Fabelton

Moet je in het Nederlands voorlezen als dat niet je moedertaal is? Advies voor meertalige gezinnen

Lees voor in de taal die je het best beheerst, adviseert Stichting Lezen. Zo pak je voorlezen aan in een meertalig gezin, met praktische tips per situatie.

Lees voor in de taal die je zelf het best beheerst. Dat is het advies van Stichting Lezen aan ouders met een andere moedertaal dan het Nederlands. Veel van die ouders denken dat ze in het Nederlands moeten voorlezen zodat hun kind de taal leert, maar als ze het Nederlands zelf niet goed beheersen, heeft dat volgens de stichting eerder een negatief effect op de taalontwikkeling. In je sterkste taal leert je kind hoe verhalen in elkaar zitten, nieuwe begrippen en hoe de wereld werkt; daar heeft het op een Nederlandstalige school ook profijt van.

Waarom je sterkste taal beter werkt

Voorlezen gaat niet alleen over woorden. Het gaat over:

  • verhaalbegrip: begin, probleem, oplossing; wie wil wat en waarom;
  • begrippen: wat is een kasteel, een oogst, een storm, jaloezie;
  • gesprek: vragen stellen, voorspellen, gevoelens benoemen;
  • plezier: een ouder die ontspannen en met expressie voorleest, maakt boeken aantrekkelijk.

Al die dingen lukken beter in een taal waarin jij je vrij voelt. Een begrip als "eerlijk" of "dapper" hoeft je kind maar één keer echt te snappen; het Nederlandse woord ervoor leert het daarna sneller.

Onderzoek van de Universiteit van Helsinki onder 164 jonge kinderen liet bovendien zien dat niet alleen voorlezen, maar ook vrij vertellen en zingen samenhangen met taalvaardigheid. Interactie van gezicht tot gezicht was de kern. Die interactie is rijker in de taal waarin jij denkt.

Situaties en wat je kunt doen

Situatie Advies
Beide ouders spreken thuis een andere taal dan Nederlands Lees voor in jullie thuistaal. Het Nederlands komt via opvang, school en Nederlandstalige boeken die je kind later zelf leest.
Eén ouder spreekt Nederlands, de ander een andere taal Ieder leest voor in de eigen taal. Kinderen kunnen goed omgaan met "papa leest in het Pools, mama in het Nederlands".
Je spreekt redelijk Nederlands maar voelt je onzeker Kies prentenboeken met weinig tekst en vertel bij de plaatjes in je eigen woorden, in welke taal ook.
Je kind wil per se in het Nederlands Lees samen: je kind vertelt in het Nederlands wat het ziet, jij vertelt in je eigen taal.
Grootouders in het buitenland Laat ze via beeldbellen voorlezen in hun taal, met hetzelfde boek aan beide kanten.

Hoe kom je aan boeken in je eigen taal?

  • De bibliotheek. Veel bibliotheken hebben anderstalige kinderboeken, vooral in grote steden. Lenen is voor kinderen tot 18 jaar gratis (de bibliotheekwet, artikel 13, verbiedt contributie voor jongeren). Vraag ook naar tweetalige prentenboeken.
  • BoekStart. Het programma voor 0–6-jarigen, gecoördineerd door Stichting Lezen, werkt met de bibliotheek en het consultatiebureau. Voor gezinnen die weinig voorlezen bestaat een extra programma, BoekenPret, met boeken en werkbladen voor thuis, zo beschrijft het Nederlands Jeugdinstituut.
  • Familie en vrienden. Vraag of iemand uit het land van herkomst boeken meeneemt of opstuurt.
  • Prentenboeken zonder tekst. Daarbij vertel je zelf, in elke taal.
  • Apps met meerdere talen. Er zijn voorleesapps waarin dezelfde verhalen in meerdere talen staan. Fabelton heeft bijvoorbeeld twaalf sprookjes in negen talen, waaronder Nederlands, Duits, Frans, Spaans, Engels en de Scandinavische talen en Fins; je kiest de taal waarin jij voorleest. Ondersteunt je iPhone die taal niet voor spraakherkenning op het toestel, dan tik je zelf op de geluiden.

Mag je talen mengen tijdens het voorlezen?

Ja. Veel meertalige ouders lezen de tekst in de ene taal en praten erover in de andere. Dat is geen probleem; het gaat erom dat jullie samen met het verhaal bezig zijn. Probeer wel per sessie een beetje consistent te zijn, zodat je kind weet wat het kan verwachten.

Hoe vertel je de leerkracht of pedagogisch medewerker wat je thuis doet?

Stichting Lezen raadt scholen en opvang aan ouders te informeren over boeken die in de groep worden voorgelezen, zodat ze thuis kunnen aansluiten. Je kunt dat ook zelf vragen: "Welk boek lezen jullie deze week? Dan zoek ik het in onze taal of vertel ik het thuis na." Op die manier hoort je kind hetzelfde verhaal in twee talen, wat de woordenschat in beide versterkt.

Veelgestelde twijfels

"Mijn kind loopt achter in het Nederlands. Moet ik dan niet juist Nederlands voorlezen?" Bespreek het met de school of het consultatiebureau, maar het algemene advies blijft: kwaliteit van taal thuis gaat boven de keuze van de taal. Een rijke thuistaal is een goede basis voor de tweede taal.

"Mijn kind antwoordt alleen in het Nederlands." Dat komt veel voor. Blijf voorlezen in je eigen taal; begrijpen gaat vaak verder dan spreken.

"We spreken een taal waarin weinig kinderboeken bestaan." Vertel dan zelf, of vertaal een Nederlands prentenboek ter plekke. Vertellen in eigen woorden telt volgens het Helsinki-onderzoek ook mee.

Samengevat

  • Lees voor in de taal die je het best beheerst.
  • In die taal lukt gesprek, uitleg en plezier beter, en dat helpt ook later bij het Nederlands.
  • De bibliotheek heeft vaak anderstalige kinderboeken; lenen is gratis tot 18 jaar.
  • Talen mengen mag; samen bezig zijn met het verhaal is de kern.

Meer over waarom voorlezen telt: PISA 2025 en wat ouders kunnen doen.

Fabelton

Een voorleesapp voor ouders: je telefoon volgt je stem en speelt het bos, de deur en de wolf op het goede moment.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Schaadt voorlezen in mijn moedertaal het Nederlands van mijn kind?

Nee. Stichting Lezen schrijft dat voorlezen in een taal die je zelf niet goed beheerst eerder een negatief effect heeft. In de taal die je het best kent, leert je kind hoe verhalen in elkaar zitten en leert het begrippen die het later op school ook gebruikt.

Waar vind ik kinderboeken in andere talen?

Veel bibliotheken hebben een collectie anderstalige kinderboeken. Vraag het bij je eigen vestiging; voor kinderen tot 18 jaar is lenen gratis.

Bronnen

  1. Kwestie van Lezen 8: Ouders betrekken bij (voor)lezen — Stichting Lezen (2024)
  2. Lapselle lukeminen vahvimmin yhteydessä kielellisiin taitoihin — Helsingin yliopisto (2024-09-03)
  3. Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, artikel 13 — Overheid.nl
  4. BoekStart/BoekenPret — Nederlands Jeugdinstituut

Meer artikelen