Jachtwijs – jachtexamen

Geweren en munitie bij de jacht: de regels die examenkandidaten het vaakst verwarren

Ree: minstens 980 J op 100 m. Edelhert, damhert, zwijn: 6,5 mm en 2.200 J. Haas, fazant, eend: alleen hagel. Geen lood, geen demper, max. twee patronen.

De wapenregels voor de jacht staan in de artikelen 11.79 tot en met 11.84 van het Besluit activiteiten leefomgeving. De kern: gladde lopen van kaliber 24 tot en met 12, getrokken lopen vanaf .22; maximaal twee patronen in het magazijn; geen demper, nachtzicht of lichtbron; hagel tot 3,5 mm en zonder lood. Voor ree minstens 980 joule op 100 meter, voor edelhert, damhert en wild zwijn minstens 6,5 mm en 2.200 joule. Haas, fazant en wilde eend schiet je alleen met hagel; voor konijn en houtduif mag ook een kogelpatroon van kaliber .22.

Tien van de 75 theorievragen gaan over het geweer, de munitie en de overige middelen, en ook beeldvragen kunnen over wapens gaan (Examenregelingen art. 3). Dit zijn de regels die het vaakst door elkaar lopen.

1. Welk geweer mag (art. 11.79)

Eis Regel
Gladde loop (hagel) Kaliber 24 tot en met 12
Getrokken loop (kogel) Nominaal kaliber minstens .22 inch of 5,58 mm
Enkelloops hagelgeweer Magazijn voor hooguit twee patronen
Kogelgeweer Magazijn voor hooguit twee patronen, tenzij het een grendel is waarmee je handmatig schot voor schot laadt
Verboden voorzieningen Geluiddemper, kunstmatige lichtbron, verlichting van de prooi, beeldomzetter, elektronische beeldversterker of ander instrument om 's nachts te schieten

Let op de kalibertelling bij hagel: hoe lager het getal, hoe groter de boring. Kaliber 12 is dus het grootste toegestane, 24 het kleinste.

2. Welke munitie mag (art. 11.79 lid 6)

  • Hagelkorrels: doorsnede 3,5 mm of minder, en geen metallisch lood.
  • Kogelpatronen: geen militaire patronen, geen fosfor- of lichtspoorpatronen, geen volmantel en geen kogels die niet vervormen bij het treffen.

Waarom volmantel verboden is: een kogel die niet vervormt, gaat door het dier heen zonder zijn energie af te geven. Dat geeft een grotere kans op aangeschoten wild en op een gevaarlijke kogel achter het doel.

Artikel 11.72 voegt een verbod toe dat vaak wordt vergeten: het is verboden je buiten gebouwen te bevinden met hagelpatronen die lood bevatten, als moet worden aangenomen dat je ze wilt gebruiken om dieren te doden of te vangen. Loodhagel in je jas in het veld is dus al een overtreding, ook als je er niet mee schiet.

3. Munitie per diersoort (art. 11.80)

Diersoort Eis
Ree Getrokken loop; kogelpatronen met trefenergie ≥ 980 J op 100 m
Edelhert, damhert, wild zwijn Getrokken loop; kaliber ≥ 6,5 mm; trefenergie ≥ 2.200 J op 100 m
Konijn, houtduif Kogelpatronen van kaliber .22 (of hagel)
Haas, fazant, wilde eend Alleen hagel

Klassieke examenvallen:

  • "Het kaliber voor ree" bestaat niet in de wet. Er staat een energie-eis, geen kalibereis. De 6,5 mm geldt alleen voor de grotere soorten.
  • ".22 voor konijn" betekent kaliber .22 kogelpatronen; voor haas mag dat niet, ook al lijken haas en konijn op elkaar.
  • De energie wordt gemeten op 100 meter van de loopmond, niet bij de loopmond.

4. Wanneer en waar het geweer niet mag (art. 11.83 en 11.84)

Het geweer wordt niet gebruikt:

  • vóór zonsopgang en na zonsondergang (wilde eend: een half uur ervoor en erna);
  • binnen de bebouwingscontour jacht of op terreinen die daar direct aan grenzen;
  • binnen de afpalingskring van een eendenkooi;
  • vanaf of vanuit een rijdend voertuig;
  • vanuit een luchtvaartuig.

En voor het dragen: wie geen vergunning heeft, draagt geen geweer of deel van een geweer in het veld (tenzij hij om een andere reden een geweer mag gebruiken). En ook mét vergunning draag je geen geweer op grond waar je geen recht hebt het te gebruiken. Het oversteken van andermans perceel met een geladen – of zelfs ongeladen – geweer is dus een aandachtspunt.

5. Waarvoor een geweer gebruikt mag worden (art. 11.75)

Alleen voor: de jacht, flora- en fauna-activiteiten volgens een vergunning of vrijstelling (zoals schadebestrijding), het bestrijden van exoten en verwilderde dieren in opdracht of als de soort is aangewezen, het bestrijden van zwarte en bruine rat en huismuis, kleiduivenschieten en jachthondenproeven. Vanaf 1 januari 2027 wijst de Omgevingsregeling twaalf exoten aan die je op je jachtveld zonder aparte opdracht met het geweer mag bestrijden; zie nieuwe jachtregels per 1 januari 2027.

6. De overige middelen (art. 11.71)

Naast geweren noemt de wet voor de jacht: honden (behalve lange honden), aantoonbaar gefokte haviken of slechtvalken, eendenkooien, lokeenden of lokduiven die niet blind of verminkt zijn, fretten, buidels en schermen. Zodra je andere vang- of doodmiddelen bij je hebt in het veld, mag je niet jagen. Ook dat hoort bij het blok van tien vragen.

Veilig schieten: wat er niet in de wet staat maar wel in het examen

De wetsartikelen zeggen weinig over hoe je veilig schiet, maar het examen vraagt er wel naar, vaak met afbeeldingen. Begrippen die je moet kunnen toepassen:

  • Kogelvang: een natuurlijke achtergrond (helling, grond) die de kogel veilig opvangt. Op vlak terrein schiet je met de kogel van bovenaf naar beneden, bijvoorbeeld vanaf een hoogzit.
  • Schootsveld: de sector waarin je mag schieten zonder iemand in gevaar te brengen, vooral bij drijfjachten.
  • Ricochet: een kogel of hagel die afketst op water, ijs, stenen of harde grond en een andere kant op gaat.
  • Dragen en oversteken: bij sloten, rasters en hekken het geweer breken of ontladen.

Jachtwijs heeft een stapel veldkaarten veilig schieten met precies deze situaties op eigen tekeningen. Hoe dit in het praktijkexamen terugkomt, lees je in kogelschieten bij het jachtexamen.

Jachtwijs – jachtexamen

Wildsoorten, prenten, veilig schieten en jachttijden – kaart voor kaart, met bron bij elk antwoord.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Welk kaliber heb je nodig voor reeën?

De wet noemt geen minimumkaliber voor reeën, wel een trefenergie: een getrokken loop en kogelpatronen met minstens 980 joule op 100 meter van de loopmond (Bal art. 11.80). Voor edelhert, damhert en wild zwijn geldt minstens 6,5 mm en 2.200 joule op 100 meter.

Mag je met lood jagen in Nederland?

Niet met hagel. Hagelkorrels mogen geen metallisch lood bevatten (Bal art. 11.79), en het is verboden je buiten met loodhoudende hagelpatronen te bevinden als je ze voor het doden of vangen van dieren wilt gebruiken (art. 11.72).

Bronnen

  1. Besluit activiteiten leefomgeving art. 11.72 en 11.79–11.84 (geldend 1 juli 2026) — wetten.overheid.nl (2026-07-01)
  2. Gebruik van een geweer — IPLO (2026-11-20)
  3. Examenregelingen voor een Jachtgeweeractiviteit (versie 2026), art. 3 — Stichting Jachtexamens (2025-12-01)

Meer artikelen