Kogelschieten bij het jachtexamen: vier schoten op een ree op 100 meter
Je schiet zittend en opgelegd twee series van twee op een reeënschijf op 100 m. Alle vier binnen 20 cm, drie binnen 15 cm, binnen 8 minuten.
Bij het onderdeel vaardigheid met de kogelbuks schiet je zittend en opgelegd twee aaneensluitende series van twee schoten op een schijf met een ree op ware grootte op 100 meter. Je slaagt als alle vier de schoten in de vaste cirkel van 20 cm op het blad zitten en drie van de vier binnen een verplaatsbare cirkel van 15 cm. Je hebt er maximaal acht minuten voor. Rond 80 procent van de kandidaten haalt dit onderdeel.
Alle details staan in artikel 7 van de Examenregelingen. De wet zelf vraagt iets minder: artikel 3.31 van de Omgevingsregeling eist minstens vier schoten in twee series met een groot-kaliber kogelgeweer op een doel op minstens 50 meter. De stichting legt de lat dus hoger, op 100 meter.
De opstelling
| Onderdeel | Eis |
|---|---|
| Doel | Reeënschijf, ware grootte, 100 m |
| Houding | Zittend en opgelegd |
| Series | 2 × 2 schoten, aaneensluitend, op dezelfde schijf |
| Tijd | Maximaal 8 minuten voor het geheel |
| Wapen | Kogelbuks van de stichting, vanaf kaliber .243, mausergrendel |
| Optiek | Richtkijker met vergroting 6× |
| Trekker | Trekkerdruk 1,2 kg; een versneller (stecher) is verboden |
| Gehoor | Gehoorbescherming verplicht |
| Munitie | Door de stichting aangewezen, ter plaatse te kopen |
Het ritueel stap voor stap
De commando's zijn vast. Wie ze vooraf kent, schiet rustiger.
- Pakken. Je haalt de buks uit het geweerrek en loopt met geopende grendel en de loop omhoog naar de post.
- Begin van de serie. De buks ligt ontladen en met open grendel op de post.
- "Laden". Op dit commando laad je twee patronen, neemt de buks op, sluit de grendel en meldt "geladen".
- "Richten en vuren". Je schiet je twee schoten. Je houdt de buks met twee handen vast; de achterkant van de kolf steunt niet op de tafel.
- "Afgevuurd". Na het laatste schot van de serie meld je dit met geopende grendel.
- "Ontladen". Je grendelt nog een keer open en dicht om te controleren of de kamer leeg is.
- Na de tweede serie controleren jij en de waarnemer samen of het wapen ontladen is. Je brengt de buks met open grendel en de loop omhoog terug naar het rek.
Safe vergeten?
Sta je op safe als je wilt schieten, dan mag je het schot alsnog afgeven, maar dat mag maar één keer. Gebeurt het een tweede keer, dan wordt dat schot niet afgegeven en telt het als misser. Je grendelt dan met de loop richting doel en geeft de vrijgekomen patroon aan de waarnemer.
Weigert de buks?
Bij een mechanisch defect krijg je een andere kogelbuks, maar dan schiet je beide series opnieuw.
Hoe beoordeeld wordt
Het "direct dodelijk gebied" is een vaste cirkel van 20 cm op het blad van de ree. Een schot dat de rand raakt, telt als binnen. Daarbinnen leggen de waarnemers een verplaatsbare cirkel van 15 cm: drie van je vier schoten moeten daarin passen. Je hoeft dus niet perfect in het midden te zitten, maar je groepering moet strak zijn.
Belangrijker nog: de schietresultaten bepalen samen met het veilig hanteren de eindwaardering. Wordt in een van de series onveilig hanteren vastgesteld, dan is het onderdeel onvoldoende, ongeacht waar je kogels zitten. Kandidaten die een onveilige handeling doen, mogen niet verder.
Waarom 20 en 15 centimeter?
De schijf stelt het blad van een ree voor, de plek waar een kogel hart en longen raakt. Voor de echte jacht stelt artikel 11.80 van het Besluit activiteiten leefomgeving eisen aan de munitie: voor reeën een getrokken loop en minstens 980 joule op 100 meter; voor edelhert, damhert en wild zwijn minstens 2.200 joule op 100 meter en een kaliber van minstens 6,5 mm. Het examen toetst of je met een gewone jachtbuks een ree op die afstand verantwoord kunt raken.
Voorbereiden
- Schiet zittend opgelegd. Liggend op de baan schieten is iets anders. Oefen de exacte houding: zittend, buks op de steun, twee handen, kolf los van de tafel.
- Wen aan een vreemde buks. Je krijgt een wapen van de stichting met 6× richtkijker en 1,2 kg trekkerdruk. Vraag op je oefenbaan naar een vergelijkbare opstelling.
- Neem je tijd, maar houd de klok in je hoofd. Acht minuten voor vier schoten is ruim, als je niet hoeft te zoeken naar het ritueel.
- Oefen de commando's hardop. "Geladen", "afgevuurd", grendel open, loop omhoog. Veiligheid kost hier vaker punten dan precisie.
- Stempels halen. Voor vrijstelling van de veiligheidstest heb je vier stempels met de kogelbuks nodig, naast zes met hagel.
Kogel in de theorie
Het onderdeel wapens en munitie in de theorie (tien vragen) gaat dieper: kalibers, trefenergie, ricochet, kogelvang en welke patronen verboden zijn, zoals volmantel- en lichtspoormunitie. In Jachtwijs zit een stapel veldkaarten veilig schieten met kogelvang, schootsveld en ricochet op eigen tekeningen. De verschillen tussen soorten en hun munitie-eisen lees je in geweren en munitie: de regels die kandidaten verwarren. Hoe het hagelonderdeel in elkaar zit, staat in hagelschieten bij het jachtexamen.
Wildsoorten, prenten, veilig schieten en jachttijden – kaart voor kaart, met bron bij elk antwoord.
Download in de App StoreVeelgestelde vragen
Hoeveel tijd heb je voor het kogelschieten?
Maximaal acht minuten voor het hele onderdeel: twee aaneensluitende series van twee schoten, met hetzelfde wapen.
Met welk kaliber schiet je bij het jachtexamen?
Met een door de stichting aangewezen kogelbuks vanaf kaliber .243, met mausergrendel, richtkijker die zes keer vergroot en een trekkerdruk van 1,2 kg. Een eigen wapen mag niet.
Bronnen
- Examenregelingen voor een Jachtgeweeractiviteit (versie 2026), art. 7 — Stichting Jachtexamens (2025-12-01)
- Jachtgeweeractiviteit – praktijkexamen — Stichting Jachtexamens (2026-11-20)
- Omgevingsregeling art. 3.31 lid 2 — wetten.overheid.nl (2026-07-01)
- Besluit activiteiten leefomgeving art. 11.80 (munitie per diersoort) — wetten.overheid.nl (2026-07-01)