Verzaken bij klaverjassen: wat is het, wat is de straf en wie mag het melden?
Verzaken is niet bekennen of niet (over)troeven terwijl het moest. De straf: meestal 162 plus 100 strafpunten plus roem voor de tegenpartij.
Verzaken bij klaverjassen betekent dat je een regel over het bijspelen breekt: je bekent geen kleur terwijl je die wel hebt, of je troeft niet in of over terwijl dat moest. De gebruikelijke straf: het spel stopt direct, de verzakende partij krijgt 0 en de tegenpartij krijgt 162 + 100 strafpunten plus de roem van beide partijen. Dat is de regel uit het reglement van de Nederlandse Klaverjas Federatie, en veel clubs gebruiken hem nog.
Er zijn wel verschillen. Hieronder wat er precies onder verzaken valt, hoe de straf in verschillende bronnen wordt beschreven, en hoe je het netjes afhandelt zonder dat de avond eindigt in ruzie.
Wat telt als verzaken?
Het wedstrijdreglement van de federatie definieert het in artikel 13 strikt: wie een kaart van de gevraagde kleur heeft en die niet bijspeelt, heeft verzaakt. Andere bronnen trekken het breder. Het spelregelblad van een Groningse vereniging noemt ook het niet overtroeven, en Wikipedia noemt drie soorten fouten:
| Fout | Voorbeeld |
|---|---|
| Niet bekennen | Ruiten wordt gevraagd, je hebt ruiten acht maar gooit schoppen |
| Niet (in- of over)troeven waar het moet | Rotterdams: je kunt niet bekennen, maar gooit een andere kleur in plaats van troef |
| Ondertroeven waar het niet mag | Je legt een lagere troef terwijl je nog een andere kleur had |
Welke troefplicht geldt, hangt af van het systeem. Bij Amsterdams hoef je niet te troeven als de slag aan je maat ligt; bij Rotterdams wel. Wat in het ene systeem prima is, is in het andere verzaken. Zie Rotterdams of Amsterdams voor het verschil.
Wanneer is een verzaking definitief?
Volgens artikel 14 van het reglement is de verzaking definitief zodra de kaart zichtbaar is voor een van de andere spelers – in de hand getoond of op tafel gelegd. Terugnemen kan dan niet meer.
Er is ook een grens aan de andere kant: als de laatste slag is opgepakt en gedekt, kun je niet meer klagen over een verzaking in een eerdere slag. Wie verzaken ziet, moet het dus tijdens het spel melden.
Wat gebeurt er als het gemeld wordt?
- Het spel stopt direct. Het garsthuizen-blad zegt het met zoveel woorden: niet doorspelen om nog roem te maken.
- De verzakende partij krijgt 0.
- De tegenpartij krijgt 162 + 100 = 262, plus roem. Het reglement van 1976 telt daarbij de eigen roem van de niet-verzakende partij en de roem die de verzakende partij in dat spel maakte. Het garsthuizen-blad spreekt van 262 plus de roem van beide partijen.
Wikipedia noemt nog een lichtere variant die sommige clubs hanteren: de verzakende partij verliest gewoon het spel, zonder extra strafpunten. En als je speelt 'met het mes op tafel', verwijst dat naar de strengere aanpak. Welke straf geldt, spreek je vooraf af.
Wie mag het melden?
Hier verschillen bronnen het meest.
- Volgens het garsthuizen-blad meldt de tegenpartij het, en mag je je eigen verzaking (of die van je maat) niet zelf melden – gewoon doorspelen.
- Het reglement van 1976 zegt dat elke speler bij een onregelmatigheid de wedstrijdleider moet roepen, en dat het feit dat de overtreder zelf zijn fout meldt, niets afdoet aan de rechten van de tegenpartij (artikel 2).
- Volgens artikel 3 mogen spelers zelf geen straf opleggen of kwijtschelden; dat is aan de wedstrijdleider.
In een competitie of toernooi beslist dus de wedstrijdleider. Thuis of in het café is er geen scheidsrechter en spreek je af wie wat mag.
Ten onrechte verzaken roepen
Dat is ook bestraft. Volgens artikel 15 van het reglement krijgt de partij die ten onrechte beschuldigde 0, en de beschuldigde partij hetzelfde als bij een echte verzaking: 162 + 100 plus roem. Het garsthuizen-blad zegt hetzelfde: de meldende partij wordt gestraft alsof ze zelf verzaakte. Wie twijfelt, kan dus beter eerst de slagen laten nakijken dan roepen.
Hoe je het netjes controleert
Omdat gespeelde slagen gedekt liggen, moet je bij een verzaking de slagen kunnen terugzoeken. Een paar praktische tips:
- Leg slagen in volgorde neer, elke slag een kwartslag gedraaid, zodat je ze in volgorde kunt omdraaien.
- Meld meteen. Na de laatste slag is het te laat.
- Laat de verdachte kaart liggen tot iedereen gekeken heeft.
- Noteer het apart. Schrijf bij een verzaking iets anders dan bij nat (bijv. 'V' in plaats van 'N'), zodat je achteraf kunt zien wat er gebeurde.
Verzaken en het scoreformulier
Op papier is een verzaking lastig, omdat 262 plus roem niet in het normale vak van 162 past en mensen dan gaan improviseren. In Kaartblok is 'verzaakt' een huisregel die je kunt aanzetten; staat die aan, dan kun je bij een ronde aangeven welke partij verzaakte en krijgt de tegenpartij de punten van het spel en alle roem. De extra 100 strafpunten uit het oude federatiereglement zitten daar niet automatisch in; spelen jullie daarmee, noteer ze dan als roem. Hoe je verder een formulier bijhoudt, lees je in Klaverjas scoreformulier invullen.
Samengevat
Verzaken is geen nat: nat is te weinig punten, verzaken is een regel breken. De standaardstraf is 262 plus roem voor de tegenpartij, het spel stopt meteen, en ten onrechte roepen kost evenveel als verzaken zelf. Omdat clubs verschillen in wie mag melden en hoe zwaar de straf is, hoort dit bij de afspraken die je maakt voordat de eerste kaart gedeeld wordt.
Roem, nat en pit vanzelf uitgerekend – Rotterdams, Amsterdams of volgens jullie huisregels.
Download in de App StoreVeelgestelde vragen
Hoeveel punten krijg je als de tegenpartij verzaakt?
Volgens het oude reglement van de Nederlandse Klaverjas Federatie 162 plus 100 strafpunten, plus de roem die beide partijen in dat spel maakten. De verzakende partij krijgt 0.
Mag je je eigen verzaking melden?
Volgens veel clubregels niet: de tegenpartij moet het melden. Het reglement uit 1976 zegt dat het melden van je eigen fout de rechten van de tegenpartij niet verandert.
Wat als iemand ten onrechte verzaken roept?
Dan wordt de partij die beschuldigde gestraft alsof zij zelf verzaakte.
Bronnen
- Gouden Boekje – wedstrijdreglement klaverjassen, art. 2, 3, 13–15 — Nederlandse Klaverjas Federatie
- Spelregels klaverjassen – Verzaken — garsthuizen.info
- Klaverjassen – Fouten — Wikipedia