Jak prawidłowo zapisywać partię na blankiecie? Przepisy FIDE i praktyka w ligach 2026
Zapisuj każde posunięcie obu stron, po jego wykonaniu, w notacji algebraicznej. Co mówią Przepisy Gry FIDE, polskie litery figur i tempo gry w DMP.
Partię zapisujesz prawidłowo, gdy notujesz każde posunięcie swoje i przeciwnika, jedno po drugim, czytelnie i w notacji algebraicznej, zawsze dopiero po jego wykonaniu. Tak stanowi artykuł 8.1 Przepisów Gry FIDE, obowiązujących od 1 stycznia 2023 r. Polskie litery figur (K, H, W, G, S) są dozwolone. W rozgrywkach z dodatkiem 30 sekund na posunięcie, czyli w praktyce w DMP i w mistrzostwach, obowiązek trwa do ostatniego ruchu.
Poniżej przechodzimy przez blankiet od nagłówka do podpisu i pokazujemy, jak przepisy wyglądają w polskich rozgrywkach.
Czym jest blankiet
Blankiet to kartka, na której obaj zawodnicy notują przebieg partii. Zwykle ma, jak opisuje Chess.com, pola na nazwiska graczy, nazwę turnieju, datę, posunięcia i wynik. Według art. 8.3 blankiety są własnością organizatora: oryginał oddajesz sędziemu, kopię zatrzymujesz.
Nagłówek: wypełnij przed pierwszym ruchem
- nazwa turnieju lub ligi
- runda i numer szachownicy
- data
- nazwisko grającego białymi i czarnymi
Te dane przydają się później bardziej, niż się wydaje. Z nich powstają w pliku PGN obowiązkowe pola Event, Round, Date, White i Black.
Zasady z artykułu 8
- Zapisujesz oba posunięcia – swoje i przeciwnika (8.1.1), na papierze w notacji algebraicznej albo na elektronicznym blankiecie z certyfikatem FIDE.
- Nigdy z wyprzedzeniem (8.1.2). Wyjątek: reklamacja remisu przez powtórzenie pozycji lub zasadę 50 posunięć.
- Jedno posunięcie zapasu (8.1.3). Możesz odpowiedzieć na ruch przeciwnika przed jego zapisaniem, ale musisz go zanotować, zanim wykonasz kolejny własny ruch.
- Tylko dane partii (8.1.4): posunięcia, czasy na zegarze, propozycje remisu, informacje o reklamacji.
- Propozycja remisu (8.1.5) – obaj zawodnicy notują ją symbolem (=).
- Blankiet widoczny dla sędziego przez całą partię (8.2).
- Podpisy (8.7) – na końcu obaj podpisują oba blankiety; podpisany wynik obowiązuje, nawet jeśli jest błędny, chyba że sędzia zdecyduje inaczej.
Polska notacja
| Figura | Litera polska | Litera w PGN |
|---|---|---|
| Król | K | K |
| Hetman | H | Q |
| Wieża | W | R |
| Goniec | G | B |
| Skoczek | S | N |
| Pion | brak | brak |
Podstawowe zasady zapisu: ruch piona to samo pole docelowe (e4), figura to litera plus pole (Sf3), bicie można oznaczyć x (Gxc6), a przy biciu pionem podaje się kolumnę wyjściową (dxc6). Roszada krótka 0-0, długa 0-0-0. Promocja: e8H. Szach +, mat # – oba nieobowiązkowe. Gdy dwie jednakowe figury mogą wejść na to samo pole, dopisujesz kolumnę (Sbd2), a jeśli to nie wystarcza, linię.
Uwaga: blankiet prowadzony w innym systemie niż algebraiczny może nie stanowić dowodu przy reklamacji, a sędzia powinien o tym uprzedzić zawodnika.
Niedoczas: zasada pięciu minut
Artykuł 8.4 zwalnia z zapisu zawodnika, który ma mniej niż pięć minut w danym okresie gry, pod warunkiem że nie otrzymuje dodatku co najmniej 30 sekund na posunięcie. A jak wygląda tempo w polskich rozgrywkach?
| Rozgrywki | Tempo | Zapis poniżej 5 minut |
|---|---|---|
| DMP – Ekstraliga (regulamin) | 90 min na 40 posunięć + 30 min, dodatek 30 s od początku | obowiązkowy |
| DMP – I liga 2025 | 90 min na 40 posunięć + 30 min, 30 s na posunięcie | obowiązkowy |
| Mistrzostwa Polski 2026 | to samo tempo klasyczne | obowiązkowy |
| Szachy szybkie i błyskawiczne | np. 15+10, 3+2 | brak obowiązku zapisu |
Źródła: regulamin DMP Ekstraligi oraz komunikat I ligi 2025. Regulamin Ekstraligi przewiduje też, że organizator publikuje pliki z zapisami partii w formacie PGN – czyli wszystko, co zapiszesz na blankiecie, trafia potem do bazy.
Telefon i elektronika
Artykuł 11.3 Przepisów zabrania posiadania w strefie gry urządzeń elektronicznych bez zgody sędziego; zawodnik, który ma je przy sobie, przegrywa partię, o ile regulamin turnieju nie przewiduje łagodniejszej kary. Komunikat Mistrzostw Polski 2026, rozegranych w marcu w Warszawie, zapowiadał stosowanie wytycznych FIDE i PZSzach dotyczących ochrony przed dopingiem elektronicznym. Smartfon z aplikacją do notacji nie jest więc zamiennikiem blankietu – elektroniczne blankiety muszą mieć certyfikat FIDE.
Najczęstsze błędy
- Zapis przed wykonaniem ruchu „dla sprawdzenia". Zabronione.
- Kilka posunięć zaległości po szybkiej wymianie. Dopuszczalne jest jedno.
- Brak (=) przy propozycji remisu.
- G i S, H i K pisane w pośpiechu. Pisz drukowanymi literami.
- Podpis bez sprawdzenia wyniku.
Po partii
Dobrze prowadzony blankiet to materiał do pracy z trenerem albo do analizy w Lichess czy ChessBase. Przy przenoszeniu do komputera trzeba zamienić polskie litery na angielskie – o tym, jak zrobić to bezbłędnie, piszemy w artykule polska notacja a PGN. Kibitz może odczytać sfotografowany blankiet bezpośrednio z literami K, H, W, G, S i sprawdzić każde posunięcie na szachownicy, zanim zapisze PGN.
Lista kontrolna
- Nagłówek przed pierwszym ruchem
- Drukowane litery K, H, W, G, S
- Najpierw ruch, zegar, potem zapis
- Najwyżej jedno posunięcie zaległości
- (=) przy każdej propozycji remisu
- Z dodatkiem 30 s – zapis do końca
- Wynik, dwa podpisy, oryginał dla sędziego
Zdjęcie po partii, posunięcia odczytane w polskiej notacji, sprawdzone i gotowe do wysłania.
Pobierz z App StoreNajczęstsze pytania
Czy w niedoczasie muszę dalej zapisywać?
Tylko przy tempie bez dodatku co najmniej 30 sekund na posunięcie możesz przestać zapisywać, gdy zostanie Ci mniej niż pięć minut. W DMP i w Mistrzostwach Polski gra się z dodatkiem 30 sekund, więc zapisujesz do końca.
Czy mogę zapisywać polskimi literami?
Tak. Załącznik C Przepisów Gry FIDE pozwala używać pierwszych liter nazw figur przyjętych w danym kraju: K, H, W, G, S.
Źródła
- FIDE Laws of Chess, obowiązujące od 1 stycznia 2023 (art. 8, 11.3, załącznik C) — FIDE Handbook (2023-01-01)
- Blankiet zapisu partii — Chess.com (2026-11-20)
- Regulamin Drużynowych Mistrzostw Polski – Ekstraliga (2022, popr.) — Polski Związek Szachowy (2022-08-01)
- Komunikat organizacyjny DMP – I liga 2025, Chotowa — Polski Związek Szachowy (2025-07-01)
- Komunikat Mistrzostw Polski 2026 — Polski Związek Szachowy (2026-02-01)