Betonning uitgelegd: SIGNI op de rivier, IALA-A op het wad, en waarom rood niet altijd links is
SIGNI telt van stroomopwaarts naar stroomafwaarts, IALA-A vanuit zee naar binnen. Laterale, cardinale en recreatiebetonning met tabellen en examenvalkuilen.
Nederland gebruikt twee betonningssystemen. Op rivieren, kanalen en de meeste meren geldt SIGNI: rode stompe tonnen markeren de rechterkant van het vaarwater gezien stroomafwaarts, groene spitse tonnen de linkerkant. Op zee en in getijdewateren zoals de Waddenzee en de Westerschelde geldt IALA-A: daar loopt de betonning vanuit zee naar binnen, en houd je binnenkomend rood aan bakboord en groen aan stuurboord. De kleuren betekenen dus hetzelfde ten opzichte van de betonningsrichting; wat verschilt, is hoe die richting wordt bepaald.
Voor het examen KVB 1 moet je SIGNI kennen; in de exameneisen KVB2 staan IALA-A en SIGNI allebei, inclusief lichtkarakters, cardinale markering en winterbetonning.
De kern: betonningsrichting
Elk lateraal stelsel heeft een richting waarin je "telt":
| Systeem | Betonningsrichting | Rood (stomp) | Groen (spits) |
|---|---|---|---|
| SIGNI (binnenwateren) | van stroomopwaarts naar stroomafwaarts | rechterzijde, stroomafwaarts gezien | linkerzijde, stroomafwaarts gezien |
| IALA-A (zee en getijdewateren) | vanuit zee naar binnen | bakboordzijde, binnenkomend | stuurboordzijde, binnenkomend |
Vaar je met de betonningsrichting mee, dan heb je in beide systemen rood aan bakboord en groen aan stuurboord. Vaar je ertegenin (stroomopwaarts, of de zee op), dan draait het om. Op de waterkaart staat de betonningsrichting met een pijl aangegeven; het CBR rekent dat symbool tot de kaarttekens die je zonder legenda moet herkennen.
Een veelgebruikte valkuil: denken dat rood "altijd links" is. Op een rivier die je opvaart, ligt de rode ton aan jouw stuurboordzijde.
SIGNI-tonnen op een rij
| Ton | Kleur en vorm | Topteken | Licht | Betekenis |
|---|---|---|---|---|
| Rechterzijde | rood, stomp | rode cilinder | rood | rechterkant vaarwater (stroomafwaarts) |
| Linkerzijde | groen, spits | groene kegel, punt omhoog | groen | linkerkant vaarwater (stroomafwaarts) |
| Sparboei rechts | rood-wit gebanderd | rode cilinder | – | zelfde als rode ton |
| Sparboei links | groen-wit gebanderd | groene kegel | – | zelfde als groene ton |
| Splitsing, gelijk belang | rood-groen horizontaal gestreept, bolvormig | bol | wit | kies zelf het vaarwater |
| Splitsing, hoofdvaarwater rechts | groen boven rood, spits | groene kegel | – | behandelen als linkerzijdeton |
| Splitsing, hoofdvaarwater links | rood boven groen, stomp | rode cilinder | – | behandelen als rechterzijdeton |
| Bijzondere markering | geel | – | geel | gebied met bijzondere bestemming, zoals zwemgebied of waterskibaan |
Bij de splitsingstonnen bepaalt de bovenste kleur hoe je hem behandelt als je het hoofdvaarwater volgt. Groen boven rood gedraagt zich als een groene ton.
IALA-A en de cardinale boeien
Op het wad en in Zeeland kom je naast de laterale tonnen ook cardinale boeien tegen. Ze zeggen niet waar de geul ligt, maar aan welke kant van een gevaar het veilige water ligt. Het topteken bestaat steeds uit twee zwarte kegels:
| Boei | Kleuren | Kegels | Passeer aan de | Licht (wit) |
|---|---|---|---|---|
| Noord | zwart boven geel | beide punt omhoog | noordkant | ononderbroken snel flikkerend |
| Oost | zwart-geel-zwart | punten van elkaar af | oostkant | groepen van 3 |
| Zuid | geel boven zwart | beide punt omlaag | zuidkant | groepen van 6 + een lange flits |
| West | geel-zwart-geel | punten naar elkaar toe | westkant | groepen van 9 |
Het lichtritme volgt de klok: oost staat op drie uur, zuid op zes, west op negen. Bij zuid volgt de lange flits om het niet te verwarren met oost of west.
Verder zijn er drie markeringen die geen kant aanwijzen:
- Afzonderlijk gevaar: zwart met rode banden, twee zwarte bollen als topteken, wit licht in groepen van twee. Klein gevaar met rondom bevaarbaar water; ruim passeren.
- Veilig vaarwater: rood-wit verticaal gestreept, één rode bol. Je mag hem aan alle kanten passeren; vaak midden in een aanloop.
- Bijzondere markering: geel, met een geel kruis als topteken. Kijk op de kaart wat ermee bedoeld wordt.
Recreatiebetonning: de rood-witte en groen-witte tonnen
Wie in de zomer over het IJsselmeer, de Randmeren of het Veerse Meer vaart, ziet ze overal: rood-witte en groen-witte tonnen langs ondiepere geulen. Volgens Rijkswaterstaat legt de dienst er elk vaarseizoen ongeveer 1.800, op plekken waar het water ongeveer anderhalve meter diep is: te ondiep voor de beroepsvaart, ruim genoeg voor de meeste pleziervaart.
Wat je erover moet weten:
- Je passeert ze zoals de gewone rode en groene tonnen.
- Ze zijn niet verlicht. 's Nachts heb je er weinig aan.
- Het gebruik ervan is niet verplicht, maar wel verstandig: zo blijf je uit de buurt van de beroepsvaart. Ook binnen de recreatiegeul houd je zo veel mogelijk stuurboord.
- Op de Waddenzee, Westerschelde en Waal gebruikt Rijkswaterstaat volgens dezelfde pagina gele tonnen om recreatiegebieden aan te geven. Een gele ton met een rood-wit-rood topteken markeert een recreatiegeul met daarachter een verboden gebied, bijvoorbeeld een natuurgebied.
Recreatiebetonning hoort bij de maatregelen waarmee het ministerie beroeps- en recreatievaart scheidt; zie ook wat de Kamerbrief over het vaarbewijs daarover zegt.
Lichtkarakters lezen
Bij KVB 2 moet je ook lichtkarakters op de kaart kunnen lezen. De afkortingen zijn internationaal:
| Afkorting | Betekenis |
|---|---|
| F | vast licht |
| Fl | schitterlicht: korte flits, lange duisternis |
| LFl | lange flits (minstens 2 seconden) |
| Q / VQ | snel / zeer snel flikkerlicht |
| Iso | isofase: licht en donker even lang |
| Oc | onderbroken: lang licht, korte duisternis |
| Fl(2) | groep van twee flitsen |
| Fl(2+1) R | samengestelde groep, rood: splitsingston in IALA-A |
Een rode ton met "Fl R 4s" geeft dus elke vier seconden een korte rode flits.
Examentips
- Bepaal eerst de betonningsrichting, pas daarna de kant. Staat er in de vraag "u vaart de rivier op", dan ligt rood aan stuurboord.
- Splitsingstonnen: kijk naar de bovenste kleur en het topteken.
- Cardinaal: de punten van de kegels wijzen naar de zwarte band(en). Twee punten omhoog: zwart boven, noord.
- Geel is nooit een geul-kant in SIGNI, maar wijst een gebied aan. Uitzondering in de praktijk: de gele recreatietonnen op het wad.
De betonningskaarten in Vaarbewijs 1 & 2 Oefenen tonen de SIGNI- en IALA-tonnen apart, met topteken en lichtkarakter, zodat je de twee systemen niet door elkaar haalt. Op welke wateren je KVB 2 nodig hebt, zie je in vaarbewijs 1 of 2.
KVB 1 en KVB 2: vaarregels, lichten, betonning, geluidsseinen en kaartpassen in korte rondjes.
Download in de App StoreVeelgestelde vragen
Aan welke kant houd je een rode ton?
Dat hangt af van je vaarrichting ten opzichte van de betonningsrichting. Vaar je in de betonningsrichting (SIGNI: stroomafwaarts; IALA-A: vanuit zee naar binnen), dan houd je rood aan bakboord. Vaar je ertegenin, dan houd je rood aan stuurboord.
Wat betekenen rood-witte en groen-witte tonnen?
Dat is recreatiebetonning: ongeveer 1.800 onverlichte bakens die Rijkswaterstaat in het seizoen legt langs recreatiegeulen, op ongeveer 1,5 meter diepte. Je passeert ze zoals een rode of groene ton.
Wat betekent een zwart-gele ton met twee kegels omhoog?
Een noord-cardinale boei. Het veilige water ligt ten noorden ervan, dus je passeert aan de noordkant.
Bronnen
- Exameneisen KVB2 (eindterm F3: IALA-A en Signi) — CBR (2026-11-20)
- Recreatiegeulen, een veilige vaarweg voor recreatieschippers — Rijkswaterstaat (2026-11-20)
- Binnenvaartpolitiereglement, bijlage 8 (betonning) — wetten.overheid.nl (2026-11-20)
- Vaarregels en -tips voor de pleziervaart — Rijkswaterstaat (2026-11-20)