Wft Klaar

Onderverzekering in het Wft-examen Schade particulier: herbouwwaarde, evenredigheid en rekenvoorbeelden

Bij onderverzekering wordt de vergoeding naar evenredigheid verlaagd (art. 7:958 lid 5 BW). Uitleg, rekenvoorbeelden en examenvalkuilen.

Onderverzekering betekent dat de verzekerde som lager is dan de waarde waarop de schade wordt berekend. De wet zegt dan dat de verzekeraar de vergoeding naar evenredigheid verlaagt: is maar 80 procent van de waarde verzekerd, dan krijgt de verzekerde 80 procent van de schade. Die regel staat in artikel 7:958 lid 5 BW – en is een vaste klant in het Wft-examen Schadeverzekeringen particulier.

Het examen telt 48 vragen en 71 punten, waarvan 44 punten uit toepassingsvragen (CDFD, examenkenmerken). Rekenvragen over schadevergoeding zijn bij uitstek toepassingsvragen. Wie de logica eenmaal ziet, haalt hier makkelijk punten.

De regel in gewone taal

Artikel 7:958 BW gaat over totaal verlies en over gedeeltelijke schade bij verzekeringen op vervangings-, herbouw- of nieuwwaarde. Lid 5 voegt toe: is de verzekerde som lager dan de waarde die aan de schadeberekening ten grondslag ligt, dan wordt de uitkering verminderd in de verhouding waarin de som tekortschiet.

De formule:

Vergoeding = schade × (verzekerde som ÷ waarde)

Met een plafond: de vergoeding is nooit hoger dan de verzekerde som.

Drie rekenvoorbeelden

Voorbeeld 1: gedeeltelijke schade aan een woning

Een woning heeft een herbouwwaarde van €250.000 maar is verzekerd voor €200.000. Na een keukenbrand is de schade €40.000.

  • Verhouding: 200.000 ÷ 250.000 = 0,8
  • Vergoeding: €40.000 × 0,8 = €32.000
  • Eigen rekening klant: €8.000

Voorbeeld 2: totaal verlies

Dezelfde woning brandt volledig af. De schade is de volle herbouwwaarde van €250.000.

  • Volgens de evenredigheid: €250.000 × 0,8 = €200.000
  • Plafond: de verzekerde som is €200.000
  • Vergoeding: €200.000

Bij totaal verlies komt de evenredigheid dus op hetzelfde uit als "maximaal de verzekerde som". Het verschil zie je alleen bij gedeeltelijke schade – en dat is precies waarom examenvragen meestal over gedeeltelijke schade gaan.

Voorbeeld 3: inboedel

Een inboedel is €60.000 waard en verzekerd voor €45.000. Door waterschade gaat er voor €12.000 aan spullen verloren.

  • Verhouding: 45.000 ÷ 60.000 = 0,75
  • Vergoeding: €12.000 × 0,75 = €9.000
Woning (gedeeltelijk) Woning (totaal) Inboedel
Waarde €250.000 €250.000 €60.000
Verzekerd €200.000 €200.000 €45.000
Schade €40.000 €250.000 €12.000
Vergoeding €32.000 €200.000 €9.000

Waar kandidaten de mist ingaan

  1. De verkeerde waarde. Voor een opstalverzekering telt de herbouwwaarde, niet de WOZ-waarde of de koopsom. De Consumentenbond wijst erop dat de herbouwwaarde meestal lager is dan de WOZ-waarde, omdat de grond niet herbouwd hoeft te worden. Een examenvraag die je een WOZ-waarde én een herbouwwaarde geeft, test precies dit.
  2. Breuk omgekeerd. Het is verzekerde som gedeeld door waarde, nooit andersom. Komt er een vergoeding uit die hoger is dan de schade, dan heb je de breuk omgedraaid.
  3. Plafond vergeten. Bij grote schades kan de evenredige berekening boven de verzekerde som uitkomen. Dan geldt de som.
  4. Garantie over het hoofd gezien. Staat in de casus dat er een garantie tegen onderverzekering is, dan is er geen evenredigheid.
  5. Eigen risico op het verkeerde moment. Kijk goed naar de polisvoorwaarden in de vraag. Er bestaat geen wettelijke volgorde die alle polissen voorschrijven; volg wat de casus zegt.

Garantie tegen onderverzekering

Veel verzekeraars bieden een garantie: ook als de som te laag blijkt, betalen ze de werkelijke schade. Volgens Howden krijg je die garantie alleen als de waarde is bepaald met een methode die de verzekeraar accepteert, zoals een inboedelwaardemeter, een herbouwwaardemeter, een adresscan of – bij dure woningen – een taxatierapport met een aanvulling over de herbouwwaarde volgens artikel 7:960 BW.

De Consumentenbond meldt daarnaast dat de meeste verzekeraars in de praktijk geen beroep doen op onderverzekering als de klant bij het afsluiten juiste gegevens gaf, en dat de oude herbouwwaardemeter van het Verbond van Verzekeraars vanaf 2026 niet meer geldt: verzekeraars gebruiken nu eigen digitale modellen. Een zogenoemde maximale herbouwwaardegarantie (een vast hoog bedrag, ongeacht de berekening) bieden volgens de Consumentenbond maar drie verzekeraars aan, met maxima van €1 miljoen tot €1,5 miljoen.

De adviseur: zorgplicht bij het vaststellen van de som

Voor het examen is het niet genoeg om te kunnen rekenen. Een groot deel van de punten gaat naar de vraag wat de adviseur doet:

  • Bij het afsluiten: de waarde laten vaststellen met een geaccepteerde methode, zodat de klant de garantie krijgt.
  • Bij veranderingen: de klant erop wijzen dat een verbouwing, aanbouw, nieuwe keuken of samenwonen de waarde verhoogt.
  • Bij nieuwe risico's: het CDFD noemt voor de PE-examens vanaf 2027 bijvoorbeeld de thuisbatterij: de adviseur moet beoordelen of de voorwaarden van de verzekeraar aansluiten bij dat risico.
  • Vastleggen: wat je de klant hebt gevraagd en geadviseerd, leg je vast in het dossier.

In de klantdossiers van Wft Klaar oefen je precies die volgorde: eerst informatie verzamelen, dan adviseren, dan vastleggen.

Snel oefenen

Probeer het zelf: een woning met een herbouwwaarde van €320.000 is verzekerd voor €240.000. Er is stormschade van €18.000, zonder garantie tegen onderverzekering. De verhouding is 240.000 ÷ 320.000 = 0,75, dus de vergoeding is €13.500.

Meer over hoe Schade particulier presteert ten opzichte van andere modules lees je in ons overzicht van de slagingspercentages. En welke nieuwe ontwikkelingen in de PE-examens komen, staat in PE-examens vanaf 1 april 2027.

Wft Klaar

Wft Basis, Schade particulier en Vermogen – met klantdossiers, uitleg bij elk antwoord en je examendag in beeld.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Hoe bereken je onderverzekering?

Deel de verzekerde som door de waarde die aan de schadeberekening ten grondslag ligt, en vermenigvuldig de schade met die breuk. Bij €200.000 verzekerd en €250.000 waarde krijgt de verzekerde 80 procent van de schade vergoed.

Geldt de evenredigheidsregel ook als er een garantie tegen onderverzekering is?

Nee. Met zo'n garantie betaalt de verzekeraar de werkelijke schade ook als de verzekerde som te laag blijkt, mits de waarde is vastgesteld op een manier die de verzekeraar accepteert.

Bronnen

  1. Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 958 – Totaal verlies (tekst en toelichting) — Wetboek+ (2026-11-20)
  2. Voorkom onderverzekering — Consumentenbond (2026-11-20)
  3. Wat is garantie tegen onderverzekering? — Howden (2026-11-20)
  4. Initieel examen Schadeverzekeringen particulier — CDFD (2026-04-01)
  5. Bijlage 1: Advies over geselecteerde ontwikkelingen PE- en Bijzondere examens vanaf 1 april 2027 (pdf) — CDFD (2026-10-20)

Meer artikelen