Kringpraat – kleuter taal

Nieuwe kerndoelen Nederlands sinds augustus 2026: wat verandert er voor kleuters?

Sinds 1 augustus 2026 gelden nieuwe kerndoelen Nederlands. Kerndoel 4 gaat over gesprekken voeren. Wat dat betekent voor groep 1 en 2 en voor ouders.

Sinds 1 augustus 2026 werken basisscholen met nieuwe kerndoelen voor Nederlands. Voor kleuters verandert er op korte termijn weinig in de klas, maar de richting is duidelijk: een van de negen nieuwe doelen gaat volledig over gesprekken voeren, en dat begint in groep 1 en 2 met luisteren, op je beurt wachten en in een hele zin reageren. Scholen hebben tot 1 augustus 2031 om hun lessen aan te passen.

Wat is er precies besloten?

De nieuwe kerndoelen voor Nederlands en rekenen-wiskunde zijn vastgelegd in het Besluit kerndoelen primair en speciaal onderwijs 2026, getekend op 10 juni 2026 en gepubliceerd in het Staatsblad van juli 2026. Een apart inwerkingtredingsbesluit zette de wet die deze kerndoelen mogelijk maakt per 1 augustus 2026 in werking.

Daarmee werd een datum gehaald die lang onzeker was. In november 2025 meldde de Rijksoverheid dat Nederlands en rekenen naar verwachting in augustus 2026 zouden ingaan en de andere vakken een jaar later. Nederlands en rekenen kregen voorrang omdat het kabinet de basisvaardigheden als eerste wil versterken.

Wat Datum
Kerndoelen Nederlands en rekenen-wiskunde gelden 1 augustus 2026
Andere leergebieden (zoals Mens en Natuur, Kunst en Cultuur) beoogd 1 augustus 2027
Uiterste datum waarop scholen hun aanbod hebben aangepast 1 augustus 2031

Negen doelen, en één gaat over gesprekken

In het besluit staan voor Nederlands negen kerndoelen in drie domeinen. Kerndoel 4 heet simpelweg: De leerling voert gesprekken. Het bestaat uit twee delen.

Het eerste deel gaat over gesprekken die passen bij het doel, de gesprekspartner en de situatie. Daaronder valt onder meer:

  • luisteren, signalen herkennen en passend reageren op de ander;
  • actief deelnemen aan gesprekken;
  • taalgebruik, stem en lichaamstaal afstemmen op het doel;
  • gespreksregels toepassen die bij de gespreksvorm horen.

Het tweede deel gaat over gesprekken om iets te leren of samen een aanpak te bedenken: ideeën verwoorden, om uitleg vragen, doorvragen en samenvatten.

Daarnaast staat in kerndoel 3 dat leerlingen leren verstaanbaar spreken, en kerndoel 1 vraagt van de school een rijke taalomgeving waarin kinderen de durf krijgen om te spreken. Ook staat er dat de school ruimte biedt aan de verschillende talen die leerlingen meebrengen. Dat laatste is goed nieuws voor gezinnen waar thuis een andere taal wordt gesproken.

Maar dit zijn toch doelen voor groep 8?

Klopt, de kerndoelen beschrijven wat een kind aan het eind van de basisschool beheerst. Er bestaat geen aparte lijst met kerndoelen voor kleuters. Toch noemt SLO, het instituut dat de doelen heeft geschreven, in de toelichting bij de kerndoelen Nederlands uitdrukkelijk dat het werken aan deze doelen in groep 1 begint. Het voorbeeld dat SLO zelf geeft: een leerkracht in groep 1 die kinderen helpt een prentenboek van Kikker te begrijpen, werkt al aan het doel 'teksten begrijpen'.

Voor gesprekken voeren geldt hetzelfde. Een kleuter die in de kring wacht tot een ander uitgepraat is, die op de vraag 'waar was je gisteren?' een antwoord geeft dat bij de vraag past, of die zegt 'ik snap het niet', oefent precies de vaardigheden uit kerndoel 4. Alleen op kleuterniveau.

Wat merk je er als ouder van?

Op korte termijn waarschijnlijk niet veel. De overgangsregeling geeft scholen vijf jaar. Veel scholen zullen hun taalmethode of leerlijnen pas vervangen als ze toch een nieuwe methode kiezen.

Wel kun je verwachten dat gesprekken voeren meer aandacht krijgt. Dat sluit aan bij wat de inspectie eind 2025 zag: de gespreksvaardigheid van leerlingen aan het eind van de basisschool is gedaald. Daarover lees je meer in ons stuk over het inspectieonderzoek naar mondelinge taal.

Wat níet verandert: kleuters krijgen geen toetsen voor taal. Volgens de Rijksoverheid maken kinderen in groep 1 en 2 geen verplichte toetsen en is een leerlingvolgsysteem pas verplicht vanaf groep 3. Scholen volgen kleuters op hun eigen manier, meestal door te observeren.

Vragen die je aan de school kunt stellen

Wil je weten wat de nieuwe kerndoelen voor jouw kind betekenen, dan zijn dit bruikbare vragen voor een oudergesprek of ouderavond:

  1. Werkt de school al met de nieuwe kerndoelen, of pas later?
  2. Hoe oefenen de kleuters gesprekken voeren? Alleen in de grote kring of ook in kleine groepjes?
  3. Hoe ziet de juf of meester of mijn kind meedoet in gesprekken?
  4. Wat kan ik thuis doen dat aansluit bij wat in de klas gebeurt?

Die laatste vraag levert vaak het meest op. Veel scholen werken met thema's (herfst, het lichaam, eten) en vinden het fijn als ouders thuis over hetzelfde thema praten.

Thuis werken aan 'gesprekken voeren'

Je hoeft geen lesprogramma te volgen. De JGZ-richtlijn Taalontwikkeling noemt voor kinderen van drie en vier jaar heel gewone dingen: op vaste momenten met je kind praten (aan tafel, bij het naar bed gaan), laten vertellen wat het gedaan heeft en zelf ook vertellen, en spelletjes spelen waarbij je om de beurt gaat.

Drie korte ideeën die passen bij kerndoel 4:

  • Om de beurt vertellen. Aan tafel vertelt iedereen één ding over de dag. Je kind leert wachten én luisteren naar de ander.
  • Doorvragen. Vertelt je kind 'we hebben gespeeld', vraag dan 'met wie?' of 'wat deden jullie?'. Zo leert het dat een antwoord meer mag zijn dan één woord.
  • Laten navragen. Geef een opdracht die je kind niet helemaal kan uitvoeren en kijk of het durft te vragen wat je bedoelt. Zeg het als dat lukt: 'Goed dat je het vroeg.'

In Kringpraat zit een onderdeel dat dit nabootst: Otto stelt een vraag, wacht tot je kind klaar is met praten en vertelt daarna zelf iets. Dat vervangt het echte gesprek niet, maar kan een verlegen kind helpen om eerst zonder publiek te oefenen.

In het kort

De kerndoelen zijn wettelijke kaders voor de school, geen checklist voor je kind. Voor kleuters is het belangrijkste dat ze plezier houden in praten en merken dat er naar ze geluisterd wordt. Wil je weten wat je op welke leeftijd ongeveer kunt verwachten, kijk dan bij taalontwikkeling van kleuters van 4, 5 en 6 jaar.

Kringpraat – kleuter taal

180 korte spelletjes met Otto de otter, en na elk spelletje twee minuten samen praten zonder scherm.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Wanneer gaan de nieuwe kerndoelen Nederlands in?

Op 1 augustus 2026, bij het begin van schooljaar 2026-2027. Scholen mogen tot 1 augustus 2031 hun lesaanbod aanpassen; tot die tijd mogen ze de oude kerndoelen nog gebruiken.

Gelden de kerndoelen ook voor groep 1 en 2?

De kerndoelen beschrijven wat leerlingen aan het eind van de basisschool beheersen, maar SLO schrijft in de toelichting dat het werk daaraan in groep 1 begint. Er zijn geen aparte kerndoelen alleen voor kleuters.

Krijgen kleuters nu toetsen voor gesprekken voeren?

Nee. Kleuters maken geen verplichte toetsen; een leerlingvolgsysteem is pas verplicht vanaf groep 3. Scholen volgen kleuters meestal door te observeren.

Bronnen

  1. Besluit kerndoelen primair en speciaal onderwijs 2026 (Staatsblad 2026, 198) — Officiële bekendmakingen (2026-07-14)
  2. Inwerkingtreding Wet herziening wettelijke grondslagen kerndoelen (Staatsblad 2026, 146) — Officiële bekendmakingen (2026-06-17)
  3. Belangrijke mijlpaal in herziening curriculum met laatste kerndoelen — Rijksoverheid (2025-11-21)
  4. Definitieve conceptkerndoelen Nederlands – toelichtingsdocument — SLO (2025)
  5. Verplichte toetsen basisschool — Rijksoverheid
  6. JGZ-richtlijn Taalontwikkeling (aangepast 2023) — NCJ / TNO / NSDSK (2023-08)

Meer artikelen