72 000 zł (wyliczona wyżej), - amortyzacja naczepy: 18 000 zł, - ubezpieczenia: 24 000 zł, - wynagrodzenie kierowcy ze składkami: 96 000 zł, - koszty ogólne przypisane do pojazdu: 30 000 zł.
Koszty zmienne: - paliwo: zużycie 28 l/100 km, cena 5,80 zł/l netto, - opony: 0,06 zł/km, - serwis: 0,12 zł/km, - opłaty drogowe: średnio 0,45 zł/km.
Pytanie 1: Jaki jest koszt 1 km? Pytanie 2: Ile powinien kosztować kurs na 650 km przy marży 12%?
Krok 1. Suma kosztów stałych
72 000 + 18 000 + 24 000 + 96 000 + 30 000 = 240 000 zł/rok
Krok 2. Koszt stały na kilometr
240 000 ÷ 120 000 km = 2,00 zł/km
Krok 3. Koszt zmienny na kilometr
- paliwo: 28 ÷ 100 × 5,80 = 1,624 zł/km
- opony + serwis + opłaty: 0,06 + 0,12 + 0,45 = 0,63 zł/km
- razem: 2,254 zł/km
Krok 4. Koszt całkowity na kilometr
2,00 + 2,254 = 4,254 zł/km (w odpowiedzi: 4,25 zł/km)
Krok 5. Cena kursu
- koszt kursu: 650 × 4,254 = 2 765,10 zł
- cena z marżą 12%: 2 765,10 × 1,12 = 3 096,91 zł netto
Zauważ, że do ceny kursu użyliśmy niezaokrąglonego kosztu 4,254 zł. Przy 4,25 zł wyszłoby 3 094,00 zł – różnica niewielka, ale przy kalkulacji rocznej robi się z niej spora kwota.
Warianty, które pojawiają się w zadaniach
Koszt na tonę. Dzielisz koszt kursu przez masę ładunku. Przy 24 t: 2 765,10 ÷ 24 = 115,21 zł/t.
Puste przebiegi. Jeśli treść mówi, że 15% przebiegu to jazda bez ładunku, to klient płaci tylko za 85% kilometrów, ale koszty generują wszystkie. Cena za płatny kilometr = koszt 1 km ÷ 0,85.
Próg rentowności. Ile kilometrów trzeba przejechać rocznie przy danej stawce, żeby pokryć koszty stałe? Przy stawce 5,00 zł/km i koszcie zmiennym 2,254 zł/km każdy kilometr „zarabia” na koszty stałe 2,746 zł. 240 000 ÷ 2,746 ≈ 87 400 km.
Marża a narzut. „Narzut 12% na koszt” to mnożenie przez 1,12. „Marża 12% w cenie” oznacza, że koszt stanowi 88% ceny: cena = koszt ÷ 0,88. W naszym przykładzie dałoby to 3 142,16 zł zamiast 3 096,91 zł. Jeśli treść nie precyzuje, zapisz, którą interpretację przyjmujesz.
Jak zapisać rozwiązanie, żeby dostać punkty
Każda odpowiedź w zadaniu jest oceniana w skali 0–4 z wagą 4 (regulamin, § 17). Egzaminator musi zobaczyć tok myślenia. Sprawdza się układ:
- Dane – wypisane z treści, z jednostkami.
- Wzór – słownie, np. „koszt stały na km = koszty stałe roczne ÷ przebieg roczny”.
- Obliczenie – liczby podstawione do wzoru.
- Wynik z jednostką i jednym zdaniem odpowiedzi.
Nawet jeśli pomylisz się w dodawaniu, poprawny wzór i podstawienie mogą dać ocenę „dostateczną” lub „dobrą”, czyli 8 lub 12 punktów z 16.
Najczęstsze błędy
- Zużycie paliwa na 100 km traktowane jak na 1 km. 28 l/100 km to 0,28 l/km, nie 28.
- VAT w kosztach. Jeśli firma jest czynnym podatnikiem VAT, liczy się koszty netto. Zadanie zwykle to mówi – zwróć uwagę.
- Podwójne liczenie leasingu i amortyzacji tego samego pojazdu.
- Zaokrąglanie w połowie. Zaokrąglaj dopiero wynik końcowy.
Jak ćwiczyć
Najlepiej ten sam schemat przeliczyć kilka razy z innymi danymi: inny przebieg, inne zużycie paliwa, dodatkowy kierowca, puste przebiegi. W Cargexa zadanie „Koszt 1 km i cena przewozu” sprawdza każdy krok osobno – najpierw sumę kosztów stałych, potem koszt stały na km, potem zmienny – i po błędzie podpowiada, gdzie szukać pomyłki. Jeden z dwóch przykładów w zadaniu egzaminacyjnym zawsze dotyczy czasu jazdy i odpoczynku, więc oba typy warto ćwiczyć na zmianę.
Pytania z podstawą prawną, zadania obliczeniowe krok po kroku i egzamin próbny w formacie polskim – na iPhonie, także offline.
Pobierz z App StoreNajczęstsze pytania
Czy wynagrodzenie kierowcy to koszt stały czy zmienny?
To zależy od założeń zadania. Stała pensja miesięczna jest kosztem stałym (nie zależy od przebiegu), a dodatek wypłacany od kilometra – kosztem zmiennym. Zawsze trzymaj się tego, jak koszt opisano w treści.
Ile miejsc po przecinku podawać?
W kosztach na kilometr zwykle wystarczą dwa miejsca (grosze), ale wyniki pośrednie lepiej trzymać dokładniej i zaokrąglać dopiero na końcu – inaczej błąd zaokrąglenia przy dużym przebiegu urośnie do kilkuset złotych.
Źródła
- Zakres wymaganej wiedzy (moduł E pkt 7) — Instytut Transportu Samochodowego (2026-11-20)
- Rozporządzenie (WE) nr 1071/2009, załącznik I część I – wersja skonsolidowana — EUR-Lex (2022-02-21)
- Regulamin przeprowadzenia egzaminu (§ 12 ust. 4, § 17) — Ministerstwo Infrastruktury (2023-10-17)