Breireken

Proeflapje breien en je stekenverhouding omrekenen: meten, wassen, rekenen

Brei een proeflapje van ruim 10 cm, was het zoals je trui en meet in het midden. Klopt het niet, wissel van naald of reken het patroon om naar jouw steken.

Een proeflapje is een vierkantje van minstens 10 bij 10 cm, gebreid met precies het garen, de naalden en de steek uit je patroon. Je wast en droogt het zoals het kledingstuk, meet in het midden hoeveel steken en toeren er in 10 cm zitten en vergelijkt dat met de stekenverhouding in het patroon. Klopt het niet, dan pas je je naalddikte aan of reken je het patroon om naar jouw getallen.

Het lijkt tijdverspilling, maar een verschil van twee steken per 10 cm is bij een trui van 100 cm omtrek al bijna tien centimeter. Hieronder lees je hoe je een betrouwbaar lapje maakt en wat je doet als het niet klopt.

Stap 1: brei groot genoeg

Vogue Knitting adviseert minstens 10 cm breedte en iets meer dan 10 cm hoogte, met hetzelfde garen en dezelfde naalden als het project; zelfs een andere kleur of een ander naaldmerk kan verschil maken. Een rand van een paar ribbelsteken aan de zijkanten en een paar ribbeltoeren boven en onder houdt het lapje plat.

Het online breimagazine Knitty geeft een handige tabel voor hoeveel steken je opzet, inclusief vier ribbelsteken aan elke kant:

Garendikte Steken in het patroonvlak Totaal opzetten Minimaal toeren
fingering 28 36 48
DK 24 32 44
sport 20 28 40
worsted 16 24 36
bulky 12 20 32

Brei je een patroon met kabels of een structuursteek, brei het lapje dan in die steek en met minstens drie herhalingen.

Stap 2: brei zoals je het project breit

Wordt je trui rondgebreid, brei het lapje dan ook rond. Knitty waarschuwt dat veel breiers rond een andere spanning hebben dan heen en weer, omdat je bij rondbreien bijna alleen rechte steken breit. Een lapje rond breien zonder een hele muts te maken kan met een lange draad achter het werk: brei alleen rechte steken op de goede kant, schuif terug en neem de draad losjes mee.

Stap 3: wassen en drogen

Dit is de stap die het vaakst wordt overgeslagen. Wol, en zeker katoen, verandert na de eerste was. Knitty raadt aan het lapje te wassen en te blokken zoals je het kledingstuk gaat behandelen. Ontwerpers rekenen daar ook mee: in het patroon van de Ellen sweater van het Deense garenmerk Önling staat de stekenverhouding uitdrukkelijk als „geblokt na wassen”, met de waarschuwing dat de steek sterk samentrekt.

Voor zware truien of losse garens geeft Knitty nog een tip: hang het natte lapje twee dagen aan een hanger met een gewichtje, en meet opnieuw. Zo zie je hoeveel het breiwerk gaat uitzakken.

Stap 4: meten

  • Leg het droge lapje plat, zonder het uit te rekken.
  • Meet in het midden, weg van de randen.
  • Tel steken over 10 cm, inclusief halve steken.
  • Tel de toeren over 10 cm.
  • Meet op drie plekken en neem het gemiddelde.

Vogue Knitting adviseert daarnaast om na ongeveer 12 cm van het echte werk nog eens te meten. Je spanning kan veranderen als je eenmaal ontspannen aan honderd steken bezig bent.

Te veel of te weinig steken?

Jouw meting Betekenis Oplossing
meer steken dan het patroon je breit vaster een halve tot hele maat dikkere naald
minder steken dan het patroon je breit losser een dunnere naald
steken klopt, toeren niet normaal meestal geen probleem, lengte in cm aanhouden

Toeren zijn lang niet altijd belangrijk. Knitty noemt als uitzonderingen raglans, kleurwerk en patronen waarbij je meerdert of mindert volgens een toerental. Bij een simpele trui waarin staat „brei tot 30 cm” mag je toerental afwijken.

Omrekenen in plaats van een andere naald

Soms vind je met geen enkele naald de juiste stekenverhouding, of wordt het breisel met de juiste naald te slap of te stug. Dan reken je het patroon om. De formule is steeds hetzelfde:

nieuw aantal steken = patroonsteken × jouw steken per 10 cm ÷ patroonsteken per 10 cm

Een voorbeeld: het patroon geeft 22 steken op 10 cm en laat 110 steken opzetten voor het lijf. Jouw lapje heeft 20 steken op 10 cm.

110 × 20 ÷ 22 = 100 steken.

Hetzelfde geldt voor toeren: staat er „brei 40 toeren” bij 30 toeren per 10 cm, en jij haalt 28 toeren, dan is het 40 × 28 ÷ 30 ≈ 37 toeren.

Let op twee dingen:

  1. Patroonherhaling. Rond af op een getal dat in je motief past. Bij een boord van 2 recht, 2 averecht moet het aantal deelbaar zijn door 4.
  2. Alle getallen. Ook de meerderingen, minderingen en markeerders schuiven mee. Na het omrekenen moet je vaak een nieuw aantal meerderingen gelijkmatig verdelen; hoe dat gaat, staat in gelijkmatig meerderen en minderen.

In de volledige versie van Breireken vul je de stekenverhouding van het patroon en die van jezelf in, en zie je direct hoeveel steken en toeren je nodig hebt.

Welke stekenverhouding hoort bij welk garen?

Als het patroon een garen voorschrijft dat je niet kunt krijgen, helpt de garendiktetabel van de Craft Yarn Council. Het zijn richtwaarden, omgerekend van 4 inch naar 10 cm:

Categorie Steken per 10 cm (tricotsteek) Naald
1 super fine (sokkengaren) 27–32 2,25–3,25 mm
2 fine 23–26 3,25–3,75 mm
3 light (DK) 21–24 3,75–4,5 mm
4 medium (worsted/aran) 16–20 4,5–5,5 mm
5 bulky 12–15 5,5–8 mm

Kies een vervangend garen in dezelfde categorie en brei toch een lapje: twee garens met dezelfde dikte kunnen anders vallen. Ook de hoeveelheid garen verandert als de looplengte anders is; dat lees je in hoeveel bollen garen je nodig hebt voor een trui.

Bewaar je lapje

Schrijf op een labeltje het garen, de kleur, de naalddikte en je meting, en bewaar het lapje bij het project. Moet je later een mouw opnieuw breien of een tweede trui van hetzelfde garen maken, dan heb je je eigen stekenverhouding al.

Breireken

De rekenhulp voor breiers: gelijk verdelen, proeflapje, maat, garen en toeren tellen.

Download in de App Store

Bronnen

  1. Gauge — Vogue Knitting
  2. Swatch out! The lies swatches tell — Knitty
  3. Standard Yarn Weight System — Craft Yarn Council
  4. Ellen sweater (PDF, DK) — Önling (2024-02-09)

Meer artikelen