Geluidsseinen op het water: welke mag een klein schip geven en welke niet?
Eén lange stoot is attentie, één korte stuurboord uit, vier korte: ik kan niet manoeuvreren. Alle seinen uit BPR bijlage 6 en wat een klein schip mag.
Een klein schip moet drie geluidsseinen zo nodig kunnen geven: één lange stoot (attentie), vier korte stoten (ik kan niet manoeuvreren) en het noodsein (herhaalde lange stoten). De andere algemene seinen, zoals één korte stoot voor "ik ga stuurboord uit", mag het geven. De manoeuvreerseinen voor keren, voorbijlopen of het uitvaren van een haven zijn voorbehouden aan grote schepen; een klein schip mag ze niet laten horen.
Dat staat in artikel 4.02 van het Binnenvaartpolitiereglement; de seinen zelf staan in bijlage 6. Op het examen KVB 1 komt het onderwerp terug, onder meer in vraag 6 van het voorbeeldexamen.
De lengte van een stoot
Bijlage 6 begint met een toelichting op de tijdsduur:
| Soort | Duur |
|---|---|
| Zeer korte stoot | ongeveer een kwart seconde |
| Korte stoot | ongeveer 1 seconde |
| Lange stoot | ongeveer 4 seconden |
| Pauze tussen twee stoten | ongeveer 1 seconde |
| Reeks zeer korte stoten | minstens 6 stoten van een kwart seconde, met een kwart seconde ertussen |
| Reeks klokslagen | ongeveer 4 seconden |
Een groot motorschip toont bij elk geluidssein ook een geel rondom schijnend lichtsein. Zie je 's nachts een geel licht flitsen in hetzelfde ritme, dan weet je dat het van dat schip komt.
Algemene seinen (afdeling A)
Deze seinen gelden voor iedereen. Een klein schip moet er drie zo nodig geven en mag de rest gebruiken.
| Sein | Betekenis | Klein schip |
|---|---|---|
| ▬ (één lang) | Attentie | moet, zo nodig |
| • (één kort) | Ik ga stuurboord uit | mag |
| • • (twee kort) | Ik ga bakboord uit | mag |
| • • • (drie kort) | Ik sla achteruit | mag |
| • • • • (vier kort) | Ik kan niet manoeuvreren | moet, zo nodig |
| reeks zeer korte stoten | Er dreigt gevaar voor aanvaring | mag |
| • • • • ▬ (vier kort, één lang) | Verzoek om medische hulp | mag |
| herhaalde lange stoten of klokslagen | Noodsein | moet, zo nodig |
| ▬ • ▬ (lang, kort, lang) | Verzoek om een beweegbare brug of sluis te bedienen | mag |
Het brugsein is in de praktijk minder vaak nodig dan vroeger, omdat veel bruggen en sluizen via de marifoon of een meldpunt werken. Is een kanaal of meldpunt aangegeven, gebruik dat dan.
Blijf-weg-sein
Er is één sein dat je nooit zelf geeft maar wel moet herkennen: kort-lang, ononderbroken herhaald gedurende minstens 15 minuten (art. 4.04). Een schip met gevaarlijke stoffen geeft het na een ongeval waarbij die stoffen kunnen vrijkomen. Hoor je het, dan houd je volgens artikel 6.19 zo veel mogelijk afstand, keer je zo nodig om, sluit je ramen en luiken, doof je open vuur en rook je niet. Ben je al voorbij, dan vaar je met zo groot mogelijke snelheid door.
Manoeuvreerseinen (afdelingen B–E): alleen voor grote schepen
Deze seinen moet je herkennen, omdat ze vertellen wat een vrachtschip of passagiersschip gaat doen. Zelf mag je ze met een klein schip niet geven (art. 4.02 lid 3).
| Sein | Betekenis |
|---|---|
| ▬ • | Ik ga over stuurboord keren |
| ▬ • • | Ik ga over bakboord keren |
| ▬ ▬ ▬ • | Uit haven of nevenvaarwater: ik ga stuurboord uit |
| ▬ ▬ ▬ • • | Uit haven of nevenvaarwater: ik ga bakboord uit |
| ▬ ▬ ▬ | Uit haven of nevenvaarwater: ik ga oversteken |
| • • • • • (vijf kort) | U kunt mij niet voorbijlopen |
Bij voorbijlopen en tegemoetkomende schepen kent bijlage 6 nog meer combinaties, bijvoorbeeld om stuurboord op stuurboord te passeren (samen met het lichtblauwe bord). Die worden tussen grote schepen gewisseld. Voor jou telt vooral: hoor je vijf korte stoten van het schip dat je wilt inhalen, dan blijf je erachter.
Seinen bij slecht zicht (afdeling G)
Bij mist en ander slecht zicht zijn de regels anders voor schepen die op radar varen en schepen die stilliggen. Voor een klein schip is vooral belangrijk dat het het mistsein uit afdeling G mag geven: één lange stoot. Dat is dezelfde stoot als het attentiesein, dus de context maakt het verschil.
Rijkswaterstaat raadt recreanten sowieso af om bij mist te varen. Op de pagina over veilig varen staat dat varen zonder radar bij zicht onder de 1.000 meter niet is toegestaan.
Hoe je de seinen onthoudt
Een paar geheugensteunen die veel cursisten gebruiken:
- Eén kort = stuurboord. Stuurboord is ook de kant die je bij tegenliggers het eerst opzoekt.
- Het aantal korte stoten loopt op met de ernst: stuurboord (1), bakboord (2), achteruit (3), kan niet manoeuvreren (4), niet voorbijlopen (5).
- Een lange stoot ervoor betekent keren (lang + 1 of 2 kort), drie lange ervoor betekent uit een haven komen (3 lang + 0, 1 of 2 kort).
- Medische hulp is "ik kan niet manoeuvreren" plus een lange stoot: vier kort, één lang.
Een veelgemaakte examenfout
Het examen speelt graag met het verschil tussen moeten en mogen. Een typische vraag: "Welk geluidssein moet u als klein schip zo nodig geven?" Wie dan "één korte stoot, ik ga stuurboord uit" kiest, heeft het mis: dat sein mag je geven, maar het hoort niet bij de drie verplichte. Het antwoord is het attentiesein, het sein "ik kan niet manoeuvreren" of het noodsein.
Een tweede valkuil: denken dat een sloep met een toeter "ook wel even" het keersein mag geven om een vrachtschip te waarschuwen. Dat mag niet; gebruik het attentiesein of, als je marifoon hebt, het juiste kanaal. Hoe het marifoongebruik geregeld is, lees je in het overzicht van marifoonregels (Engels).
Oefenen met het geluid zelf
Op papier zijn puntjes en streepjes makkelijk, maar op het water hoor je alleen een toeter in de wind. In Vaarbewijs 1 & 2 Oefenen kun je de seinen laten afspelen met een toon die de app op de iPhone zelf maakt, met de juiste verhouding tussen korte en lange stoten. Combineer het met de lichtenleer: een groot motorschip toont bij elk sein ook het gele lichtsein.
KVB 1 en KVB 2: vaarregels, lichten, betonning, geluidsseinen en kaartpassen in korte rondjes.
Download in de App StoreVeelgestelde vragen
Welke geluidsseinen moet een klein schip kunnen geven?
Volgens BPR artikel 4.02 lid 2 moet een klein schip zo nodig het attentiesein (één lange stoot), het sein 'ik kan niet manoeuvreren' (vier korte stoten) en het noodsein geven. De overige algemene seinen en het mistsein mag het geven.
Mag een klein schip het sein voor keren geven?
Nee. Manoeuvreerseinen uit de afdelingen B tot en met E van bijlage 6, zoals keren of uitvaren van een haven, zijn voor grote schepen. Een klein schip mag ze niet geven (BPR art. 4.02 lid 3).
Hoe lang is een lange stoot?
Ongeveer vier seconden. Een korte stoot duurt ongeveer één seconde en een zeer korte stoot een kwart seconde. Tussen twee stoten zit ongeveer een seconde.
Bronnen
- Binnenvaartpolitiereglement, art. 4.01–4.05 en bijlage 6 — wetten.overheid.nl (2026-11-20)
- Voorbeeldexamen Klein Vaarbewijs 1 — CBR (2026-11-20)
- Exameneisen KVB1 — CBR (2026-11-20)
- Vaarregels en -tips voor de pleziervaart — Rijkswaterstaat (2026-11-20)