Jachtwijs – jachtexamen

Faunabeheereenheid, wildbeheereenheid en faunabeheerplan: wie doet wat?

De provincie keurt het faunabeheerplan goed, de faunabeheereenheid (FBE) schrijft het en de wildbeheereenheid (WBE) voert het uit. Lidmaatschap is verplicht.

De provincie (gedeputeerde staten) keurt het faunabeheerplan goed. De faunabeheereenheid (FBE) schrijft dat plan voor haar werkgebied; er is er minstens één per provincie. De wildbeheereenheid (WBE) is de lokale vereniging van jachthouders die het plan in het veld uitvoert. Jacht, schadebestrijding en populatiebeheer moeten allemaal volgens het faunabeheerplan gebeuren, en elke jachthouder met een jachtvergunning moet lid zijn van een WBE.

Drie lagen in één schema

Laag Wie Wat Wettelijke basis
Provincie Gedeputeerde staten Keurt het faunabeheerplan goed, stelt regels in de omgevingsverordening, verleent vergunningen en handhaaft Omgevingswet art. 8.1
Faunabeheereenheid Samenwerkingsverband van jagers, grondgebruikers en maatschappelijke organisaties Schrijft het faunabeheerplan voor het werkgebied, rapporteert jaarlijks Omgevingswet art. 8.1; Omgevingsbesluit art. 6.2–6.3
Wildbeheereenheid Vereniging van jachthouders (en vrijwillig grondgebruikers en terreinbeheerders) Voert het plan uit in een eigen gebied, telt wild, doet beheer en schadebestrijding Omgevingswet art. 8.2

De faunabeheereenheid

Volgens IPLO legt de FBE vast hoe en door wie populatiebeheer, schadebestrijding door grondgebruikers en de jacht in haar gebied moeten plaatsvinden. Het doel: maatschappelijk verantwoorde, transparante en deskundige uitvoering. In een FBE zitten in elk geval jagers (of organisaties van jachthouders en grondgebruikers) en maatschappelijke organisaties die streven naar duurzaam beheer van wildpopulaties, zoals natuur- of dierenwelzijnsorganisaties.

Wat er in het faunabeheerplan staat

  • Maatregelen om schade door in het wild levende dieren te voorkomen en te bestrijden (Omgevingsbesluit art. 6.2 lid 1).
  • Een onderbouwing met trendtellingen van de populaties in het plangebied (art. 6.2 lid 2).
  • Een afweging van de rechten van grondgebruikers, de rechten van jagers, een gunstige staat van instandhouding van soorten, en belangen als verkeers- en luchtvaartveiligheid.

Exoten en verwilderde dieren vallen buiten het plan (Bal art. 11.63 lid 2).

Voor het plan naar de provincie gaat, legt de FBE het ontwerp voor aan de wildbeheereenheden in haar gebied (Omgevingsbesluit art. 6.3). De looptijd staat in het plan zelf; IPLO noemt zes jaar als gebruikelijk. Veel provincies keurden in 2025 en 2026 nieuwe plannen goed, bijvoorbeeld deelplannen ganzen tot 2031 of 2032.

Deelplannen

Grote dossiers krijgen vaak een eigen deelplan: ganzen, wild zwijn, ree, damhert, vos. Daarin staan bijvoorbeeld de aantallen die moeten worden geschoten. Een voorbeeld uit het nieuws: in Noord-Holland kregen de WBE's voor 2026 de opdracht om ruim 67.500 grauwe ganzen te schieten, op basis van het ganzenplan van de FBE (NH Nieuws).

De wildbeheereenheid

De WBE is de laag waar je als jager mee te maken krijgt. IPLO vat de kern samen:

  • Jagers met een omgevingsvergunning jachtgeweeractiviteit (als jachthouder) zijn verplicht zich aan te sluiten bij een WBE.
  • Grondgebruikers en terreinbeheerders mogen vrijwillig lid worden.
  • De WBE is een vereniging.
  • De provincie regelt in de omgevingsverordening de omvang en grenzen van de werkgebieden, en in welke gevallen een jager niet hoeft aan te sluiten – bijvoorbeeld bij grote terreinbeheerders die zelf al goed beheer verzekeren.

In de praktijk organiseert een WBE tellingen, verdeelt afschot uit het faunabeheerplan over de velden, regelt valwild en aanrijdingen met grofwild, en is vaak de plek waar beginners een eerste plek als drijver of gastjager vinden. Dat laatste noemt ook de Jagersvereniging als gebruikelijke route.

Waarom het plan ertoe doet bij gewone jacht

Artikel 11.63 lid 1 van het Bal zegt het zonder omwegen: het beperken van populaties, het bestrijden van schadeveroorzakende dieren door grondgebruikers en de uitoefening van de jacht gebeuren volgens het faunabeheerplan. Ook de jacht op haas, fazant of eend moet dus passen in wat de FBE voor jouw gebied heeft vastgelegd. Als het plan bijvoorbeeld vraagt om terughoudendheid met de haas in een bepaald gebied, dan geldt dat voor jou als jachthouder.

De provincie kan in uitzonderingsgevallen populatiebeheer toestaan zonder plan, bijvoorbeeld als de provincie zelf opdracht geeft om een populatie terug te brengen (art. 11.63 lid 3).

Grofwild: altijd via het plan

Ree, damhert, edelhert en wild zwijn zijn geen wildsoorten. Afschot gebeurt alleen in het kader van populatiebeheer of schadebestrijding, met een vergunning of opdracht en volgens het faunabeheerplan. Het theorie-examen heeft een apart kennisgebied voor het beheer van deze vier soorten; het zit in het blok van vijftien vragen over wild, leefomgeving en beheer.

Wat je voor het examen moet kunnen

  • Het verschil tussen FBE (plan, provinciaal niveau) en WBE (uitvoering, lokaal) uitleggen.
  • Weten wie het plan goedkeurt (gedeputeerde staten) en dat het ontwerp eerst langs de WBE's gaat.
  • Weten dat jacht, schadebestrijding en beheer alle drie onder het plan vallen.
  • Weten dat exoten en verwilderde dieren erbuiten vallen.

In Jachtwijs staan FBE, WBE en faunabeheerplan in de begrippenlijst, met bron. Hoe dit samenhangt met je eigen jachtveld, lees je in de 40-hectareregel.

Jachtwijs – jachtexamen

Wildsoorten, prenten, veilig schieten en jachttijden – kaart voor kaart, met bron bij elk antwoord.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Moet ik lid worden van een wildbeheereenheid?

Als je jachthouder bent met een omgevingsvergunning jachtgeweeractiviteit, ja (Omgevingswet art. 8.2). Jaag je met toestemming van een jachthouder, dan moet die jachthouder lid zijn van een WBE.

Hoe lang is een faunabeheerplan geldig?

Dat staat in het plan zelf; vaak zes jaar. Moet de minister het plan goedkeuren, dan is het hooguit vijf jaar geldig (Omgevingsregeling art. 3.30).

Bronnen

  1. Faunabeheerplan en faunabeheereenheid — IPLO (2026-11-20)
  2. Wildbeheereenheid — IPLO (2026-11-20)
  3. Besluit activiteiten leefomgeving art. 11.63 — wetten.overheid.nl (2026-07-01)
  4. Provincie wil twee keer zoveel grauwe ganzen laten afschieten — NH Nieuws (2025-12-03)
  5. Hoe word je een jager? — Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging (2026-11-20)

Meer artikelen