Bloedmaatje

Plasma of bloed doneren: de verschillen naast elkaar

Bloed: 10 minuten prikken, oproep per e-mail, max 3 of 5 keer per jaar. Plasma: 45 minuten, zelf plannen, tot 26 keer. Waarom Sanquin steeds vaker om plasma vraagt.

Het belangrijkste verschil: bij een bloeddonatie geef je in ongeveer 10 minuten een halve liter volbloed en word je opgeroepen als jouw bloedgroep nodig is, hooguit 3 (vrouwen) of 5 (mannen) keer per jaar. Bij een plasmadonatie scheidt een machine in ongeveer 45 minuten het plasma van je bloedcellen, krijg je die cellen terug en plan je zelf, tot 26 keer per jaar. Sanquin vraagt de laatste jaren steeds vaker om plasma.

Welke vorm bij je past, hangt af van je tijd, je aderen, je bloedgroep en je ijzerwaarden. Dit artikel zet de verschillen naast elkaar.

Vergelijking in één tabel

Volbloed Plasma
Duur van het prikken ongeveer 10 minuten ongeveer 45 minuten
Hoeveelheid ongeveer 500 ml 500–820 ml, afhankelijk van geslacht, lengte en gewicht
Maximaal per jaar mannen 5, vrouwen 3 26 (man en vrouw)
Minimale tussenpoos mannen 56, vrouwen 122 dagen advies 14 dagen, afspraak kan na 7 dagen
Hoe je een afspraak krijgt oproep per e-mail, daarna 2 weken de tijd zelf plannen in MijnSanquin, tot 5 afspraken vooruit
Rol van je bloedgroep bepaalt hoe vaak je wordt opgeroepen maakt niet uit
Minimale Hb man 8,4, vrouw 7,8 mmol/l man 8,1, vrouw 7,5 mmol/l
Waarvoor gebruikt transfusies (rode bloedcellen, plaatjes, plasma) grondstof voor medicijnen

De getallen komen van de veelgestelde vragen, de pagina Afspraak maken en de Hb-pagina van Sanquin.

Waarom Sanquin meer plasma wil

In september 2025 publiceerde Sanquin het stuk Steeds meer donors kiezen voor plasma. De kern:

  • Er is minder volbloed nodig. Artsen wegen transfusies zorgvuldiger af, en kijkgatoperaties en het teruggeven van eigen bloed tijdens een operatie (cell salvage) verminderen de vraag.
  • Daardoor komt er ook minder plasma uit volbloed. Een bloeddonatie wordt gesplitst in rode bloedcellen, plaatjes en plasma. Minder bloed betekent minder 'meegeleverd' plasma.
  • De vraag naar plasmageneesmiddelen groeit. Vooral immunoglobulinen, gemaakt van antistoffen van donors, worden vaker en langer voorgeschreven.

Op de plasmapagina staat dat plasma de grondstof is voor medicijnen voor meer dan honderd ziekten, dat Sanquin er jaarlijks 25.000 patiënten mee helpt en dat de vraag met 7 procent per jaar stijgt. Een Kamerbrief van juni 2025 voegt toe dat Nederlands plasma ongeveer de helft van de nationale behoefte aan immunoglobulinen dekt; de rest komt grotendeels uit import.

Wat gebeurt er met je plasma?

Dit is een vraag die donors vaker stellen dan je denkt. Sanquin schrijft open dat het meeste plasma wordt verkocht aan een farmaceutisch bedrijf dat er medicijnen van maakt voor Nederlandse patiënten, en dat die medicijnen tegen commerciële marktprijzen worden verkocht. Jij geeft onbetaald; het ministerie benadrukt in dezelfde Kamerbrief dat doneren altruïstisch moet blijven, ook bij een loyaliteitsprogramma dat Sanquin wil opzetten.

Wat merk je zelf van het verschil?

Tijd

Een plasmabezoek duurt langer. Reken op meer dan het uur dat een volbloedbezoek kost. Daar staat tegenover dat je zelf je moment kiest en tot vijf afspraken vooruit kunt plannen. Voor wie een volle agenda heeft, kan dat juist prettiger zijn dan een oproep met een termijn van twee weken.

Herstel

Je lichaam herstelt sneller van plasma dan van bloed. Volgens Sanquin is het water binnen 12 tot 48 uur aangevuld en zijn eiwitten en zouten binnen een paar dagen weer op peil. Omdat je je rode bloedcellen terugkrijgt, kost een plasmadonatie veel minder ijzer.

Bijwerkingen

Plasmadonatie heeft een paar eigen aandachtspunten. Een tintelend gevoel rond de mond of misselijkheid komt bijna nooit voor; gebeurt het toch, dan zet de medewerker de machine langzamer. Een blauwe plek op de prikplek is iets waarschijnlijker dan bij bloed geven. Na jaren doneren kan er littekenweefsel in de elleboogholte ontstaan, wat het aanprikken lastiger maakt; Sanquin let daarop.

Aderen

Of plasma bij je past, hangt ook af van goed bereikbare aderen. Dat beoordeelt Sanquin bij je bezoek.

Wie past bij welke vorm?

Volbloed past vaak bij je als:

  • je bloedgroep veel gevraagd wordt;
  • je liever een korte afspraak hebt;
  • je het prettig vindt dat Sanquin je oproept.

Plasma past vaak bij je als:

  • je bloedgroep weinig wordt gevraagd en je toch vaker wilt bijdragen;
  • je je afspraken zelf wilt plannen;
  • je bereid bent minstens zes keer per jaar te komen, zoals Sanquin vraagt.

Had je bij een bloeddonatie een lage ferritine, dan is direct overstappen meestal niet mogelijk: Sanquin kan je eerste plasmadonatie dan 6 tot 12 maanden uitstellen. Daarover meer in Hb te laag of ferritine laag.

Overstappen in de praktijk

  1. Vul het plasmaformulier in of geef de wissel door in MijnSanquin.
  2. Bij je volgende bezoek bespreekt Sanquin met je of plasma of bloed beter past.
  3. Sanquin plant de overgang; er is geen vast aantal wachtdagen dat je zelf moet uitrekenen.
  4. Daarna plan je je plasmadonaties zelf.

Let op: je wordt geen 'combinatiedonor'. Sanquin werkt met óf bloed óf plasma. Wie wisselt, houdt dus het best bij welke soort het laatst is gegeven. In Bloedmaatje voer je per donatie de soort in en telt de app per soort af; de overstap zelf rekent de app bewust niet uit, omdat Sanquin die inplant.

Conclusie

Er is geen 'betere' donatievorm. Volbloed blijft nodig voor ongelukken, operaties en kankerbehandelingen; plasma is steeds vaker nodig voor medicijnen die mensen hun leven lang gebruiken. Wil je weten hoe vaak elke vorm mag, lees dan Hoe vaak mag je bloed geven?

Bloedmaatje

Een logboek voor je bloed- en plasmadonaties, met aftellen tot je volgende keer.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Kan ik zowel bloed als plasma geven?

Niet afwisselend. Bij Sanquin ben je bloeddonor of plasmadonor. Een overstap regel je in MijnSanquin of met het plasmaformulier, en Sanquin plant die met je in.

Hoe lang duurt plasma doneren?

Het afnemen van plasma duurt ongeveer 45 minuten. Met vragenlijst, keuring en nazorg ben je langer bezig dan bij een bloeddonatie van ongeveer 10 minuten.

Krijg je geld voor plasma in Nederland?

Sanquin werkt met vrijwillige, onbetaalde donors. Het ministerie van VWS benadrukt dat doneren puur altruïstisch moet blijven, ook bij het geplande loyaliteitsprogramma.

Bronnen

  1. Steeds meer donors kiezen voor plasma — Sanquin (2025-09-16)
  2. Plasma doneren — Sanquin
  3. Veelgestelde vragen — Sanquin
  4. Afspraak maken — Sanquin
  5. Kamerstuk 36516 nr. 17 — Ministerie van VWS (2025-06-26)
  6. Hemoglobine — Sanquin

Meer artikelen