Bloed geven onder werktijd en sporten na je donatie: wat mag?
Er is geen wettelijk recht op vrij om bloed te geven; dat hangt af van je cao of werkgever. Na een donatie: 12 uur geen risicovol werk en 12–24 uur niet sporten.
Een wettelijk recht op vrij om bloed te geven bestaat in Nederland niet. Of je onder werktijd mag doneren, hangt af van je cao, arbeidscontract of personeelsregeling – of gewoon van een afspraak met je leidinggevende. Na de donatie geldt een advies van Sanquin: 12 uur geen werk of hobby waarbij flauwvallen gevaarlijk is, en niet sporten in de eerste 12 tot 24 uur.
Hieronder de details, met voorbeelden van werkgevers die het wel regelen en tips om je donatie en training op elkaar af te stemmen.
Vrij krijgen: wat de wet zegt
Het Ondernemersplein van de overheid zet de wettelijke verlofregelingen op een rij. Die staan in de Wet arbeid en zorg: zwangerschaps- en bevallingsverlof, geboorteverlof, adoptie- en pleegzorgverlof, ouderschapsverlof, zorgverlof en calamiteiten- en kortverzuimverlof.
Bloed geven staat daar niet tussen. Ook calamiteitenverlof is niet bedoeld voor een geplande donatie: dat geldt voor plotselinge, dringende privéproblemen.
Bijzonder verlof – ook wel buitengewoon verlof – is volgens het Ondernemersplein niet wettelijk geregeld. Het kan wel in je cao, de bedrijfsregeling of je arbeidsovereenkomst staan, en daar staat dan ook hoe lang het duurt en of je loon doorbetaald krijgt. Doktersbezoek wordt als voorbeeld genoemd; bloed geven wordt niet genoemd.
Wat je kunt doen
- Zoek in je cao op woorden als 'bijzonder verlof', 'buitengewoon verlof' of 'bloeddonor'.
- Kijk in het personeelshandboek of op intranet.
- Vraag het je leidinggevende. Een uur in de ochtend is voor veel werkgevers bespreekbaar, zeker als je het werk inhaalt.
- Plan buiten werktijd als het niet geregeld is. Plasmadonors kunnen zelf een tijdstip kiezen in MijnSanquin.
Werkgevers die het wél regelen
Sommige organisaties laten medewerkers in de baas zijn tijd doneren. Binnenlands Bestuur schreef in augustus 2022 dat ambtenaren van de provincie Limburg maximaal vijf uur bijzonder verlof per jaar krijgen om bloed te geven. Volgens Sanquin leverde dat in een paar maanden 29 nieuwe donors op. Hetzelfde artikel noemt het programma Sanquin at Work, waaraan destijds onder meer PostNL, ASML en Philips deelnamen, en interesse vanuit Utrecht, Amsterdam en Arnhem.
Hoe het er in 2026 voor staat bij die organisaties, hebben we niet kunnen nagaan. Werkt jouw werkgever nog niet mee, dan is het een idee om HR te wijzen op deze voorbeelden.
Hoeveel tijd moet je vragen?
| Donatie | Tijd volgens Sanquin |
|---|---|
| Volbloed | ongeveer 1 uur voor het hele bezoek, waarvan ongeveer 10 minuten prikken |
| Plasma | langer; het afnemen alleen duurt ongeveer 45 minuten |
Reistijd komt daar nog bij. Vijf uur per jaar dekt dus ongeveer vijf volbloedbezoeken, maar niet veel plasmadonaties. In het artikel van Binnenlands Bestuur vroeg de VVD in Utrecht zich om die reden af of extra uren nodig zijn voor plasmadonors.
Na de donatie weer aan het werk
Voor de meeste mensen is dat geen probleem. Sanquin adviseert na afloop minstens tien minuten iets te drinken aan de tafel en rustig op te staan.
Er is één belangrijke uitzondering. In de veelgestelde vragen staat dat je 12 uur moet wachten met werk of hobby's waarbij flauwvallen gevaarlijk kan zijn. Sanquin noemt als voorbeelden:
- piloot of vliegen;
- duiken;
- buschauffeur;
- kraanmachinist.
Twijfel je of jouw werk daaronder valt, bespreek het bij de keuring.
Sporten na een donatie
| Wat | Advies |
|---|---|
| Lichte beweging vóór de donatie | mag, maar drink extra |
| Intensief sporten vóór de donatie | afgeraden |
| Sporten in de eerste 12–24 uur na een bloeddonatie | afgeraden: meer kans op duizeligheid of flauwvallen |
| Zware inspanning na plasma | 12 uur vermijden, extra drinken |
Bronnen: de Engelstalige donorpagina en de FAQ van Sanquin.
Duursporters: let op je Hb
Sanquin waarschuwt dat het Hb na een zware duurprestatie zoals een marathon tijdelijk daalt, omdat rode bloedcellen bij intensieve inspanning beschadigen. Wie kort na zo'n wedstrijd wil doneren, loopt dus meer kans op een te lage meting. Andersom: wie zelf wil presteren, doneert liever niet vlak voor een halve of hele marathon. Sanquin adviseert de timing bij de keuring te bespreken.
Volgens de Hb-pagina van Sanquin duurt het ontwikkelen van nieuwe rode bloedcellen ongeveer zes dagen en maakt je lichaam er twee tot drie miljoen per seconde aan. Toch blijft de wachttijd tussen twee donaties 56 dagen (mannen) of 122 dagen (vrouwen), omdat ook je ijzervoorraad moet herstellen. Meer daarover in Hb te laag of ferritine laag.
Plan je donaties rond je wedstrijden
Een praktische aanpak voor wie in een seizoen traint:
- Zet je belangrijkste wedstrijden in je agenda.
- Plan je donatie ruim vóór de opbouw naar een wedstrijd, of juist een paar dagen erna als je hersteld bent.
- Houd de wachttijd aan; de voorbereidingschecklist helpt bij de dag zelf.
Wie wil zien wanneer de eerstvolgende donatie mogelijk is, kan dat bijhouden in Bloedmaatje; de app telt af en stuurt een melding als je wachttijd voorbij is.
Samengevat
- Geen wettelijk recht op vrij; kijk in je cao, contract of personeelsregeling.
- Sommige werkgevers geven bijzonder verlof, zoals de provincie Limburg met vijf uur per jaar.
- 12 uur wachten met werk waarbij flauwvallen gevaarlijk is.
- Niet sporten in de eerste 12 tot 24 uur na een donatie.
- Duursporters: doneer niet vlak voor of direct na een marathon.
Een logboek voor je bloed- en plasmadonaties, met aftellen tot je volgende keer.
Download in de App StoreVeelgestelde vragen
Heb ik recht op vrij om bloed te geven?
Niet volgens de wet. Bijzonder verlof is in Nederland niet wettelijk geregeld, maar kan in je cao, arbeidscontract of personeelsregeling staan. Kijk daar eerst of vraag het je werkgever.
Mag ik na het bloed geven gewoon weer aan het werk?
Voor de meeste kantoorbanen wel. Heb je een beroep waarbij flauwvallen gevaarlijk is, zoals piloot, buschauffeur of kraanmachinist, dan adviseert Sanquin 12 uur te wachten.
Hoe lang na een donatie mag ik sporten?
Sanquin raadt sporten in de eerste 12 tot 24 uur na een donatie af, omdat de kans op duizeligheid of flauwvallen dan groter is. Na plasma geldt: 12 uur geen zware inspanning.
Bronnen
- Verlofregelingen voor werknemers — Ondernemersplein (KVK / Rijksoverheid)
- Provincieambtenaren geven bloed in de baas zijn tijd — Binnenlands Bestuur (2022-08-04)
- Veelgestelde vragen — Sanquin
- About donating — Sanquin
- Hemoglobine — Sanquin