Vaarbewijs 1 & 2 Oefenen

Klein vaarbewijs wordt praktijkgerichter: wat de Kamerbrief van april 2026 betekent

Geen verplicht praktijkexamen en geen nieuwe vaarbewijsplicht, wel praktijkgerichtere examenvragen en mogelijk extra eisen voor snelle recreatievaart.

Het klein vaarbewijs blijft een theorie-examen. In een Kamerbrief van 15 april 2026 schrijft minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat dat hij geen verplicht praktijkexamen voor alle recreatievaart wil en de vaarbewijsplicht niet wil uitbreiden naar lengte, leeftijd of motorvermogen. Wel gaat het ministerie met het CBR verkennen hoe de examenvragen meer op echte situaties op het water kunnen aansluiten, en het overweegt extra eisen voor snelle recreatievaart.

Wie nu leert voor KVB 1 of KVB 2, hoeft zijn plannen dus niet om te gooien. Maar de richting is interessant, ook voor hoe je het beste kunt studeren.

Waar de brief over gaat

In 2023 kondigde het ministerie een onderzoek aan naar het klein vaarbewijs. Onderzoeksbureau Nestra voerde het uit in drie delen:

  1. Verkeersbeeld. Een deskresearch naar hoe het gebruik van de binnenwateren verandert.
  2. Marktconsultatie. Een enquête door IPSOS/IO onder beroeps- en recreatievaarders.
  3. Interviews met organisaties uit beroepsvaart en recreatie.

De vraag was of de verkeerssituatie op de Nederlandse binnenwateren aanleiding geeft om het KVB aan te passen.

Wat het onderzoek vond

Niet aantoonbaar drukker, wel anders

Uit de deskresearch kon niet worden geconcludeerd dat het drukker is geworden op het water. Wel verandert het beeld: de beroepsvaart schaalt op, het aantal recreanten groeit, en de vloot verschuift. Kajuit- en open zeilboten nemen af, andere vormen van recreatievaart nemen toe. Daarnaast stijgt het aantal ongevallen met recreatievaart, vooral eenzijdige ongevallen waarbij maar één boot betrokken is.

De jaarcijfers die in juni 2026 volgden, bevestigen dat. Recreatievaart was in 2025 betrokken bij 143 ernstige of zeer ernstige ongevallen, tegen 101 in 2024. Meer daarover in de ongevalscijfers van 2025.

Gebruikers: het examen sluit niet goed aan

Uit de enquête blijkt dat gebruikers vinden dat het KVB onvoldoende aansluit op de werkelijke situatie op het water. Opvallend detail: de meeste respondenten vinden hun eigen kennis wel op orde, maar maken zich zorgen over die van anderen.

Er is breed draagvlak voor een praktijkgerichter vaarbewijs, maar de wensen verschillen:

Groep Voorkeur
Beroepsschippers Vooral een praktijkexamen
Recreanten Meer praktijkgerichte vragen in het theorie-examen
Opleiders en belangenorganisaties Praktijkgericht ja, maar een praktijkexamen stuit op hoge kosten, uitvoeringslast, te weinig gecertificeerde opleiders en een hogere drempel

Stakeholders brachten ook andere ideeën in: een vaarbewijsplicht per gebied, of uitbreiding naar lengte, leeftijd of motorvermogen.

Wat het ministerie besluit

Voorstel Standpunt ministerie
Examen praktijkgerichter maken via de vragen Ja, verkennen met het CBR
Verplicht praktijkexamen voor alle recreatievaart Nee, praktische bezwaren en geen aangetoond veiligheidseffect
Vaarbewijsplicht naar lengte of leeftijd Nee, niet overtuigd van het effect
Vaarbewijsplicht per risicovolle vaarweg Nee, risico op onduidelijkheid en meer handhavingslast
Extra eisen voor snelvarende recreatievaart Wordt overwogen
Betere voorlichting via Varen doe je Samen Ja, overleg met de partners

Het ministerie benadrukt ook het voordeel van een laagdrempelig vaarbewijs. Een zwaarder examen zou ertoe kunnen leiden dat minder mensen het KVB halen, terwijl het juist een manier is om veel vaarders een basisniveau te geven.

Wat "praktijkgerichter" voor het examen kan betekenen

De brief noemt geen nieuwe vraagtypen en geen datum. Het gaat om "praktijkgerichtere vraagstelling", zodat kandidaten beter voorbereid zijn op situaties die vaak voorkomen. Dat past volgens de brief in het gewone werkproces van het CBR.

Het examen is overigens al een keer in die richting geschoven. Sinds 1 oktober 2021 bevat het examen KVB 1 naast meerkeuzevragen ook sleepvragen en hotspotvragen, KVB 2 sleepvragen. Het CBR noemt als doel dat het examen minder voorspelbaar wordt en beter toetst of je de stof begrijpt. De exameneisen KVB1 zelf dateren van 1 januari 2020.

Wat dat voor jouw voorbereiding betekent:

  • Antwoorden uit je hoofd leren werkt steeds slechter. Als vragen situaties beschrijven in plaats van definities, moet je de regel kunnen toepassen op een plaatje van twee boten.
  • Situaties tekenen helpt. Bij voorrangsregels: wie volgt de stuurboordzijde van het vaarwater, wie is groot, wie zeilt? In de voorrangsregels van het BPR staat hoe je dat stap voor stap afloopt.
  • Lichten en geluidsseinen vanuit de praktijk leren. 's Nachts zie je een paar lichtjes, geen tekening met bijschrift. Oefen daarom vanuit wat je ziet: welke kleur, welke positie, wat betekent dat voor jouw koers.

Snelle motorboten: hier kan wel iets veranderen

Het enige concrete aanknopingspunt voor nieuwe regels zit bij de snelvarende recreatievaart. Daar geldt al een vaarbewijsplicht, maar de onderzoekers stellen voor te bekijken of aanvullende eisen zinvol zijn, gezien het hogere risico op eenzijdige ongevallen en letsel. Het ministerie neemt die aanbeveling over en betrekt daarbij de Monitor Nautische Veiligheid van Rijkswaterstaat en risico-onderzoeken naar snelvaren.

Welke eisen dat zouden kunnen zijn, staat niet in de brief. Het is dus te vroeg om te zeggen of dat een extra examenonderdeel, een uitrustingseis of iets anders wordt. Ook in de ongevallenbrief van juni 2026 staat alleen dat het ministerie dit jaar nog kijkt naar de "strategische maatregelen".

Wat je nu al ziet: maatregelen op het water

De brief noemt ook wat er al gebeurt. Rijkswaterstaat probeert in het vaarseizoen beroeps- en recreatievaart zo veel mogelijk te scheiden, gebruikt recreatiebetonning en schut bij sluizen waar nodig apart. Wie het water op gaat, merkt dat aan de rood-witte en groen-witte tonnen langs recreatiegeulen. Hoe die werken, lees je bij betonning: SIGNI en IALA.

Conclusie voor wie in 2027 examen doet

Er ligt geen nieuw examen klaar. De formats blijven, zolang het CBR niets anders publiceert: KVB 1 met 40 vragen in een uur, KVB 2 met 27 vragen in anderhalf uur. Wat wel verandert is de toon: begrip en toepassing tellen zwaarder dan rijtjes. Wie zo leert, is klaar voor het huidige examen én voor een praktijkgerichtere variant.

Vaarbewijs 1 & 2 Oefenen

KVB 1 en KVB 2: vaarregels, lichten, betonning, geluidsseinen en kaartpassen in korte rondjes.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Komt er een praktijkexamen voor het klein vaarbewijs?

Nee, niet als verplichting voor alle recreatievaart. De minister schreef op 15 april 2026 dat hij daar geen aanleiding toe ziet, onder meer vanwege de kosten en omdat niet aangetoond is dat het de veiligheid verhoogt.

Wordt de vaarbewijsplicht uitgebreid naar sloepen?

Het ministerie is niet overtuigd dat een vaarbewijsplicht op basis van lengte of leeftijd de veiligheid verhoogt, en ziet ook niets in een plicht die per vaarweg verschilt. Wel onderzoekt het extra eisen voor snelvarende recreatievaart.

Wanneer verandert het examen?

Daar is geen datum voor genoemd. Het ministerie wil samen met het CBR de mogelijkheden verkennen binnen het gewone verbeterproces van het examen.

Bronnen

  1. Kamerstuk 31 409, nr. 505: Onderzoek klein vaarbewijs (15 april 2026) — Tweede Kamer / Officiële Bekendmakingen (2026-04-15)
  2. Kamerstuk 31 409, nr. 507: Ongevalscijfers scheepvaart 2025 (25 juni 2026) — Tweede Kamer / Officiële Bekendmakingen (2026-06-25)
  3. Exameneisen KVB1 — CBR (2026-11-20)
  4. Nieuwe vraagsoorten CCV-examens — CBR (2026-11-20)

Meer artikelen