'Wat heb je gedaan?' – 'Niks.' Zo vertelt je kleuter meer over school
Kleuters zeggen 'niks' omdat de vraag te groot is. Betere vragen, het goede moment en wat je doet als je kind echt niets kwijt wil over school.
Een kleuter die op 'Wat heb je gedaan?' antwoordt met 'niks' of 'spelen', heeft meestal wel degelijk iets meegemaakt. De vraag is te groot. Je kind moet een hele dag terughalen, iets kiezen en dat in de goede volgorde vertellen. Dat is voor een vijfjarige veel. Kleine, concrete vragen op een rustig moment leveren meestal meer op, en het helpt als jij zelf ook iets over je dag vertelt.
Waarom kleuters weinig vertellen
Het Nederlands Jeugdinstituut beschrijft dat kleuters steeds beter verhalen vertellen, maar dat ze nog vaak te veel of te weinig informatie geven en de volgorde kwijtraken. Vertellen over gedachten en gevoelens is vaak nog lastig. Daarbij komt:
- Moe. Na een schooldag vol indrukken willen veel kinderen eerst spelen of eten.
- Het is voorbij. Voor een kleuter is wat 's ochtends gebeurde ver weg.
- Andere taal. Een kind dat op school Nederlands spreekt en thuis een andere taal, moet het verhaal ook nog 'vertalen'.
- Geen zin om ondervraagd te worden. Drie vragen achter elkaar voelen als een verhoor.
Betere vragen
| In plaats van | Probeer |
|---|---|
| 'Wat heb je gedaan?' | 'Met wie heb je vandaag gespeeld?' |
| 'Was het leuk?' | 'Wat was het grappigste van vandaag?' |
| 'Wat heb je geleerd?' | 'Welk boek heeft de juf voorgelezen?' |
| 'Hoe was school?' | 'Waar heb je gespeeld in de pauze, binnen of buiten?' |
| 'Heb je iets gemaakt?' | 'Wat hangt er nieuw in de klas?' |
Vragen met twee keuzes ('binnen of buiten?') zijn makkelijk om te beginnen. Daarna kun je doorvragen: 'En wat deden jullie buiten?'
Het goede moment
Veel ouders merken dat kinderen het meest vertellen op momenten zonder druk: in de auto, in bad, bij het naar bed gaan, tijdens het koken. De JGZ-richtlijn Taalontwikkeling raadt ouders van jonge kinderen aan om op vaste momenten met hun kind in gesprek te gaan, zoals tijdens het eten en bij het naar bed gaan, en daarbij zelf ook te vertellen wat je gedaan hebt.
Het schoolhek is vaak het slechtste moment. Je kind is net uit de klas, er is lawaai en jij wilt alles meteen weten.
Zelf eerst vertellen
Begin met je eigen dag: 'Ik heb vandaag een man gezien met een hele grote hond. Die hond trok aan de riem en de man viel bijna.' Een klein, levendig verhaal laat zien hoe vertellen werkt. Vaak volgt dan vanzelf: 'Bij ons in de klas…'
Vertelhulpjes
Haakjes van school
Gebruik wat je weet. Hangt er een rooster bij de klas, staat er iets in de nieuwsbrief, of heb je een foto in de schoolapp gezien? 'Ik zag dat jullie naar het bos zijn geweest. Wat hebben jullie gevonden?' Een concrete aanleiding maakt het makkelijker.
Eén ding van vandaag
Maak er een vast ritueel van: aan tafel vertelt iedereen één ding van vandaag. Ook jij. Kleuters vinden het fijn als iedereen aan de beurt komt.
Tekenen
Vraag je kind iets van de dag te tekenen en vraag er dan naar. Bij tekeningen vertellen kinderen vaak meer dan uit het niets.
Spelen
Speel 'school' met knuffels. Jouw knuffel is de juf. Vaak spelen kinderen dan na wat er in de klas gebeurde.
Doorvragen zonder te verhoren
Als je kind iets vertelt, herhaal het en vraag één ding verder: 'Jullie hebben een kasteel gebouwd? Hoe hoog werd het?' Niet meteen drie vragen. Je kind moet merken dat zijn verhaal interessant is, niet dat het een quiz is.
Herhaal ook in een hele zin wat je kind zegt. Zegt het 'kasteel, hoog, viel om', zeg dan: 'O, het kasteel werd zo hoog dat het omviel.' Zo hoort je kind hoe een verhaal klinkt. Meer daarover in vertellen in hele zinnen oefenen.
In de thuistaal mag het ook
Spreek je thuis een andere taal, praat dan in die taal over school. Volgens het NJi is het advies om met je kind de taal te spreken die je zelf het best beheerst. Een verhaal ordenen en een vraag beantwoorden zijn vaardigheden die je kind ook in het Turks, Arabisch of Pools oefent. De Nederlandse woorden voor dingen op school ('de kring', 'de bouwhoek') kunnen gewoon door je zinnen heen.
Waarom dit ertoe doet
In het inspectieonderzoek naar mondelinge taal uit 2025 gaven de meeste groep 8-leerlingen aan dat ze thuis minstens wekelijks praten over wat ze op of na school hebben gedaan. Dat gesprek begint in de kleuterjaren. Het hoeft geen lang verslag te zijn; elke dag een klein verhaal is genoeg.
Ideeën voor als het echt niet lukt
Sommige kinderen willen gewoon niet over school praten, en dat is soms prima. Wat kun je dan doen?
- Vraag de leerkracht eens per week om één ding dat in de klas gebeurde, zodat jij een haakje hebt.
- Gebruik prentenboeken die over school gaan.
- Probeer korte praatopdrachten die los staan van school. Kringpraat geeft na elk spelletje een thuiskaart met een praatopdracht van twee minuten zonder scherm; die gaat over het thema van het spelletje, niet over de schooldag.
Wanneer overleggen
Vertelt je kind over alles weinig, niet alleen over school? Lijkt het eenvoudige vragen niet te begrijpen, of raakt het boos omdat het zich niet kan uitdrukken? Wil het niet meer naar school? Bespreek het dan met de leerkracht en eventueel het consultatiebureau of de jeugdarts. Kijk ook bij taalontwikkeling van kleuters van 4, 5 en 6 jaar.
180 korte spelletjes met Otto de otter, en na elk spelletje twee minuten samen praten zonder scherm.
Download in de App StoreVeelgestelde vragen
Waarom zegt mijn kleuter 'niks' als ik vraag wat hij gedaan heeft?
'Wat heb je gedaan?' is voor een kleuter een grote vraag: hij moet een hele dag terughalen, kiezen en in volgorde vertellen. Het NJi noemt dat kleuters bij het vertellen nog vaak de volgorde kwijtraken. Een kleinere, concrete vraag werkt meestal beter.
Wanneer is niets vertellen een reden tot zorg?
Als je kind ook over andere dingen weinig vertelt, moeilijk duidelijk kan maken wat het bedoelt of gefrustreerd raakt omdat het zich niet kan uitdrukken. Of als je kind niet meer naar school wil. Bespreek dat dan met de leerkracht.
Bronnen
- Kleuter | Taalontwikkeling — Nederlands Jeugdinstituut
- JGZ-richtlijn Taalontwikkeling (aangepast 2023) — NCJ / TNO / NSDSK (2023-08)
- Peil.Mondelinge taalvaardigheid 2023-2024 einde basisonderwijs — Inspectie van het Onderwijs (2025-12-01)
- Hoe werkt meertalig opvoeden? — Nederlands Jeugdinstituut