Wanneer ben je nat bij klaverjassen? De regel, de rekensom en de uitzonderingen
Nat ben je als de spelende partij niet méér dan de helft haalt van 162 plus alle roem. Gelijk is nat. Met rekenvoorbeelden en huisregels.
Je bent nat bij klaverjassen als de partij die speelt niet meer dan de helft haalt van alle punten in die ronde – en 'alle punten' is 162 plus de roem van beide partijen. Precies de helft is dus ook nat. Zonder roem betekent dat: 82 punten of meer is gehaald, 81 of minder is nat. Een natte partij krijgt 0; de tegenpartij krijgt 162 plus haar roem.
Simpel op papier, maar in de praktijk de grootste bron van discussie aan de klaverjastafel. Vooral omdat roem van de tegenpartij de lat verlegt, en omdat clubs verschillend omgaan met de roem van de partij die nat gaat.
De regel in drie stappen
- Tel het totaal van de ronde: 162 + roem van Wij + roem van Zij.
- Deel door twee. Dat is de grens.
- Vergelijk: de spelende partij (kaartpunten + eigen roem) moet er boven zitten. Erop of eronder is nat.
Wikipedia formuleert het op twee plekken net anders – 'niet meer dan de helft' en 'als de tegenpartij evenveel of meer heeft'. Rekenkundig is dat hetzelfde: als twee partijen samen het hele totaal hebben, dan heeft de een precies meer dan de helft als de ander minder heeft. Ook pagat.com komt op dezelfde conclusie: bij gelijke stand verliest de spelende partij.
Zes rekenvoorbeelden
| # | Wij spelen: kaartpunten + roem | Zij: kaartpunten + roem | Totaal | Grens | Uitkomst |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 82 + 0 | 80 + 0 | 162 | 81 | Wij gehaald (82 > 81) |
| 2 | 81 + 0 | 81 + 0 | 162 | 81 | Wij nat (gelijk) |
| 3 | 90 + 0 | 72 + 50 | 212 | 106 | Wij nat (90 < 106) |
| 4 | 70 + 50 | 92 + 0 | 212 | 106 | Wij gehaald (120 > 106) |
| 5 | 100 + 20 | 62 + 100 | 282 | 141 | Wij nat (120 < 141) |
| 6 | 162 + 100 (pit) | 0 | 262 | 131 | Wij gehaald |
Voorbeeld 3 is het klassieke geval: meer kaartpunten dan de tegenpartij en tóch nat, omdat de tegenpartij een vierkaart meldde. Voorbeeld 4 laat het omgekeerde zien: met weinig kaartpunten kun je het halen als je zelf veel roem hebt.
Wat schrijf je op als iemand nat is?
De gebruikelijke manier: de natte partij krijgt 0 (vaak met de letter N of het woord 'nat' in het vak), de tegenpartij krijgt 162 plus haar eigen roem. Dan komt de vraag die per club anders beantwoord wordt.
Variant A: alle roem gaat naar de tegenpartij
Wikipedia beschrijft deze variant: de tegenpartij krijgt 162 plus alle roem van beide partijen. In voorbeeld 5 krijgt Zij dan 162 + 100 + 20 = 282.
Variant B: elke partij houdt alleen haar eigen roem
De natte partij krijgt niets, ook geen roem; de tegenpartij krijgt 162 plus alleen haar eigen roem. In voorbeeld 5: Zij krijgt 162 + 100 = 262, de 20 van Wij vervalt.
Welke variant geldt, maakt over een avond verrassend veel uit. Het is ook de reden dat ervaren spelers soms hun roem níét melden als ze merken dat ze nat gaan: het reglement van de Nederlandse Klaverjas Federatie staat toe dat je roem niet meldt (artikel 18). Bij variant A geef je anders punten weg.
Bijzondere gevallen
De niet-spelende partij haalt alle slagen
Dat is geen pit voor de tegenpartij in de standaardregels; de spelende partij is gewoon nat. Wikipedia noemt wel dat sommige regio's dan extra punten geven ('tegenpit'). Spreek dat af.
Verplicht spelen
Speel je met de regel dat de gever (of de speler links van de gever) moet spelen als iedereen past, dan kan diegene ook nat gaan, ook al koos hij liever niet. Het reglement uit 1976 kende precies die plicht voor de gever (artikel 6). Bij Utrechts klaverjassen speelt de voorhand altijd. Het nat-risico weegt dan anders, want je hebt de kaart niet uitgekozen.
Verzaken
Verzaken is iets anders dan nat, maar wordt vaak hetzelfde genoteerd: de verzakende partij krijgt 0. Het verschil is dat de straf hoger is (162 plus 100 strafpunten volgens het oude reglement). Zie Verzaken bij klaverjassen.
Waarom 'nat' zo zwaar weegt
Een natte ronde is een dubbele klap: je verliest je eigen punten én de tegenpartij krijgt het maximum. In een boompje van 16 rondes kan één natte ronde met veel roem het verschil van de hele avond maken. Daarom spelen ervaren klaverjassers bij twijfel liever een kleur die 'zeker' 82 haalt dan een kleur die misschien veel roem oplevert. En daarom letten ze tijdens het spel scherp op roem van de tegenpartij: wie halverwege ziet dat de tegenpartij een vierkaart heeft gemeld, weet dat hij meer moet halen dan gepland.
Snel rekenen aan tafel
Een handig trucje: tel niet het totaal, maar vergelijk direct. De spelende partij is gehaald als ze meer heeft dan de tegenpartij (kaartpunten + roem aan beide kanten). Want als je samen alles hebt, is meer hebben dan de ander hetzelfde als meer hebben dan de helft. In voorbeeld 3: Wij 90, Zij 72 + 50 = 122. 90 is minder dan 122: nat. Geen deling nodig.
Wie dit niet zelf wil uitrekenen, kan het aan een app overlaten. In Kaartblok vul je de kaartpunten van één kant en de roem in; de app bepaalt of het nat is en past jullie gekozen variant voor de roem toe. Voor de basisregels van de telling, zie Klaverjassen punten tellen.
Roem, nat en pit vanzelf uitgerekend – Rotterdams, Amsterdams of volgens jullie huisregels.
Download in de App StoreVeelgestelde vragen
Is 81 punten nat bij klaverjassen?
Ja, zonder roem is 81 precies de helft van 162 en dus niet genoeg. Je hebt minstens 82 nodig, zoals ook het reglement van de Nederlandse Klaverjas Federatie noemt.
Kan de niet-spelende partij nat gaan?
Nee. Alleen de partij die troef heeft gekozen (of moest kiezen) kan nat gaan. De tegenpartij krijgt gewoon wat ze haalt.
Wat krijgt de tegenpartij als je nat bent?
162 punten plus haar eigen roem. Of ook de roem van de natte partij overgaat, is per club verschillend.
Bronnen
- Klaverjassen – Nat — Wikipedia
- Gouden Boekje – wedstrijdreglement klaverjassen (art. 19–20) — Nederlandse Klaverjas Federatie
- Klaverjassen (Amsterdam version) – scoring — pagat.com