KOALA-taalscreening in de derde kleuterklas (Vlaanderen): wat ouders moeten weten
In Vlaanderen screent elke school kleuters in de derde kleuterklas met KOALA, van oktober tot eind november. Wat er gemeten wordt en wat volgt.
In Vlaanderen moet elke gewone basisschool alle kleuters in de derde kleuterklas screenen op hun kennis van het Nederlands, met hetzelfde instrument: KOALA. De screening gebeurt tussen begin oktober en eind november. Blijkt uit de resultaten dat een kind te weinig Nederlands kent om het eerste leerjaar goed te volgen, dan moet de school een taalintegratietraject aanbieden, bijvoorbeeld een taalbad. Ouders kunnen dat traject niet weigeren.
Dit artikel gaat over de situatie in Vlaanderen. In Nederland bestaan geen verplichte taaltoetsen voor kleuters; daarover lees je meer in kleuters volgen zonder toetsen.
Wat is KOALA?
KOALA is het screeningsinstrument dat KU Leuven (Centrum voor Taal en Onderwijs) in opdracht van de Vlaamse overheid ontwikkelde. Volgens de Vlaamse overheid bestaat het in een papieren en een digitale versie. Uit de berichtgeving van VRT NWS blijkt dat de test vooral de luistervaardigheid in het Nederlands meet.
Wie doet mee, wie niet?
Alle kinderen in de derde kleuterklas van het gewoon basisonderwijs doen mee, met een paar uitzonderingen:
| Groep | Doet KOALA mee? |
|---|---|
| Kleuters in de derde kleuterklas, gewoon basisonderwijs | Ja |
| Nieuwkomers die thuis een andere taal spreken | Nee; zij krijgen sowieso een taalintegratietraject |
| Dove en slechthorende leerlingen in de afdeling Vlaamse Gebarentaal, of met tolkondersteuning | Nee; school kan wel een traject aanbieden |
| Kinderen in huisonderwijs | Nee |
Wat gebeurt er na de screening?
Op basis van de resultaten beslist de school of je kind voldoende Nederlands kent of een taalintegratietraject nodig heeft. Heeft je kind dat nodig, dan moet de school het aanbieden. De school kiest de vorm: een taalbad of een gelijkwaardig alternatief dat hetzelfde resultaat bereikt. Je kunt als ouder niet weigeren.
Ook kinderen die later instromen in het lager onderwijs kunnen een taalintegratietraject krijgen als de school beslist dat ze dat nodig hebben om de lessen te volgen. Daarnaast bestaat er een aparte, niet-verplichte screening (SALTO) die scholen kunnen gebruiken aan het begin van het eerste leerjaar.
Hoeveel kleuters hebben extra ondersteuning nodig?
De meest recente landelijke cijfers die wij konden controleren, gaan over de screening van het schooljaar 2023-2024. Volgens VRT NWS:
| Resultaat | Aandeel kleuters |
|---|---|
| Genoeg Nederlands om aan het eerste leerjaar te beginnen | 85% |
| Extra taalondersteuning nodig | 11% |
| Intensieve begeleiding Nederlands nodig | 4% |
De verschillen tussen regio's waren groot: in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest had 38 procent ondersteuning nodig, in de stad Antwerpen 27 procent en in West-Vlaanderen 8 procent.
De nieuwe minimumdoelen voor kleuters
Sinds de hervorming van het basisonderwijs zijn er voor het eerst minimumdoelen voor het einde van het kleuteronderwijs. Volgens de Vlaamse overheid gaat het voor Nederlands om woordenschat en luistervaardigheid, en voor wiskunde om getalbegrip. Een meerderheid van de leerlingen moet die doelen bereiken. Voor Nederlands, wiskunde en wetenschap en techniek worden de nieuwe doelen in het schooljaar 2026-2027 verplicht voor het kleuteronderwijs en de eerste drie leerjaren.
Vanaf 1 september 2026 beslist de klassenraad bovendien of een kind aan het eind van de derde kleuterklas kan doorstromen, en houdt daarbij rekening met de minimumdoelen. Voor ouders betekent dit dat de taalvaardigheid van kleuters zwaarder gaat wegen bij de overgang naar het eerste leerjaar. Bespreek het dus tijdig met de juf of meester als je twijfels hebt.
Wat kun je thuis doen?
De Vlaamse overheid raadt aan om thuis regelmatig samen te lezen, te praten en te tellen. Omdat KOALA vooral luisteren meet, helpen spelletjes waarbij je kind goed moet luisteren:
- opdrachten in twee of drie stappen ('pak je schoenen, zet ze bij de deur en kom dan hier');
- 'Geef mij de…' met drie voorwerpen op tafel, zonder aan te wijzen;
- voorlezen en daarna vragen wat er gebeurde.
Meer ideeën vind je in luisteren oefenen met opdrachten in stappen.
Thuis een andere taal?
De Nederlandse JGZ-richtlijn Taalontwikkeling adviseert ouders van meertalige kinderen om thuis de taal te gebruiken waarin ze zelf het makkelijkst communiceren, en hun kind daarnaast in contact te brengen met het Nederlands: via vriendjes, de bibliotheek, liedjes of een jeugdbeweging. Vraag in Vlaanderen ook bij Kind en Gezin of de school naar advies dat bij jullie gezin past.
Kringpraat is ook beschikbaar in de Belgische App Store. De woorden en zinnen zijn Nederlandstalig zoals in Nederland gesproken; Vlaamse woorden of uitdrukkingen kunnen soms anders zijn. Het is een oefenspel, geen screening, en zegt niets over de KOALA-uitslag.
In het kort
KOALA is een verplichte screening, geen examen. De uitslag bepaalt of je kind extra ondersteuning krijgt, niet of het 'slaagt'. Vraag de resultaten op, bespreek ze met de school, en blijf thuis vooral veel praten en voorlezen.
180 korte spelletjes met Otto de otter, en na elk spelletje twee minuten samen praten zonder scherm.
Download in de App StoreVeelgestelde vragen
Wanneer wordt de KOALA-test afgenomen?
In de derde kleuterklas, tussen begin oktober en eind november.
Kan ik weigeren dat mijn kind een taalintegratietraject volgt?
Nee. Als de school op basis van de screening beslist dat je kind een taalintegratietraject nodig heeft, moet de school het aanbieden en kun je het niet weigeren.
Krijg ik de resultaten te zien?
Ja. Ouders, pleegouders of voogden kunnen de KOALA-resultaten van hun kind inkijken volgens de algemene regels voor leerlingresultaten.
Bronnen
- Verplichte taalscreening bij je kind in het gewoon basisonderwijs — Vlaamse overheid
- Nieuwe minimumdoelen in het basisonderwijs — Vlaamse overheid
- 15 procent van de kleuters heeft extra taalondersteuning nodig — VRT NWS (2024-02-11)
- JGZ-richtlijn Taalontwikkeling (aangepast 2023) — NCJ / TNO / NSDSK (2023-08)