Kibitz – zapis partii szachów

Jak prawidłowo zapisywać partię na blankiecie? Przepisy FIDE i praktyka w ligach 2026

Zapisuj każde posunięcie obu stron, po jego wykonaniu, w notacji algebraicznej. Co mówią Przepisy Gry FIDE, polskie litery figur i tempo gry w DMP.

Partię zapisujesz prawidłowo, gdy notujesz każde posunięcie swoje i przeciwnika, jedno po drugim, czytelnie i w notacji algebraicznej, zawsze dopiero po jego wykonaniu. Tak stanowi artykuł 8.1 Przepisów Gry FIDE, obowiązujących od 1 stycznia 2023 r. Polskie litery figur (K, H, W, G, S) są dozwolone. W rozgrywkach z dodatkiem 30 sekund na posunięcie, czyli w praktyce w DMP i w mistrzostwach, obowiązek trwa do ostatniego ruchu.

Poniżej przechodzimy przez blankiet od nagłówka do podpisu i pokazujemy, jak przepisy wyglądają w polskich rozgrywkach.

Czym jest blankiet

Blankiet to kartka, na której obaj zawodnicy notują przebieg partii. Zwykle ma, jak opisuje Chess.com, pola na nazwiska graczy, nazwę turnieju, datę, posunięcia i wynik. Według art. 8.3 blankiety są własnością organizatora: oryginał oddajesz sędziemu, kopię zatrzymujesz.

Nagłówek: wypełnij przed pierwszym ruchem

  • nazwa turnieju lub ligi
  • runda i numer szachownicy
  • data
  • nazwisko grającego białymi i czarnymi

Te dane przydają się później bardziej, niż się wydaje. Z nich powstają w pliku PGN obowiązkowe pola Event, Round, Date, White i Black.

Zasady z artykułu 8

  1. Zapisujesz oba posunięcia – swoje i przeciwnika (8.1.1), na papierze w notacji algebraicznej albo na elektronicznym blankiecie z certyfikatem FIDE.
  2. Nigdy z wyprzedzeniem (8.1.2). Wyjątek: reklamacja remisu przez powtórzenie pozycji lub zasadę 50 posunięć.
  3. Jedno posunięcie zapasu (8.1.3). Możesz odpowiedzieć na ruch przeciwnika przed jego zapisaniem, ale musisz go zanotować, zanim wykonasz kolejny własny ruch.
  4. Tylko dane partii (8.1.4): posunięcia, czasy na zegarze, propozycje remisu, informacje o reklamacji.
  5. Propozycja remisu (8.1.5) – obaj zawodnicy notują ją symbolem (=).
  6. Blankiet widoczny dla sędziego przez całą partię (8.2).
  7. Podpisy (8.7) – na końcu obaj podpisują oba blankiety; podpisany wynik obowiązuje, nawet jeśli jest błędny, chyba że sędzia zdecyduje inaczej.

Polska notacja

Figura Litera polska Litera w PGN
Król K K
Hetman H Q
Wieża W R
Goniec G B
Skoczek S N
Pion brak brak

Podstawowe zasady zapisu: ruch piona to samo pole docelowe (e4), figura to litera plus pole (Sf3), bicie można oznaczyć x (Gxc6), a przy biciu pionem podaje się kolumnę wyjściową (dxc6). Roszada krótka 0-0, długa 0-0-0. Promocja: e8H. Szach +, mat # – oba nieobowiązkowe. Gdy dwie jednakowe figury mogą wejść na to samo pole, dopisujesz kolumnę (Sbd2), a jeśli to nie wystarcza, linię.

Uwaga: blankiet prowadzony w innym systemie niż algebraiczny może nie stanowić dowodu przy reklamacji, a sędzia powinien o tym uprzedzić zawodnika.

Niedoczas: zasada pięciu minut

Artykuł 8.4 zwalnia z zapisu zawodnika, który ma mniej niż pięć minut w danym okresie gry, pod warunkiem że nie otrzymuje dodatku co najmniej 30 sekund na posunięcie. A jak wygląda tempo w polskich rozgrywkach?

Rozgrywki Tempo Zapis poniżej 5 minut
DMP – Ekstraliga (regulamin) 90 min na 40 posunięć + 30 min, dodatek 30 s od początku obowiązkowy
DMP – I liga 2025 90 min na 40 posunięć + 30 min, 30 s na posunięcie obowiązkowy
Mistrzostwa Polski 2026 to samo tempo klasyczne obowiązkowy
Szachy szybkie i błyskawiczne np. 15+10, 3+2 brak obowiązku zapisu

Źródła: regulamin DMP Ekstraligi oraz komunikat I ligi 2025. Regulamin Ekstraligi przewiduje też, że organizator publikuje pliki z zapisami partii w formacie PGN – czyli wszystko, co zapiszesz na blankiecie, trafia potem do bazy.

Telefon i elektronika

Artykuł 11.3 Przepisów zabrania posiadania w strefie gry urządzeń elektronicznych bez zgody sędziego; zawodnik, który ma je przy sobie, przegrywa partię, o ile regulamin turnieju nie przewiduje łagodniejszej kary. Komunikat Mistrzostw Polski 2026, rozegranych w marcu w Warszawie, zapowiadał stosowanie wytycznych FIDE i PZSzach dotyczących ochrony przed dopingiem elektronicznym. Smartfon z aplikacją do notacji nie jest więc zamiennikiem blankietu – elektroniczne blankiety muszą mieć certyfikat FIDE.

Najczęstsze błędy

  • Zapis przed wykonaniem ruchu „dla sprawdzenia". Zabronione.
  • Kilka posunięć zaległości po szybkiej wymianie. Dopuszczalne jest jedno.
  • Brak (=) przy propozycji remisu.
  • G i S, H i K pisane w pośpiechu. Pisz drukowanymi literami.
  • Podpis bez sprawdzenia wyniku.

Po partii

Dobrze prowadzony blankiet to materiał do pracy z trenerem albo do analizy w Lichess czy ChessBase. Przy przenoszeniu do komputera trzeba zamienić polskie litery na angielskie – o tym, jak zrobić to bezbłędnie, piszemy w artykule polska notacja a PGN. Kibitz może odczytać sfotografowany blankiet bezpośrednio z literami K, H, W, G, S i sprawdzić każde posunięcie na szachownicy, zanim zapisze PGN.

Lista kontrolna

  • Nagłówek przed pierwszym ruchem
  • Drukowane litery K, H, W, G, S
  • Najpierw ruch, zegar, potem zapis
  • Najwyżej jedno posunięcie zaległości
  • (=) przy każdej propozycji remisu
  • Z dodatkiem 30 s – zapis do końca
  • Wynik, dwa podpisy, oryginał dla sędziego
Kibitz – zapis partii szachów

Zdjęcie po partii, posunięcia odczytane w polskiej notacji, sprawdzone i gotowe do wysłania.

Pobierz z App Store

Najczęstsze pytania

Czy w niedoczasie muszę dalej zapisywać?

Tylko przy tempie bez dodatku co najmniej 30 sekund na posunięcie możesz przestać zapisywać, gdy zostanie Ci mniej niż pięć minut. W DMP i w Mistrzostwach Polski gra się z dodatkiem 30 sekund, więc zapisujesz do końca.

Czy mogę zapisywać polskimi literami?

Tak. Załącznik C Przepisów Gry FIDE pozwala używać pierwszych liter nazw figur przyjętych w danym kraju: K, H, W, G, S.

Źródła

  1. FIDE Laws of Chess, obowiązujące od 1 stycznia 2023 (art. 8, 11.3, załącznik C) — FIDE Handbook (2023-01-01)
  2. Blankiet zapisu partii — Chess.com (2026-11-20)
  3. Regulamin Drużynowych Mistrzostw Polski – Ekstraliga (2022, popr.) — Polski Związek Szachowy (2022-08-01)
  4. Komunikat organizacyjny DMP – I liga 2025, Chotowa — Polski Związek Szachowy (2025-07-01)
  5. Komunikat Mistrzostw Polski 2026 — Polski Związek Szachowy (2026-02-01)

Więcej artykułów