Kaartblok – klaverjas score

Rotterdams of Amsterdams klaverjassen: het verschil in één slag uitgelegd

Rotterdams: altijd introeven en overtroeven. Amsterdams: niet als de slag aan je maat ligt. Met voorbeelden, valkuilen en wat het betekent voor de score.

Het verschil tussen Rotterdams en Amsterdams klaverjassen zit in één regel. Rotterdams: kun je de gevraagde kleur niet bekennen, dan moet je introeven, en ligt er al troef, dan moet je overtroeven als je kunt – ook als je maat de slag al heeft. Amsterdams: die plicht vervalt als de slag op dat moment aan je maat ligt; dan mag je iets anders bijgooien. Kaartwaarden, roem, nat en pit zijn in beide systemen gelijk.

Dat klinkt als een detail, maar het verandert hoe je speelt, hoe je seint en hoe vaak er verzaakt wordt. Wie in een nieuwe club aanschuift, vraagt daarom altijd eerst: "Rotterdams of Amsterdams?"

De regel naast elkaar

Situatie Rotterdams Amsterdams
Je kunt de gevraagde kleur bekennen Bekennen Bekennen
Je kunt niet bekennen, tegenstander ligt aan slag Introeven (overtroeven als er al troef ligt) Introeven (overtroeven als er al troef ligt)
Je kunt niet bekennen, maat ligt aan slag Toch introeven / overtroeven Vrij bijgooien
Troef wordt gevraagd Overtroeven als dat kan Overtroeven als dat kan, ook over je maat heen
Ondertroeven Alleen als je niets anders hebt Alleen als je niets anders hebt

De beschrijvingen op pagat.com en de Nederlandse Wikipedia komen op dit punt overeen. Het oude wedstrijdreglement van de Nederlandse Klaverjas Federatie zegt het in artikel 12 kort: je bent niet verplicht te troeven als de slag aan de partner ligt.

Een detail dat vaak misgaat: ook bij Amsterdams geldt dat je moet overtroeven als troef gevraagd wordt. De vrijheid geldt alleen als er een andere kleur is uitgekomen en je die niet hebt.

Een voorbeeld aan tafel

Harten is troef. West komt uit met schoppen aas. Noord (jouw maat) speelt de schoppen tien. Oost heeft geen schoppen en troeft in met de harten acht. Jij zit Zuid, hebt geen schoppen en hebt in harten de heer en de zeven.

  • Rotterdams: de slag ligt bij Oost (tegenstander), dus je moet overtroeven: harten heer.
  • Amsterdams: precies hetzelfde. Je maat ligt niet aan slag, Oost wel.

Nu een variant. West komt uit met schoppen zeven, Noord speelt schoppen aas en ligt aan slag. Oost bekent met schoppen acht. Jij hebt geen schoppen.

  • Rotterdams: je moet introeven, ook al heeft je maat de slag. Je kunt dus niet je ruiten tien op die slag gooien.
  • Amsterdams: je maat ligt aan slag, dus je mag vrij bijgooien – bijvoorbeeld die ruiten tien. Dat zijn 10 punten in de slag van je eigen partij.

In dat tweede geval zie je waarom Amsterdams als het 'denkspel' geldt: je kunt punten op je maat leggen (smeren) en je kunt seinen zonder dat de regels je dwingen een troef op te offeren.

Wat betekent het voor het spel?

Rotterdams: meer troef op tafel

Omdat je bij Rotterdams vaker moet troeven, raken de troeven sneller op en vallen er meer troeven in slagen die je partij al had. Dat maakt het spel directer. Je kunt minder plannen, maar ook minder fout doen. Het systeem heet niet voor niets in veel cafés het 'gewone' klaverjassen.

Amsterdams: smeren en seinen

Bij Amsterdams kun je op de slag van je maat waardevolle kaarten gooien en zo punten binnenhalen of informatie geven. Een kleine kaart bijgooien van de kleur waarin je de aas hebt, is een veelgebruikt sein. Dat maakt het spel subtieler, maar het vraagt ook dat je goed oplet wie er aan slag ligt. Een slag lijkt aan je maat te liggen, maar de vierde speler kan nog overtroeven.

Verzaken: andere valkuilen

In beide systemen is niet bekennen terwijl je kunt verzaken. Bij Rotterdams is ook niet introeven als het moest verzaken. Spelers die van Amsterdams naar Rotterdams overstappen, verzaken daardoor vaak in hun eerste avonden: ze gooien bij op een slag van hun maat terwijl ze hadden moeten troeven. Lees de gevolgen na in het artikel over verzaken.

Welk systeem speel je waar?

Ondanks de namen hangt de keuze niet strikt af van de stad. Wikipedia noemt nog meer regionale manieren, zoals Utrechts (de speler links van de gever moet spelen) en Leids (bieden). Clubs, buurthuizen en families kiezen hun eigen mix. Het wedstrijdreglement uit 1976 van de toenmalige federatie was juist bedoeld om die "veelheid van speelwijzen" terug te brengen tot één systeem – het Amsterdamse. Een overzicht van die varianten staat in Klaverjasvarianten: Utrechts, Leids en kraken.

Checklist voordat je begint

  1. Rotterdams of Amsterdams?
  2. Wie kiest troef: vrij, verplicht (Utrechts) of geboden?
  3. Vier boeren 100 of 200 roem?
  4. Gaat bij nat ook de roem van de natte partij naar de tegenpartij?
  5. Hoe lang spelen we: 16 rondes, 12 rondes of tot 1.500?

Wie die vijf vragen vooraf beantwoordt, voorkomt negen van de tien discussies. In Kaartblok kies je bij het starten van een potje Rotterdams, Amsterdams of eigen huisregels; voor de telling maakt het systeem niet uit, maar het staat dan wel op het scorebord, zodat later niemand kan zeggen dat er iets anders was afgesproken.

Kaartblok – klaverjas score

Roem, nat en pit vanzelf uitgerekend – Rotterdams, Amsterdams of volgens jullie huisregels.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Verandert de puntentelling tussen Rotterdams en Amsterdams?

Nee. Kaartwaarden, roem, nat en pit zijn hetzelfde. Het verschil zit alleen in de plicht om in te troeven of over te troeven.

Mag je bij Amsterdams ondertroeven?

Alleen als het niet anders kan. Pagat.com beschrijft dat je bij Amsterdams niet mag ondertroeven tenzij je hand alleen nog lagere troeven bevat.

Bronnen

  1. Klaverjassen — Wikipedia
  2. Klaverjassen (Amsterdam version) – Amsterdam and Rotterdam rules — pagat.com
  3. Gouden Boekje – wedstrijdreglement klaverjassen, Amsterdams systeem (art. 12) — Nederlandse Klaverjas Federatie
  4. Spelregels klaverjassen – Rotterdams- en Amsterdams systeem — garsthuizen.info

Meer artikelen