Vaarbewijs 1 & 2 Oefenen

Varen op de Westerschelde: wat het Scheepvaartreglement Westerschelde van recreanten vraagt

Op de Westerschelde geldt het SRW, niet het BPR. Klein wijkt hier wel voor groot, en schepen onder 12 meter blijven oostelijk van Walsoorden uit de hoofdgeul.

Op de Westerschelde vaar je niet onder het Binnenvaartpolitiereglement maar onder het Scheepvaartreglement Westerschelde 1990 (SRW), dat inhoudelijk is afgestemd op de internationale aanvaringsregels voor zee. Voor recreanten betekent dat drie grote verschillen: een klein schip wijkt in principe uit voor grote zeeschepen in de vaargeul, schepen korter dan 12 meter moeten oostelijk van Walsoorden waar mogelijk uit de hoofdvaargeul blijven, en wie vaarbewijsplichtig is, heeft klein vaarbewijs 2 nodig.

De geldende tekst van het SRW is van 1 januari 2017. Voor het examen KVB 2 is het SRW een vast onderdeel; de exameneisen noemen precies welke artikelen.

Waar het SRW geldt

Het SRW geldt op de Westerschelde en haar monding tot een stuk in zee; artikel 1 beschrijft het gebied met coördinaten. In het voorbeeldexamen KVB 2 vaart een schip van Breskens via Terneuzen en Hansweert naar Waarde. Het juiste antwoord: je hebt onderweg uitsluitend met het SRW te maken. De toelichting voegt eraan toe dat het SRW in de monding verder zeewaarts geldt dan je misschien denkt, en dat de inhoud helemaal op de internationale BVA is aangepast.

Vaar je bij Terneuzen het kanaal naar Gent op, dan wissel je naar een ander reglement: het Scheepvaartreglement Kanaal van Gent naar Terneuzen. De Oosterschelde valt onder het BPR.

Vaarbewijs en registratie

  • De Westerschelde staat in de Binnenvaartregeling bij de wateren van maritieme aard. Een vaarbewijsplichtige boot vraagt daar dus KVB 2; zie vaarbewijs 1 of 2.
  • Belgische redeboten op de Westerschelde en de havens die ermee in open verbinding staan, zijn volgens artikel 7.4 van dezelfde regeling vrijgesteld van een Nederlands vaarbewijs, behalve als het om snelle motorboten of grote pleziervaartuigen gaat.
  • De landelijke registratieplicht voor snelle motorboten geldt niet op de Westerschelde. Een plaatselijke verordening kan wel registratie eisen.

Gedrag in en buiten de vaargeul (art. 9)

Regel Wat het betekent
In een vaargeul houd je de rand aan stuurboord, zo dicht als veilig is Rechts houden, zoals op zee
Oostelijk (stroomopwaarts) van het Oude Hoofd van Walsoorden: buiten de geul ook stuurboordwal houden Geldt niet voor schepen onder 12 meter
Schepen onder 12 meter oostelijk van Walsoorden, en in Sardijngeul en Oostgat: waar veilig uit de hoofdvaargeul blijven Kleine recreatievaart hoort daar niet in de hoofdgeul
Wie een vaargeul oversteekt, mag de koerslijn van een schip in de geul niet kruisen als dat schip dan moet uitwijken Bij twijfel achter langs
Ankeren buiten de vaargeul, niet voor havenmonden of in bochten Ook niet even "voor anker voor de lunch" in de geul

Klein wijkt voor groot, ook als je stuurboordwal houdt

Dit is het punt waar het SRW het duidelijkst afwijkt van wat je voor KVB 1 leert. In het voorbeeldexamen zeilt een klein zeilschip over bakboordboeg dicht langs de betonning aan stuurboord. Een groot zeilschip komt tegemoet over stuurboordboeg, ook netjes langs zijn stuurboordkant van de geul. Wie wijkt? Volgens het SRW (artikel 18 onder g) het kleine schip, omdat klein wijkt voor groot.

In het BPR zou je eerst naar de stuurboordzijde kijken. Op de Westerschelde gaat de grootte voor.

Tussen kleine schepen onderling (art. 42)

Tussen kleine schepen geldt wel een stuurboordwalregel, plus de bekende volgorde:

  1. Houdt één klein schip de stuurboordzijde van het vaarwater, dan vervolgt dat schip zijn weg en wijkt het andere.
  2. Anders wijkt een klein motorschip voor een schip op spierkracht en voor een zeilschip korter dan 20 meter; een schip op spierkracht wijkt voor dat zeilschip.
  3. Twee kleine motorschepen recht op elkaar af: allebei naar stuurboord. Kruisend: wie de ander aan stuurboord heeft, wijkt.
  4. Wie moet uitwijken, doet dat tijdig en naar stuurboord, en gaat liever niet vóór de ander langs.

In het voorbeeldexamen is dit een sleepvraag met drie kleine motorschepen: je sleept de nummers 1, 2 en 3 in de volgorde van voorrang.

Lichten op de Westerschelde (art. 41)

De lichten lijken op die van het BPR, met een paar verschillen:

  • Het toplicht van een klein motorschip moet minstens 1 meter boven de boordlichten zitten maar mag lager dan 4 meter boven de romp.
  • Een motorbootje korter dan 7 meter dat niet harder dan 7 knopen (13 km/u) kan, mag een wit rondomlicht voeren, maar moet als dat uitvoerbaar is ook boordlichten voeren.
  • Alleen kleine zeilschepen korter dan 7 meter mogen volstaan met een wit rondomlicht in de mast (antwoord c in het voorbeeldexamen).

Een "bovenmaats zeeschip" herken je volgens het voorbeeldexamen 's nachts aan drie rode rondomlichten boven elkaar (artikel 28 SRW). Zie je die, geef het dan alle ruimte.

Rede van Vlissingen

In het redegebied bij Vlissingen ligt een voorzorgsgebied waar ankeren verboden is (artikel 47); dat was vraag 3 in het voorbeeldexamen. Het SRW kent voor het redegebied meer bijzondere bepalingen (artikelen 43 tot 47), die in de exameneisen deels zijn opgenomen.

Recreatiebetonning en gele tonnen

Op de Westerschelde gebruikt Rijkswaterstaat gele tonnen om recreatiegeulen en -gebieden aan te geven, volgens internationale regels. Een gele ton met een rood-wit-rood topteken betekent een recreatiegeul met een verboden gebied erachter. Meer over de systemen: SIGNI en IALA-A.

Getij en stroom

De Westerschelde is een getijrivier met flinke stroom. Plan je tocht met de stroom mee, check de getijtafels en de stroomatlas, en reken met LAT op de zeekaart. Hoe je dat aanpakt, staat in koersberekening en getijden voor KVB 2.

Samengevat voor het examen

Onderwerp BPR (KVB 1) SRW (KVB 2)
Groot tegen klein, beide stuurboordwal stuurboordzijde beslist klein wijkt voor groot
Wit rondomlicht zeilboot onder 7 m onder 7 m
Hoofdgeul voor kleine schepen geen algemene beperking onder 12 m oostelijk van Walsoorden zo veel mogelijk erbuiten
Uitwijken volgens 6.04/6.17 tijdig en naar stuurboord

In Vaarbewijs 1 & 2 Oefenen staat bij de SRW-vragen het artikelnummer uit het SRW, zodat je de verschillen met het BPR ziet in plaats van ze door elkaar te halen.

Vaarbewijs 1 & 2 Oefenen

KVB 1 en KVB 2: vaarregels, lichten, betonning, geluidsseinen en kaartpassen in korte rondjes.

Download in de App Store

Veelgestelde vragen

Heb ik een vaarbewijs nodig op de Westerschelde?

Voor een vaarbewijsplichtige boot (sneller dan 20 km/u, of 15 tot 25 meter) heb je klein vaarbewijs 2 nodig, want de Westerschelde is een binnenwater van maritieme aard. KVB 1 is daar niet geldig.

Moet mijn snelle motorboot op de Westerschelde geregistreerd zijn?

De landelijke registratieplicht bij de RDW geldt volgens de Rijksoverheid niet op de Westerschelde, net als op de Eems/Dollard, het Kanaal van Gent naar Terneuzen en de Grensmaas. Een plaatselijke verordening kan registratie daar wel verplichten.

Welk reglement geldt op de Oosterschelde?

Op de Oosterschelde geldt het Binnenvaartpolitiereglement, met eigen bepalingen voor de grote wateren. Het SRW geldt alleen op de Westerschelde en haar monding.

Bronnen

  1. Scheepvaartreglement Westerschelde 1990 (BWBR0005393) — wetten.overheid.nl (2026-11-20)
  2. Voorbeeldexamen Klein vaarbewijs 2 (KVB2) — CBR (2026-11-20)
  3. Exameneisen KVB2 (E1 SRW) — CBR (2026-11-20)
  4. Registratie snelle motorboot — Rijksoverheid (2026-11-20)
  5. Binnenvaartregeling, art. 7.4 en 7.11b — wetten.overheid.nl (2026-11-20)
  6. Recreatiegeulen, een veilige vaarweg voor recreatieschippers — Rijkswaterstaat (2026-11-20)

Meer artikelen