Van groep 2 naar groep 3: wie beslist, waar kijkt de school naar en wat als je het oneens bent?
De school beslist of je kind naar groep 3 gaat; wettelijke regels zijn er niet. Waar scholen naar kijken, wat kleuterverlenging is en wat jij kunt doen.
De school beslist of een kleuter van groep 2 naar groep 3 gaat. Daar zijn geen wettelijke regels voor; elke school beschrijft haar beleid in de schoolgids. De meeste scholen kijken naar de ontwikkeling van het kind en bespreken dat met de ouders. De oude regel dat een kind vóór 1 oktober zes moest zijn, is al sinds 1985 afgeschaft, al hanteren sommige scholen de datum nog als vuistregel.
Wat zegt de Rijksoverheid precies?
Op de vraag-en-antwoordpagina van de Rijksoverheid staan vier punten die voor ouders van kleuters belangrijk zijn:
- De school beslist of een kind overgaat naar de volgende groep.
- Er zijn geen wettelijke regels voor overgaan of blijven zitten. Het beleid staat in de schoolgids.
- De meeste basisscholen kijken of de ontwikkeling van het kind ver genoeg is voor groep 3 en bespreken dat met de ouders.
- Sommige scholen kijken nog naar leeftijd, een overblijfsel van de 1-oktobergrens die in augustus 1985 is afgeschaft.
Ben je het niet eens met het besluit, dan kun je de klachtenprocedure van de school gebruiken.
Waar kijkt de school naar?
Omdat er geen landelijke criteria zijn, verschilt het per school. In het algemeen gaat het om een breed beeld van het kind:
| Gebied | Voorbeelden waar leerkrachten op letten |
|---|---|
| Taal | Begrijpt opdrachten, vertelt in zinnen, kent veel woorden, speelt met klanken en rijm |
| Rekenvoorwaarden | Tellen, hoeveelheden vergelijken, begrippen als meer/minder |
| Werkhouding | Kan een taak afmaken, luistert naar een instructie in de groep |
| Sociaal-emotioneel | Speelt samen, durft hulp te vragen, gaat om met teleurstelling |
| Motoriek | Pengreep, knippen, zelf aankleden |
Toetsen spelen daarbij geen rol. Het kabinet besloot in 2018 dat kleuters geen schoolse toetsen meer hoeven te maken, omdat die niet passen bij hoe jonge kinderen zich ontwikkelen. Leerkrachten volgen kleuters met observaties, gesprekken en spelletjes, en mogen die informatie gebruiken om te bepalen of een kind klaar is voor groep 3. Een leerlingvolgsysteem is volgens de Rijksoverheid pas verplicht vanaf groep 3. Hoe die observaties werken, lees je in kleuters volgen zonder toetsen.
De rol van mondelinge taal
Bij de overgang naar groep 3 krijgt taal vaak veel aandacht, omdat in groep 3 het leren lezen begint. Leerkrachten letten dan niet alleen op letters, maar ook op mondelinge taal: kan een kind een instructie volgen die voor de hele groep wordt gegeven? Kan het vertellen wat het heeft gedaan? Begrijpt het een vraag en geeft het een passend antwoord?
Volgens het Nederlands Jeugdinstituut lukken opdrachten met meerdere stappen bij kleuters steeds beter, maar kan de volgorde nog door elkaar lopen of wordt een stap overgeslagen. Dat is normaal. Het gaat er bij de overgang niet om dat alles al vlekkeloos gaat, maar of een kind genoeg basis heeft om de instructie in groep 3 te volgen.
Welke punten een school precies op het overdrachtsformulier zet, verschilt. Vraag gerust of je het formulier mag inzien; dan weet je waar de leerkracht naar kijkt.
Kleuterverlenging: wat weet je ervan?
Een kind dat langer in de kleutergroep blijft, 'kleutert door' of krijgt kleuterverlenging. Het rijk heeft jarenlang geprobeerd dat terug te dringen. Een brochure die Oberon, het ITS en het Kohnstamm Instituut in 2016 maakten in opdracht van OCW en de PO-Raad, Doorstroom van kleuters, vat het onderzoek samen: destijds bleef ongeveer een op de tien kinderen in groep 2 zitten, en de meeste kinderen die groep 2 overdoen hebben daar hooguit tijdelijk profijt van, zowel in leerprestaties als sociaal-emotioneel. Dat betekent niet dat het voor een individueel kind nooit de juiste keuze is, maar wel dat 'een jaartje extra kan geen kwaad' geen vanzelfsprekendheid is.
Vraag bij een voorstel tot verlenging daarom altijd:
- Wat moet mijn kind in dat extra jaar leren dat het in groep 3 niet zou kunnen leren?
- Wat gaat de school in dat jaar anders doen dan in het afgelopen jaar?
- Wanneer en hoe evalueren we of het werkt?
Oktober-, november- en decemberkinderen
Kinderen die in het najaar jarig zijn, zitten op de grens. Een kind dat in november zes wordt, kan na anderhalf jaar kleuteren al naar groep 3 of na tweeënhalf jaar. Volgens de Rijksoverheid hoort de school naar de ontwikkeling te kijken, niet naar de geboortedatum. In de praktijk merken ouders dat scholen hier verschillend mee omgaan. Vraag tijdig, liefst al halverwege groep 1, hoe de school erover denkt.
Wat kun je als ouder doen?
Vroeg in gesprek gaan
Wacht niet tot het eind van groep 2. Vraag in het voortgangsgesprek halverwege het jaar of de leerkracht verwacht dat je kind doorgaat naar groep 3, en waar dat van afhangt. Tips voor dat gesprek staan in het voortgangsgesprek in groep 2 voorbereiden.
Vragen naar concrete voorbeelden
'Hij is nog niet zover' zegt weinig. Vraag wat de leerkracht precies ziet en in welke situaties. Gaat het om taal, concentratie of iets anders?
Thuis meedoen
Als taal een aandachtspunt is, vraag dan wat je thuis kunt doen dat aansluit bij de klas. Korte, dagelijkse momenten werken beter dan één lange oefensessie per week. Een oefenapp als Kringpraat kan daarbij een hulpmiddel zijn, maar het besluit over groep 3 wordt genomen op basis van wat de leerkracht in de klas ziet.
Het oneens zijn
Ben je het na een gesprek met de leerkracht en de intern begeleider nog steeds oneens, vraag dan om een gesprek met de directie. Kom je er dan niet uit, dan staat de klachtenprocedure in de schoolgids.
In het kort
De overgang van groep 2 naar groep 3 is een beslissing van de school, gebaseerd op observaties en niet op toetsen of een vaste datum. Als ouder heb je de meeste invloed door vroeg en concreet in gesprek te gaan, en door thuis te oefenen met wat de leerkracht als aandachtspunt noemt.
180 korte spelletjes met Otto de otter, en na elk spelletje twee minuten samen praten zonder scherm.
Download in de App StoreVeelgestelde vragen
Bestaat de 1-oktoberregel nog?
Nee. De regel dat een kind vóór 1 oktober zes moest zijn om naar groep 3 te gaan, is in augustus 1985 afgeschaft. Sommige scholen gebruiken de datum nog als richtlijn, maar volgens de Rijksoverheid kijken de meeste scholen naar de ontwikkeling van het kind.
Mag ik weigeren dat mijn kind een extra jaar kleutert?
De school neemt het besluit. Ben je het er niet mee eens, dan kun je gebruikmaken van de klachtenprocedure van de school. Een goed gesprek met de leerkracht en intern begeleider is meestal de eerste stap.
Maakt mijn kind een toets voordat het naar groep 3 gaat?
Nee. Kleuters maken geen verplichte toetsen. Scholen volgen hun ontwikkeling met observaties, gesprekken en spel en gebruiken die informatie bij het besluit.
Bronnen
- Wie bepaalt of mijn kind blijft zitten of overgaat naar de volgende klas? — Rijksoverheid
- Geen toetsen meer voor kleuters — Rijksoverheid (2018-07-06)
- Verplichte toetsen basisschool — Rijksoverheid
- Doorstroom van kleuters – Is het kind klaar voor groep 3, of is groep 3 klaar voor het kind? — Oberon, ITS en Kohnstamm Instituut in opdracht van OCW en PO-Raad (2016-06)
- Kleuter | Taalontwikkeling — Nederlands Jeugdinstituut