Bloedmaatje

Bloed geven in 2026: wat er is veranderd en wat je als donor merkt

Westnijlvirus-tests op alle donaties, de VK-regel en transfusieregel geschrapt, één vragenlijst voor iedereen en meer vraag naar plasma. Het overzicht voor 2026.

De grootste verandering van 2026 merk je als donor niet aan de balie maar in het lab: sinds 18 september 2026 test Sanquin individuele donaties op het westnijlvirus in heel Nederland behalve Groningen, Friesland en Drenthe, waar donaties in mini-pools worden getest. Daarnaast werken regels door die in 2024 en 2025 zijn versoepeld: één vragenlijst voor iedereen, de transfusieregel die niet meer automatisch uitsluit, en het einde van de VK-regel. En Sanquin vraagt steeds vaker om plasma.

Hieronder per onderwerp wat er gebeurde, wanneer, en wat het voor jou betekent.

1. Westnijlvirus: testen op donaties

In augustus 2026 vond Sanquin Research tijdens onderzoek het westnijlvirus bij een bloeddonor uit de provincie Utrecht. Het RIVM meldde op 17 augustus dat het de eerste in Nederland opgelopen besmetting bij een mens in 2026 was; de donor had niet gereisd.

Daarna ging het snel. Volgens het antwoord van minister Hermans op Kamervragen van 8 oktober 2026:

Datum Wat er gebeurde
medio augustus 2026 Sanquin test alle donaties uit gebieden waar het virus is aangetroffen
de weken daarna individuele screening stap voor stap uitgebreid
18 september 2026 individuele tests in heel Nederland, behalve Groningen, Friesland en Drenthe
idem in die drie provincies: tests in mini-pools, uit voorzorg
1 oktober 2026 56 gemelde besmettingen bij mensen, negen overleden in 2026

In dezelfde brief staat dat een ontvanger van een besmet bloedproduct is overleden; of de infectie daaraan heeft bijgedragen, kan het kabinet niet zeggen. Het RIVM verwacht dat de piek van de uitbraak voorbij is.

Wat betekent dit voor jou? Als donor hoef je niets anders te doen. Wordt het virus in een donatie gevonden, dan wordt die volgens het RIVM vernietigd. Wel blijft de oude regel belangrijk: meld koorts of andere klachten die binnen twee weken na je donatie beginnen. Gaat je reis naar het buitenland, bijvoorbeeld naar Zuid-Europa, dan kunnen andere landen juist Nederland als risicogebied aanmerken – Noorwegen deed dat vanaf 19 oktober 2026 met een wachttijd van 28 dagen voor donors die in Nederland waren.

2. Transfusie gehad? Niet meer automatisch uitgesloten

Sinds 1 oktober 2024 sluit een bloedtransfusie je niet meer automatisch uit. Op de pagina Bloeddonatie na transfusie staat dat de reden van de transfusie nu bepaalt of je mag doneren. Na een transfusie bij een bevalling, ongeluk of operatie kan het meestal vanaf vier maanden daarna. Na een transfusie vanwege kankerbehandeling, een hartinfarct of een erfelijke bloedziekte zoals sikkelcelziekte nog niet.

3. De VK-regel is weg

Wie tussen 1980 en 1996 in het Verenigd Koninkrijk woonde, mocht jarenlang geen donor worden, vanwege de gekkekoeienziekte. Volgens dezelfde Sanquin-pagina is die regel per 7 april 2025 afgeschaft. Ook Denemarken, Noorwegen en Finland schrapten een vergelijkbare regel in 2025 of 2026.

4. Eén vragenlijst voor alle donors

Sinds 1 januari 2024 krijgen alle donors dezelfde vragen over seksueel risicogedrag, ongeacht geslacht of geaardheid. Mannen die seks hebben met mannen worden niet meer op die grond uitgesloten. In een Kamerbrief van juni 2025 schrijft de minister dat Sanquin een lichte stijging van syfilis en PrEP-gebruik ziet, maar geen nadelig effect op de veiligheid van bloed.

Wat wel blijft: een wachttijd van 4 maanden na bijvoorbeeld anale seks met een nieuwe partner, seks met meerdere partners of het snuiven van cocaïne. Dat geldt voor iedereen.

5. Meer plasma, minder volbloed

In september 2025 legde Sanquin uit waarom steeds meer donors plasma geven: er is minder volbloed nodig door zorgvuldiger transfusiebeleid en betere operatietechnieken, terwijl het gebruik van plasmamedicijnen zoals immunoglobulinen groeit. Sanquin vraagt bloeddonors daarom vaker om over te stappen. Het aantal geregistreerde donors steeg volgens de Kamerbrief naar ongeveer 440.000 in 2024, tegen ruim 425.000 in 2023.

Twijfel je of overstappen bij je past? Lees Plasma of bloed doneren: de verschillen.

6. Een loyaliteitsprogramma in de maak

Dezelfde Kamerbrief noemt dat Sanquin een loyaliteitsprogramma voor alle donors wil opzetten. De minister schrijft dat doneren daarbij puur altruïstisch moet blijven. Hoe dat programma eruitziet, is nog niet bekend; reken dus niet op een vergoeding.

7. Nieuwe donors nodig

Uit onderzoek van Sanquin, waarover NL Times in juni 2026 schreef, blijkt dat ongeveer een kwart van de Nederlanders geen bloed geeft, met prikangst als belangrijke reden. Sanquin schat dat er elk jaar zo'n 60.000 nieuwe donors nodig zijn. Ken je iemand die twijfelt, dan staat het traject in Bloeddonor worden in 2026.

Wat níet is veranderd

  • De wachttijden. Mannen 56 dagen en maximaal 5 keer per jaar, vrouwen 122 dagen en maximaal 3 keer, plasma tot 26 keer met een advies van 14 dagen.
  • De leeftijdsgrens. Aanmelden tot je 65e, doneren tot de dag voor je 80e verjaardag. In augustus 2026 berichtte NL Times over de eerste donor die tot die leeftijd bleef geven, met 216 donaties in ruim 40 jaar.
  • De tattoo-regel. Nog steeds 4 maanden wachten na een nieuwe of bewerkte tattoo of piercing.

Vooruitblik

Op Europees niveau komt er nieuwe wetgeving voor stoffen van menselijke oorsprong (de SoHO-verordening). Volgens de Kamerbrief wil Nederland daar medio 2027 aan voldoen. Of dat voor donors merkbare gevolgen heeft, is nog niet bekend. Wie zijn eigen donaties bijhoudt, bijvoorbeeld in Bloedmaatje, merkt van deze veranderingen weinig: de wachttijden tussen donaties zijn niet gewijzigd.

Bloedmaatje

Een logboek voor je bloed- en plasmadonaties, met aftellen tot je volgende keer.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Moet ik als donor iets doen vanwege het westnijlvirus?

Nee. Sanquin test de donaties; jij hoeft niets extra te doen. Wel blijft gelden dat je ziekteklachten binnen twee weken na een donatie meldt.

Mag ik nu wel doneren als ik in de jaren 80 of 90 in Engeland woonde?

Ja, die regel is per 7 april 2025 afgeschaft. Wie tussen 1980 en 1996 in het Verenigd Koninkrijk woonde, wordt daarom niet meer uitgesloten.

Is de leeftijdsgrens in 2026 verhoogd?

Nee. Volgens Sanquin mag je doneren tot en met 79 jaar en kun je je aanmelden tot je 65e verjaardag. In augustus 2026 werd wel de eerste donor bekend die tot die grens bleef geven.

Bronnen

  1. Antwoord van minister Hermans op Kamervragen over het westnijlvirus (AH 322, 2026Z19194) — Tweede Kamer / Ministerie van VWS (2026-10-08)
  2. Westnijlvirus vastgesteld bij bloeddonor — RIVM (2026-08-17)
  3. Westnijlkoorts — RIVM (2026-09-24)
  4. Sesongvarsel 2026 – varsel til blodbankene — Helsedirektoratet (Noorwegen) (2026-10-29)
  5. Bloeddonatie na transfusie — Sanquin
  6. Kamerstuk 36516 nr. 17 — Ministerie van VWS (2025-06-26)
  7. Steeds meer donors kiezen voor plasma — Sanquin (2025-09-16)
  8. Netherlands' oldest blood donor retires at 80 — NL Times (2026-08-26)

Meer artikelen