Hestegym – grondwerk

Grondwerk met je paard: 8 oefeningen voor beginners, stap voor stap

Begin met grondwerk: 8 eenvoudige oefeningen – van stilstaan tot balkenwerk in stap – met uitleg, herhalingen en wanneer je beter stopt.

Als beginner met grondwerk start je het best met acht eenvoudige oefeningen: rustig stilstaan, overgangen halt–stap, achterwaarts gaan, kleine voltes, een been optillen, twee rekoefeningen met een wortel en grondbalken in stap. Doe er drie tot vier per sessie, 10 tot 20 minuten, twee tot vier keer per week. Je paard doet de beweging zelf – jij trekt nooit – en bij kreupelheid, warmte of zwelling stop je en bel je de dierenarts.

Voor je begint

  • Plek: vlak, stroef, rustig. Een hoek van de binnenbak of een stalgang met rubbertegels.
  • Uitrusting: halster en halstertouw, handschoenen, stevige schoenen, wat kleine snoepjes of een lange wortel.
  • Jouw positie: naast de schouder, niet voor het paard, en buiten trapafstand van de achterbenen.
  • Je paard: gezond en bij voorkeur warm, bijvoorbeeld na het rijden. Is je paard onder behandeling, overleg eerst met je dierenarts.

Grondwerk vervangt geen vrije beweging. Volgens RVO heeft een paard elke dag vrije beweging nodig, zoals in de wei of een paddock, en dagelijks contact met andere paarden.

De 8 oefeningen

1. Recht stilstaan

Waarom: basis voor alles; je paard leert met het gewicht op vier benen te staan. Zo doe je het: laat je paard halt houden op een rechte lijn. Staat een been ver naar achteren, laat het één stapje naar voren zetten. Hoeveel: 5 keer, telkens een paar seconden.

2. Overgangen halt–stap

Waarom: activeert de achterhand bij het aanzetten. Zo doe je het: stap, halt, drie tellen staan, weer stap. Jij geeft het tempo aan met je eigen lichaam. Hoeveel: 8 overgangen.

3. Achterwaarts gaan

Waarom: het paard moet de achterhand onder het lichaam brengen. Zo doe je het: sta naast het hoofd, geef lichte druk op de neusriem van het halster of met je hand op de borst, en beloon elke stap. Hoeveel: zo'n 10 stappen in één reeks, recht.

4. Kleine voltes in stap

Waarom: soepelheid en buiging naar beide kanten. Zo doe je het: loop een kleine cirkel, eerst groot, later kleiner. Drie naar links, drie naar rechts. Hoeveel: 6 voltes.

5. Een been optillen

Waarom: balans op drie benen; handig bij de hoefsmid. Zo doe je het: til het been kort op en zet het rustig neer. Houd het niet langer vast dan je paard ontspannen blijft. Hoeveel: 4 keer per been.

6. Kin naar de borst (rekoefening)

Waarom: bovenlijn en ronde rug. Zo doe je het: breng een snoepje van de neus naar de borst. Je paard buigt de hals en tilt de rug. Even vasthouden, dan belonen en loslaten. Hoeveel: 5 keer.

Dit soort rekoefeningen is het best onderzocht. In een studie van Michigan State University deden acht paarden vijf herhalingen per oefening, vijf dagen per week, drie maanden lang. De diepe rugspier multifidus werd groter en links en rechts gelijkmatiger.

7. Kin naar de singel (zijwaartse rek)

Waarom: soepelheid in hals en romp. Zo doe je het: breng het snoepje langs de zij naar de plek achter de elleboog. Gebruik een muur aan de andere kant, zodat de achterhand niet wegdraait. Hoeveel: 5 keer per kant.

Let erop dat je paard het hoofd niet scheef draait – één oor mag niet lager komen dan het andere. Die waarschuwing komt uit de richtlijnen van Hilary Clayton in The Horse.

8. Grondbalken in stap

Waarom: meer buiging van de gewrichten, coördinatie. Zo doe je het: leg 3 tot 5 balken plat op de grond, zo ver uit elkaar als de stap van je paard (bij een gemiddeld warmbloed ruwweg 80–100 cm). Leid je paard er recht overheen in een rustig tempo. Hoeveel: 6 doorgangen.

Onderzoek met 41 paarden liet zien dat stappen over grondbalken (10 cm) en verhoogde balken (26 cm) de buiging van de gewrichten in de zwaaifase vergroot, het meest over verhoogde balken. Begin toch plat.

Een voorbeeldsessie van 15 minuten

Minuten Onderdeel
0–5 Opwarmen in stap aan de hand, enkele halts
5–8 Overgangen halt–stap en recht stilstaan
8–11 Achterwaarts gaan en kleine voltes
11–14 Kin naar de borst, kin naar de singel
14–15 Rustig uitstappen

Wissel per sessie: de ene keer balken, de andere keer de rekoefeningen.

Wanneer stop je?

Signaal Wat je doet
Kreupel of onregelmatige stappen Stop en bel de dierenarts
Warmte of zwelling in een been Niet trainen, dierenarts vragen
Oren lang plat, gespannen ogen of mond Rustig afsluiten
Telkens verzet tegen dezelfde oefening Oefening laten vallen en dierenarts vragen
Verliest balans of wankelt Geen rekoefeningen, dierenarts vragen

Clayton schrijft dat sommige paarden, vooral singelgevoelige of koude-rug-paarden, zich tegen bepaalde oefeningen kunnen verzetten – en dat je dan stopt en je dierenarts raadpleegt als dat blijft.

Volhouden

Het lastigste aan grondwerk is niet de oefening, maar het volhouden. Leg vooraf twee of drie vaste dagen vast en schrijf na elke sessie kort op wat je deed. In Hestegym staan alle acht oefeningen met tekening, stappen en een timer voor houdtijd en herhalingen, en het logboek bewaart hoe je paard reageerde. Herstelt je paard van een blessure, lees dan eerst wat wel en niet mag tijdens stalrust.

Hestegym – grondwerk

Korte sessies vanaf de grond voor bovenlijn, achterhand, balans en soepelheid.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een grondwerksessie?

Voor beginners is 10 tot 20 minuten genoeg. Kort en regelmatig werkt beter dan lang en af en toe.

Heb ik een touwhalster of speciale lijn nodig?

Nee. Voor deze oefeningen volstaat een gewoon halster met een halstertouw. Draag handschoenen en stevige schoenen.

Kan grondwerk weidegang vervangen?

Nee. RVO wijst erop dat paarden elke dag vrije beweging nodig hebben, bijvoorbeeld in de wei of paddock. Grondwerk komt daar bovenop.

Bronnen

  1. Goede zorg voor uw paard — RVO (2026-10-05)
  2. Dynamic mobilisation exercises increase cross sectional area of musculus multifidus — Equine Veterinary Journal (Stubbs et al.) (2011-09-01)
  3. Core Training Exercise Guidelines — The Horse (2009-05-18)
  4. Effect of Ground and Raised Poles on Kinematics of the Walk — Journal of Equine Veterinary Science (Walker et al.) (2022-05-06)

Meer artikelen