Karta Wędkarska Test 2027

Ryby chronione i gatunki obce: co wypuścić od razu, a co trzeba uśmiercić

Ryby chronione wypuszczasz od razu. Osiem obcych gatunków ryb (m.in. babka bycza, trawianka) i cztery obce raki trzeba uśmiercić. Lista i wyjaśnienie.

Rybę z gatunku objętego ochroną gatunkową wypuszczasz od razu, nawet jeśli wygląda na niepozorną drobnicę – nie ma dla niej wymiaru ani sezonu, w którym wolno ją zatrzymać. Odwrotnie jest z ośmioma obcymi gatunkami ryb i czterema obcymi rakami wymienionymi w § 8 rozporządzenia z 2023 r.: tych nie wolno wpuścić z powrotem do żadnej wody, trzeba je niezwłocznie uśmiercić. Oba tematy regularnie pojawiają się na egzaminie na kartę wędkarską i właśnie na nich zdający najczęściej się mylą.

Skąd się biorą te zasady

Wędkarz ma do czynienia z dwoma porządkami prawnymi naraz.

Rozporządzenie wędkarskie samo wskazuje pierwszeństwo: wymiary (§ 6) i okresy ochronne (§ 7) ustanawia się „z zastrzeżeniem” przepisów o ochronie gatunkowej. Jeśli więc gatunek jest chroniony, wymiar z tabeli niczego nie zmienia.

Ryby i minogi pod ochroną ścisłą

Załącznik nr 1 do rozporządzenia o ochronie gatunkowej wymienia wśród ryb i minogów pięć pozycji:

Gatunek Uwagi
jesiotr ostronosy wymaga ochrony czynnej; w rozporządzeniu wędkarskim ma okres ochronny przez cały rok
koza złotawa mała ryba denna, łatwo pomylić z innymi kozami
strzebla błotna wymaga ochrony czynnej; ryba drobnych zbiorników
głowacica – osobniki z dorzecza Dunaju tylko populacja dunajska; poza nią obowiązują wymiar 70 cm i okres 1.03–31.05
minóg morski wymaga ochrony czynnej

Ciekawostka egzaminacyjna: głowacica pojawia się jednocześnie w tabeli wymiarów rozporządzenia wędkarskiego i na liście ochrony ścisłej. Nie ma tu sprzeczności – ochrona ścisła obejmuje wyłącznie osobniki z dorzecza Dunaju, a reszta podlega zwykłym zasadom wędkarskim.

Ochrona częściowa: 24 gatunki ryb i 3 minogi

Załącznik nr 2 obejmuje ochroną częściową dłuższą listę. Część to ryby morskie, które wędkarz śródlądowy raczej nie spotka, ale kilka siedzi w każdej rzece:

Typowe środowisko (orientacyjnie) Gatunki pod ochroną częściową
Rzeki i strumienie śliz pospolity, piekielnica, brzanka, głowacz białopłetwy, głowacz pręgopłetwy, kiełb białopłetwy, kiełb Kesslera, minóg strumieniowy, minóg ukraiński
Wody stojące i starorzecza różanka, piskorz, koza pospolita, koza dunajska
Wędrowne / ujścia rzek aloza, parposz, minóg rzeczny, ciosa (poza populacją Zalewu Wiślanego)
Wody morskie i przybrzeżne babka czarna, babka czarnoplamka, babka piaskowa, babka mała, pocierniec, taśmiak długi, wężynka, iglicznia, kur rogacz, dennik

Uwaga na dwie pułapki. Po pierwsze, kiełb Kesslera i kiełb białopłetwy są chronione, a zwykły kiełb – nie; z brzegu trudno je odróżnić, więc rozsądnie jest wypuszczać każdego kiełba, co do którego masz wątpliwości. Po drugie, babki morskie (czarna, piaskowa, mała) są chronione, a babki obce (bycza, szczupła, łysa, rurkonosa) trzeba uśmiercić. Nazwa „babka” niczego nie przesądza.

Wobec dziko żyjących zwierząt z obu załączników rozporządzenie wprowadza m.in. zakaz umyślnego zabijania, okaleczania, chwytania, przetrzymywania i przemieszczania. Przypadkowe złowienie na wędkę zdarza się każdemu; liczy się to, co zrobisz potem – czyli szybkie, delikatne wypuszczenie.

Raki rodzime: szczególny przypadek

Rak szlachetny i rak błotny figurują w załączniku nr 2 (ochrona częściowa), a jednocześnie rozporządzenie wędkarskie ustala dla nich wymiary (rak szlachetny: samica 12 cm, samiec 10 cm; rak błotny 10 cm) i długie okresy ochronne – dla samic aż do 31 lipca. Zezwolenia okręgów i innych uprawnionych często idą dalej. Praktyczna zasada: zanim zatrzymasz jakiegokolwiek raka rodzimego, sprawdź warunki swojego zezwolenia, a w razie wątpliwości wypuść go.

Gatunki obce, które trzeba uśmiercić

§ 8 rozporządzenia z 2023 r. mówi wprost: złowione okazy gatunków nierodzimych należy niezwłocznie uśmiercić i nie wolno ich wpuszczać ani do łowiska, z którego pochodzą, ani do innych wód. Wymienia w szczególności:

Ryby obce Raki obce
babka bycza rak luizjański
babka łysa rak marmurkowy
babka rurkonosa rak pręgowaty
babka szczupła rak sygnałowy
czebaczek amurski
sumik czarny
sumik karłowaty
trawianka

Słowa „w szczególności” są ważne: lista jest przykładowa, a obowiązek dotyczy gatunków nierodzimych w ogóle. Na egzaminie pytanie zwykle brzmi jednak o te konkretne gatunki – warto znać je na pamięć.

Dlaczego tak surowo? Gatunki nierodzime wypierają rodzime ryby i raki, a każdy wypuszczony lub przeniesiony okaz pomaga im zająć kolejne łowisko. Z tego samego powodu ustawa o rybactwie pozwala wpuszczać ryby przynętowe wyłącznie do wody, z której je pozyskano.

Co grozi za błąd

  • Zabranie ryby chronionej. Ustawa o ochronie przyrody w art. 131 pkt 14 przewiduje karę aresztu albo grzywny za naruszenie zakazów dotyczących gatunków chronionych bez zezwolenia. Gdy ktoś wchodzi w posiadanie chronionych zwierząt w liczbie większej niż nieznaczna i wpływa to na stan ochrony gatunku, art. 127a przewiduje już przestępstwo.
  • Wypuszczenie gatunku obcego. To naruszenie przepisów o warunkach amatorskiego połowu ryb, czyli rozporządzenia wydanego na podstawie ustawy o rybactwie śródlądowym. Sprawdź też regulamin swojego zezwolenia – uprawniony może dodać własne zasady postępowania z gatunkami obcymi.

Szerzej o mandatach i kontrolach piszemy w artykule Co grozi za wędkowanie bez karty lub zezwolenia.

Jak postępować nad wodą: krótka instrukcja

  1. Nie wiesz, co to za ryba? Traktuj ją jak chronioną: odhaczaj w wodzie lub mokrymi rękami i wypuść.
  2. Rozpoznajesz gatunek obcy? Uśmierć go szybko i humanitarnie, nie wrzucaj do wody ani do siatki z żywymi rybami, nie przenoś na inne łowisko.
  3. Rak? Rodzimy (szlachetny, błotny) – sprawdź zezwolenie i wymiar; obcy (pręgowaty, sygnałowy, marmurkowy, luizjański) – uśmierć.
  4. Przynęta. Żywe rybki na przynętę pozyskuj tylko z wody, na której łowisz, i nigdy nie wypuszczaj resztek do innej.

Do rozpoznawania gatunków przydaje się porządny atlas i ćwiczenie na zdjęciach. W Karta Wędkarska Test są pytania z własnymi rysunkami do rozpoznawania gatunków, a przy każdej odpowiedzi stoi paragraf, z którego wynika. Jeśli chcesz uporządkować też wymiary i okresy ochronne, zajrzyj do tabeli wymiarów ochronnych ryb.

Karta Wędkarska Test 2027

Pytania z wyjaśnieniami, egzamin próbny i wymiary ochronne ryb – po polsku i bez internetu.

Pobierz z App Store

Najczęstsze pytania

Co zrobić, gdy złowię babkę byczą?

Uśmiercić ją od razu. § 8 rozporządzenia z 12 lipca 2023 r. zakazuje wpuszczania złowionych babek byczych – i innych wymienionych tam gatunków obcych – zarówno do łowiska, w którym je złowiono, jak i do innych wód.

Czy można złowić minoga na wędkę?

Nie wolno go zatrzymać. Minóg morski jest pod ochroną ścisłą, a minogi rzeczny, strumieniowy i ukraiński pod ochroną częściową. Przypadkowo złowionego minoga trzeba niezwłocznie wypuścić.

Czy rak pręgowaty to rak szlachetny?

Nie. Rak pręgowaty to gatunek obcy, który trzeba uśmiercić. Rak szlachetny i błotny to gatunki rodzime – mają wymiar i okres ochronny w rozporządzeniu wędkarskim i są wymienione w załączniku o ochronie częściowej.

Źródła

  1. Rozporządzenie MRiRW z 12 lipca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1373) — Kancelaria Sejmu (ELI)
  2. Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt – tekst jednolity (Dz.U. 2022 poz. 2380) — Kancelaria Sejmu (ELI)
  3. Ustawa o ochronie przyrody – tekst jednolity (Dz.U. 2023 poz. 1336) — Kancelaria Sejmu (ELI)
  4. Ustawa o rybactwie śródlądowym (t.j. Dz.U. 2022 poz. 883) — Kancelaria Sejmu (ELI)

Więcej artykułów