Laterio: links-rechts training

Links en rechts verwarren als volwassene: hoe vaak komt het voor en wat helpt?

Ongeveer 1 op de 7 volwassenen zegt links en rechts niet goed uit elkaar te houden. Wat Nederlands onderzoek laat zien, wanneer het opvalt en welke trucs werken.

Links en rechts verwarren is bij volwassenen heel gewoon: in een grote Nederlandse studie gaf 14,6 procent van de deelnemers aan dat ze links en rechts onvoldoende goed kunnen onderscheiden. Bij de meeste mensen gaat het om een kleine aarzeling, vooral onder tijdsdruk of als iemand tegenover je staat. Het zegt op zichzelf niets over intelligentie of gezondheid – al loont het om te weten wanneer het wél iets betekent.

Wie ooit bij de rij-instructeur „rechts!“ hoorde en links insloeg, of bij de yogales als enige het verkeerde been optilde, weet hoe frustrerend het is. Gelukkig is er inmiddels best wat onderzoek naar.

Wat Nederlands onderzoek laat zien

Nederlandse onderzoekers publiceerden in 2021 een reeks van drie experimenten naar links-rechtsverwarring bij gezonde mensen. De belangrijkste uitkomsten:

  • 14,6 procent rapporteerde zelf onvoldoende links-rechtsherkenning.
  • 42,9 procent gebruikt een strategie die met de handen te maken heeft, zoals voelen welke hand je schrijfhand is.
  • Mensen presteerden beter als hun armen ruimtelijk overeenkwamen met de afbeelding die ze moesten beoordelen.
  • Alleen de opstelling van de plaatjes beïnvloedde de prestatie, niet de lichaamshouding van de deelnemer zelf tijdens het experiment.

De auteurs concluderen dat we bij het bepalen van links en rechts vooral gebruikmaken van een opgeslagen voorstelling van ons lichaam, niet van wat we op dat moment voelen.

Waarom het zo lastig is

Boven en onder zijn makkelijk: de zwaartekracht helpt, en ons lichaam is niet symmetrisch van boven naar beneden. Links en rechts zijn daarentegen spiegelbeelden van elkaar. Je kunt ze niet „zien“; je moet ze koppelen aan iets van jezelf.

Daar komt bij:

  • Perspectief wisselen: iemand die tegenover je staat heeft zijn rechterhand aan jouw linkerkant.
  • Tijdsdruk: onder stress valt een automatisme sneller weg.
  • Draaiing: een afbeelding van een hand op zijn kop kost meer tijd dan een rechtopstaande.

Hersenonderzoek wijst vooral naar gebieden in de pariëtale kwab, waar lichaamsbeeld en ruimtelijk denken samenkomen. Een studie uit 2015 met 31 deelnemers vond dat vrouwen bij de taak gemiddeld wat meer gebieden in de frontale kwab inschakelden. Of dat verklaart waarom vrouwen in eerdere studies vaker links-rechtsverwarring meldden, is niet duidelijk; de groepen waren klein.

Wanneer het ertoe doet

In de operatiekamer

Een verkeerd-zijde-operatie is een zogeheten „never event“: een fout die nooit mag gebeuren. Een studie uit 2026 met 108 deelnemers ontwikkelde daarom een test die de situatie in de operatiekamer nabootst. Opvallend: de foutpercentages op bestaande links-rechtstests voorspelden de fouten in die realistische test niet. De onderzoekers pleiten voor training die past bij de concrete situatie.

Bij neurologische aandoeningen

Een systematische review uit 2025 vond 20 studies waarin links-rechtsverwarring vaker voorkwam dan bij gezonde mensen. Het duidelijkst was dat bij schade in pariëtale hersengebieden en bij de ziekte van Alzheimer. Ook mensen met developmental topographical disorientation – een levenslange moeite met oriëntatie – deden het slechter.

Belangrijk: dit gaat om groepen met een diagnose. Het omgekeerde – „ik verwar links en rechts, dus ik heb iets“ – klopt niet.

Bij langdurige pijn

Ook bij langdurige pijn in arm, been of gezicht zijn mensen gemiddeld trager en minder nauwkeurig in het herkennen van een linker- of rechterlichaamsdeel op een afbeelding. Dat bleek uit een meta-analyse uit 2019 van 25 studies. Fysiotherapeuten gebruiken die taak daarom soms als eerste stap van graded motor imagery. Dat is iets anders dan alledaagse verwarring: het gaat dan om één lichaamskant die achterblijft.

Trucs die mensen gebruiken

Strategie Hoe het werkt
L-vorm Steek duim en wijsvinger van beide handen uit; de linkerhand vormt een gewone L
Schrijfhand Voel even welke hand je pen zou vasthouden
Vast kenmerk Een ring, horloge, moedervlek of litteken aan één kant
Hart-hand Hand op het hart: dat is links
Omdraaien in gedachten Bij iemand tegenover je: stel je voor dat je naast hem staat

De Nederlandse studie laat zien dat zo'n handstrategie heel gangbaar is. Het nadeel: het kost een fractie van een seconde extra. Voor de meeste situaties is dat geen probleem.

Kun je het trainen?

Voor gezonde volwassenen is weinig bekend over gericht oefenen. In de revalidatie is het anders: daar worden links-rechtsoefeningen met plaatjes van handen, voeten en een draaiende romp gebruikt, onder begeleiding van een fysio- of ergotherapeut. Apps meten dan tijd en score per kant. Laterio is daarvoor bedoeld; voor alledaagse links-rechtsverwarring is het niet ontworpen, al kun je er natuurlijk mee spelen.

Wie wil weten hoe zo'n training in de fysiotherapie werkt en wat het kost, leest Fysiotherapie vergoed in 2026.

Wanneer naar de huisarts?

Links en rechts verwarren is meestal onschuldig. Neem wel contact op met de huisarts als:

  • het plotseling ontstaat terwijl je het vroeger niet had;
  • er andere veranderingen bij komen, zoals moeite met taal, rekenen, de weg vinden of herkennen van gezichten;
  • iemand in je omgeving merkt dat je duidelijk veranderd bent.

Bij plotselinge uitval van spraak, gezicht of arm bel je meteen 112.

Conclusie

Ongeveer één op de zeven volwassenen vindt links en rechts lastig, en bijna de helft gebruikt er een handtrucje voor. Dat is normaal. Het wordt pas relevant in specifieke situaties, zoals in de operatiekamer, bij bepaalde neurologische aandoeningen of bij langdurige pijn aan één kant van het lichaam – en dan hoort de aanpak bij een zorgverlener, niet bij een trucje.

Laterio: links-rechts training

Beelden herkennen, paren vergelijken, houdingen voorstellen – met een programma dat je samen met je therapeut instelt.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Is links en rechts verwarren een stoornis?

Op zich niet. Het komt bij gezonde mensen veel voor, in wisselende mate. Alleen als het plotseling ontstaat, samen met andere klachten zoals problemen met taal, oriëntatie of geheugen, is het verstandig de huisarts te raadplegen.

Kun je links-rechts onderscheiden trainen?

Je kunt een vaste strategie aanleren, bijvoorbeeld een vast lichaamskenmerk of de L-vorm van de linkerhand. Of gericht oefenen met plaatjes de alledaagse verwarring vermindert, is bij gezonde volwassenen nauwelijks onderzocht.

Bronnen

  1. van der Ham IJ, Dijkerman HC, van Stralen HE. Distinguishing left from right: A large-scale investigation of left-right confusion in healthy individuals. Q J Exp Psychol 2021 — Quarterly Journal of Experimental Psychology (2021)
  2. Thaler M, Ocklenburg S. Left-right confusion in psychiatric, neurodevelopmental and neurological disorders: A systematic review. Brain Res Bull 2025 — Brain Research Bulletin (2025)
  3. Thaler M et al. Understanding never events: developing an ecologically valid behavioral test for left-right confusion during surgery. Front Cogn 2026 — Frontiers in Cognition (2026)
  4. Hjelmervik H et al. The neural correlates of sex differences in left-right confusion. NeuroImage 2015 — NeuroImage (2015)
  5. Breckenridge JD et al. Do People With Chronic Musculoskeletal Pain Have Impaired Motor Imagery? J Pain 2019 — The Journal of Pain (2019)

Meer artikelen