Vaarbewijs 1 of 2? Het verschil per vaarwater, examen en ICC
KVB 1 geldt op rivieren, kanalen, meren en de Gouwzee. KVB 2 ook op IJsselmeer, Markermeer, Waddenzee, Ooster- en Westerschelde en Eems/Dollard.
Klein vaarbewijs 1 en 2 geven toegang tot dezelfde boten, maar niet tot dezelfde wateren. Met KVB 1 vaar je op rivieren, kanalen, meren en de Gouwzee. KVB 2 voegt daar de grote, open binnenwateren aan toe: Westerschelde, Oosterschelde, Markermeer, IJmeer, IJsselmeer, Waddenzee en Eems/Dollard. Voor KVB 2 doe je twee examens, voor KVB 1 één.
Welke boten: voor allebei hetzelfde
Volgens het CBR mag je met beide varianten varen met:
- een pleziervaartuig van 15 tot 25 meter lang;
- een kleinere boot die harder kan dan 20 km/u, waaronder een jetski, waterscooter of e-foil.
Het gaat om wat de boot kan, niet om hoe hard je vaart. Een sloep met een motor die hem boven de 20 km/u kan duwen, is vaarbewijsplichtig, ook als je altijd rustig tuft. Heb je een boot onder de 15 meter die niet harder kan dan 20 km/u, dan heb je geen vaarbewijs nodig. Wat je dan wél moet weten, staat in varen zonder vaarbewijs.
Voor pleziervaartuigen van 25 tot 40 meter is er een zwaarder bewijs, het groot pleziervaartbewijs, waarvoor je onder meer KVB 2 of de examens KVB 1 en 2 al moet hebben.
Waar het verschil zit: de wateren
Het Binnenvaartbesluit maakt onderscheid tussen een vaarbewijs voor "rivieren, kanalen en meren" en een voor "alle binnenwateren". Wat daar niet onder rivieren, kanalen en meren valt, zijn de wateren van maritieme aard. Die staan in artikel 7.11b van de Binnenvaartregeling:
| Water | KVB 1 | KVB 2 |
|---|---|---|
| Rivieren (Maas, Waal, IJssel, Lek …) | ja | ja |
| Kanalen | ja | ja |
| Meren (Loosdrechtse Plassen, Friese meren, Veluwemeer …) | ja | ja |
| Gouwzee | ja | ja |
| IJsselmeer | nee | ja |
| Markermeer (behalve Gouwzee) | nee | ja |
| IJmeer | nee | ja |
| Waddenzee | nee | ja |
| Oosterschelde | nee | ja |
| Westerschelde | nee | ja |
| Eems en Dollard | nee | ja |
De Gouwzee, het water tussen Monnickendam, Marken en Volendam, is apart uitgezonderd. Daar volstaat KVB 1, hoewel het in open verbinding staat met het Markermeer. Steek je vanaf de Gouwzee over naar het Markermeer, dan heb je KVB 2 nodig.
Het examen: KVB 2 is een tweede examen bovenop KVB 1
Voor KVB 2 haal je niet één groter examen, maar twee aparte:
| Examen KVB 1 | Examen KVB 2 | |
|---|---|---|
| Vragen | 40 | 27 |
| Tijd | 60 minuten | 90 minuten |
| Slagen | 56 van 80 punten | 35 van 50 punten |
| Inhoud | BPR en RPR, motor en veiligheid, waterwegen en weer, varen en manoeuvreren | Reglementen voor de grote wateren, navigatie, getij, kaartlezen |
| Zelf meenemen | alleen ID en reserveringsnummer | ook koersplotter en passer |
Volgens de exameneisen KVB2 gaan 8 vragen over wettelijke bepalingen en 19 over navigatie. Die wetgeving is anders dan bij KVB 1: op de Westerschelde geldt het Scheepvaartreglement Westerschelde, op de Eems en Dollard het Scheepvaartreglement Eemsmonding in combinatie met de internationale aanvaringsregels (BVA). Op IJsselmeer, Markermeer, Waddenzee en Oosterschelde geldt het BPR, met eigen regels uit hoofdstuk 6.
De navigatie is waar de meeste kandidaten tijd in moeten steken: meteorologie, zeekaarten uit de 1800-serie, IALA-betonning, kompas met variatie en deviatie, stroom en drift, getijden en GPS-begrippen. De laatste vier vragen van het examen zijn invulvragen waarbij je een koers of positie uitrekent. Hoe dat werkt, lees je in koersberekening en getijden voor KVB 2.
Wat betekent het in het buitenland?
Het CBR geeft je KVB meteen als internationaal vaarbewijs uit:
- KVB 1 geldt als ICC Inland waters;
- KVB 2 geldt als ICC Inland + Coastal waters.
Dat betekent niet dat elk land het accepteert. Het CBR zegt het zelf: controleer altijd of je mag varen in het land waar je naartoe gaat.
Welke kies je?
Een paar praktische vuistregels:
- Ligplaats in Friesland, Loosdrecht, Biesbosch of langs de grote rivieren en je blijft daar? KVB 1 is genoeg.
- Wil je ooit over het IJsselmeer naar Enkhuizen, Lemmer of Stavoren? Dan heb je KVB 2 nodig, ook voor één oversteek.
- Waddeneilanden of Zeeland? KVB 2. Je vaart daar met getij, stroming en beroepsvaart, en het examen dekt precies die kennis.
- Alleen een waterscooter op een meer? KVB 1, tenzij je die op een van de maritieme wateren gebruikt.
- Huurboot op het IJsselmeer die harder kan dan 20 km/u? Dan geldt hetzelfde: KVB 2.
Strategie: in één keer of in stappen?
Omdat KVB 2 de kennis van KVB 1 als basis gebruikt, kiezen veel mensen voor één studieperiode met twee examens kort na elkaar. Een behaalde uitslag blijft volgens het CBR altijd geldig, dus je kunt KVB 2 ook jaren later toevoegen. Heb je je KVB 1-pas al, dan vraag je na het KVB 2-examen via het CBR het klein vaarbewijs 2 aan.
Met Vaarbewijs 1 & 2 Oefenen kun je tussen KVB 1 en KVB 2 wisselen; de KVB 2-modus voegt de onderwerpen voor de grote wateren en de navigatie toe, inclusief proefexamens met de invulvragen.
KVB 1 en KVB 2: vaarregels, lichten, betonning, geluidsseinen en kaartpassen in korte rondjes.
Download in de App StoreVeelgestelde vragen
Heb ik vaarbewijs 2 nodig voor het IJsselmeer?
Ja, als je boot vaarbewijsplichtig is. Het IJsselmeer is een binnenwater van maritieme aard, net als het Markermeer en het IJmeer. Daar is KVB 2 nodig. De Gouwzee is uitgezonderd; daar volstaat KVB 1.
Mag ik met vaarbewijs 2 op zee varen?
Het klein vaarbewijs is een vaarbewijs voor de binnenwateren. KVB 2 dekt de wateren van maritieme aard zoals de Waddenzee en de Westerschelde; de open Noordzee valt onder andere regels.
Kan ik direct vaarbewijs 2 halen?
Je doet dan twee theorie-examens: KVB 1 én KVB 2. Je kunt ze kort na elkaar plannen. Pas als beide gehaald zijn, vraag je het vaarbewijs aan.
Bronnen
- Alle vaarbewijzen recreatievaart — CBR (2026-11-20)
- Binnenvaartregeling, art. 7.11b lid 2 (wateren van maritieme aard) — wetten.overheid.nl (2026-11-20)
- Binnenvaartbesluit, art. 16 — wetten.overheid.nl (2026-11-20)
- Exameneisen KVB2 — CBR (2026-11-20)